Echte goudschat ontdekt in Denemarken levert flinke verrassing op over god Odin

    Op een gouden plaat, daterend uit het begin van de 4e eeuw, prijkt de naam van de Noorse oppergod. En dat betekent dat Odin al 150 jaar eerder werd aanbeden dan gedacht.

    Zo’n anderhalf jaar geleden stuitten onderzoekers op één van de grootste, rijkste en mooiste goudschatten die in de Deense geschiedenis zijn gevonden. De ontdekking zorgde destijds voor veel opschudding. Maar nu verrast de vondst opnieuw. De schat bevat namelijk een gouden plaat met daarop raadselachtige inscripties. Na een grondige analyse blijkt het te gaan om de oudste verwijzing naar de Noorse oppergod Odin tot nu toe.

    Gouden plaat
    Op de gouden plaat is een menselijke figuur afgebeeld, waarschijnlijk het portret van een onbekende koning of belangrijke man die mogelijk de (bij)naam ‘Jaga’ of ‘Jagaz’ had. Boven de afbeelding is de zin: ‘hij is een man van Odin’ geschreven.

    De betreffende gouden plaat met runeninscripties. Afbeelding: Nationaal Museum van Denemarken

    De ontdekking is baanbrekend. Het betekent namelijk dat Odin al veel eerder werd aanbeden dan gedacht.

    Oudste verwijzing
    De voorheen oudste verwijzing naar de Noorse oppergod werd gevonden op een gesp, daterend uit de tweede helft van de 6e eeuw, die in Zuid-Duitsland werd opgegraven. In Denemarken was de voorheen oudste verwijzing afkomstig van een amulet, vervaardig uit een stuk menselijke schedel, uit het begin van de 7e eeuw. De nieuw ontdekte gouden plaat blijkt echter al uit het begin van de 4e eeuw te stammen. Dit betekent dat de goden die we kennen uit de Noorse mythologie al 150 jaar eerder bekend waren dan gedacht.

    Wie is Odin?
    Odin wordt gezien als de oppergod en alvader in de Noorse mythologie. Hij was wijs, maar gebruikte zijn kennis vooral om macht te verzamelen. Dat verklaart wellicht ook waarom mensen hem eerder vreesden dan lief hadden. Odin had een grillig karakter en kon het leven van mensen zomaar overhoop gooien. Bijvoorbeeld tijdens het offerfeest waarover de schrijver Adam van Bremen in de elfde eeuw schreef. Tijdens dit feest dat één keer in de negen jaar werd gehouden, moesten negen soorten werden geofferd: uit elke wereld één. De mensen werden daarbij niet bespaard. Voor de Vikingen – strijders pur sang – was Odin extra belangrijk. Odin was namelijk de heerser van het Walhalla: de hemel waar strijders naartoe gingen wanneer zij stierven.

    De ontdekkers kunnen hun geluk niet op. “De ontdekking is absoluut fantastisch,” zegt runoloog Lisbeth Imer. “Het is de eerste keer in de wereldgeschiedenis dat de naam van Odin wordt genoemd. De Noorse mythologie gaat dus helemaal terug tot het begin van de 4e eeuw. Dit maakt de goudschat nog spectaculairder.”

    Moeilijk te lezen
    Overigens was het nog niet zo eenvoudig om de inscripties te ontcijferen. “Het was de moeilijkste die ik in mijn twintig jaar als runoloog heb moeten ontraadselen,” zegt Imer. Dat heeft er onder andere mee te maken dat de plaat al behoorlijk versleten is en de runen (zie kader) op belangrijke plaatsen bijna verdwenen zijn. Bovendien is de tekst geschreven zonder spaties tussen de woorden en in een meer dan 1500 jaar oude taal die sindsdien aanzienlijk is geëvolueerd. “Niet alleen heeft de structuur van de taal zich sinds de vierde eeuw enorm ontwikkeld, ook veel woorden zijn in onbruik geraakt,” legt taalspecialist Krister Vashhu uit. “Meestal vinden we korte en sterk op elkaar lijkende runeninscripties. Maar deze keer is de tekst lang en bestaat bijna volledig uit nieuwe woorden. Daarom was het erg moeilijk om het te ontcijferen.”

    Wat zijn runen?
    Tijdens de eerste paar eeuwen van onze jaartelling, gedurende een periode die de Romeinse IJzertijd wordt genoemd, kwamen Scandinaviërs in contact met de Romeinse samenleving. Gedacht wordt dat de Noorderlingen op deze manier kennis verwierven en een geschreven cultuur vergaarden. Geïnspireerd door de klassieke alfabetten, zoals het Romeinse alfabet, creëerden de Germaanse volkeren hun eigen karakters: runen. Kortom, het runenschrift is de oudst bekende vorm van schrijven in Noorwegen. Bekend is dat dit schrift in gebruik was vanaf het begin van de gewone jaartelling, gedurende het Vikingtijdperk helemaal tot aan de late middeleeuwen.

    In heel Noord-Europa zijn tot op heden meer dan 1000 vergelijkbare gouden platen gevonden en op meer dan 200 daarvan staan runen. De overgrote meerderheid van deze runeninscripties zijn echter taalkundig onlogisch. De runen zijn meestal 2-3 millimeter groot en er is niet veel ruimte om op te schrijven. De inscripties bestaan ​​meestal uit korte, heilige woorden.

    Volgens Rane Willerslev, directeur van het Nationaal Museum in Kopenhagen, is de ontdekking een grote doorbraak. “Het herschrijft niet alleen de geschiedenis van Denemarken, maar ook die van de wereld,” zegt hij. Volgens de onderzoekers kan de nieuw ontdekte inscriptie mogelijk meer inzicht verschaffen in het verleden. “Het zou de sleutel kunnen zijn tot het begrijpen van andere prehistorische runeninscripties die we tot nu toe niet hebben kunnen lezen,” besluit Imer.

    Bronmateriaal

    "Verdens ældste indskrift med Odin fundet på Vindelevguld" - Nationaal Museum van Denemarken
    Afbeelding bovenaan dit artikel: Nationaal Museum van Denemarken

    Fout gevonden?

    VanafHier.nl

    Een community van  

    Voor jou geselecteerd