Het is druk op de microvezels die rondzweven in ons oppervlaktewater. Er blijken gemiddeld meer dan 2600 bacteriën te leven op elke moeilijk afbreekbare vezel die in de Middellandse zee drijft, en jawel: er zitten ook gevaarlijke bacteriesoorten tussen.

Er dobberen ongelooflijk veel microscopisch kleine microvezels rond in onze wereldzeeën. Door de bank genomen hebben deze deeltjes een dikte kleiner dan 5 micrometer. Ter vergelijking: een menselijke haar is tussen de 17 en 180 micrometer dik. Deze synthetische (en natuurlijke) microvezels ontstaan onder andere door het uiteenvallen van plasticdeeltjes en vinden hun oorsprong vooral in de textielindustrie of zijn afkomstig van de visserij. De hoeveelheid microvezels in het milieu is de afgelopen decennia enorm toegenomen. Het zijn tegenwoordig de meest voorkomende deeltjes in de oceaan.

Bacteriën overleven in de voedselketen
Deze minuscule synthetische vezels zijn naar alle waarschijnlijkheid een nieuwe bedreiging voor aquatische ecosystemen en uiteindelijk ook voor onze volksgezondheid. De microvezels breken moeilijk af in de natuur, maar ruiken wél naar voedsel. Ze worden dus gegeten door zeediertjes en blijven in het lichaam van de zee-organismes achter, die op hun beurt weer met huid, haar, microvezels en alle op de microvezels levende bacteriën worden opgegeten door grotere zeedieren. En die belanden dan weer op ons bord. Op deze manier bewegen zich op z’n minst 195 verschillende bacteriesoorten door de voedselketen op hun microscopisch kleine surfboards. Een daarvan is zelfs een gevaarlijke bacterie die voedselvergiftiging veroorzaakt als we besmette schaal- en schelpdieren eten.

Een team van wetenschappers van de Sorbonne-universiteit onder leiding van Maria Luiza Pedrotti heeft een groot aantal watermonsters uit het noordwestelijke deel van de Middellandse zee meegenomen naar Parijs en onder de microscoop onderzocht op de microscopisch kleine plasticdeeltjes.

Voedselvergiftiging door zeevruchten
Om erachter te komen welke soorten bacteriën leefden op het oppervlak van de microvezels, maakten de onderzoekers gebruik van geavanceerde microscopen en technologie voor DNA-sequencing. Ze ontdekten dat er gemiddeld meer dan 2600 eencelligen op elke microvezel bivakkeren. In totaal identificeerden ze dus 195 bacteriesoorten, waaronder de Vibrio parahaemolyticus, die potentieel gevaarlijk is voor de mens, omdat hij voedselvergiftiging kan veroorzaken. Deze ontdekking is volgens de onderzoekers belangrijk bij het beoordelen en inschatten van de risico’s voor de volksgezondheid, omdat de aanwezigheid van de bacterie een bedreiging kan vormen bij het zwemmen in de zee en beoefenen van andere watersporten, en ook bij het eten van schaal- en schelpdieren die in besmette regio’s zijn gevangen.

Slecht afbreekbaar
De studie roept ook de vraag op hoe groot het milieurisico is van dit soort microvezels. De toenemende hoeveelheid slecht afbreekbaar plastic afval in het milieu fungeert meer en meer als transportmiddel voor gevaarlijke bacteriën en andere giftige stoffen. Hierdoor neemt het risico op menselijke besmetting toe. Synthetische vezels zijn veel gevaarlijker dan natuurlijke deeltjes als hout, bodem- of plantmateriaal, die sneller worden afgebroken in de natuur en dus een veel kortere levensduur hebben.

Bacteriën zijn dol op klimaatopwarming
“De mate van klimaatverandering heeft ook invloed op de verspreiding van deze potentieel ziekmakende bacterie. Studies hebben aangetoond dat een hogere temperatuur duidelijk is gelinkt aan de toename van Vibrio parahaemolyticus en het ontstaan van infecties. Toen we deze vibrio ontdekten in onze monsters, varieerden de zomertemperaturen aan de Mediterrane kust van 25,2 tot 26,5 graden, terwijl het dit jaar op dezelfde plek 29 graden werd. Hoe warmer het wordt, hoe groter de vibrio-populaties”, legt mariene bioloog en onderzoeksleider Maria Luiza Pedrotti uit. En hoe groter het gevaar dus voor de volksgezondheid.

Plastic in Middellandse Zee
De Middellandse Zee is de meest vervuilde zee ter wereld. Elk jaar komt er ongeveer een half miljoen ton plastic afval bij. Dat zijn 33.800 plastic flessen per minuut. Deze troep blijft in de vorm van microplastics nog decennia rondzweven in het water. In de Middellandse Zee zijn recordconcentraties gemeten van 1,25 miljoen deeltjes per vierkante kilometer. Zeker 134 diersoorten in de zee krijgen het plastic binnen. Vooral in de zomer komt er door toeristen aan de Spaanse, Franse en Italiaanse kust veel plastic in het water terecht.