We weten inmiddels wel dat gletsjers overal ter wereld smelten. Maar hoe hard het gaat blijft verbazen. Volgens nieuw onderzoek is tussen 2015 en 2025 in de Zwitserse Alpen een kwart van de gletsjers verdwenen.
En het ging ook afgelopen jaar weer razendsnel: een warme winter met weinig neerslag leidde tot gemiddeld 13 procent minder sneeuw eind april. Door hittegolven in juni werd zelfs bijna het recordverlies van 2022 geëvenaard. De sneeuwreserves van de winter waren al in de eerste helft van juli opgebruikt en de ijsmassa’s begonnen eerder te smelten dan ooit geregistreerd. Dit jaar alleen al is in Zwitserland bijna 3 procent van het ijsvolume verdwenen. Dit is de vierde grootste krimp sinds het begin van de metingen, na 2022, 2023 en 2003. Meer dan duizend kleine gletsjers zijn inmiddels volledig weg.
Minder stabiele bergen
“Het voortdurende verdwijnen van gletsjers draagt ook bij aan het destabiliseren van de bergen”, zegt Matthias Huss van ETH Zurich. “Dat kan leiden tot gebeurtenissen zoals in het Lötschental, waar een lawine van rots en ijs het dorp Blatten bedolf.”
We vroegen Huss hoe dat precies zit. “Sneeuw, ijs en permafrost stabiliseren rotswanden op grote hoogte. Als het ijs verdwijnt, kan het terrein instabiel worden en zowel wandelaars als dorpen bedreigen. Het is belangrijk te benadrukken dat bergen niet simpelweg uit elkaar vallen zonder sneeuw en ijs, maar dat er een nieuwe en onbekende instabiliteit kan ontstaan. Dit moet tijdig worden herkend om monitoring en waarschuwingen voor bewoners in te stellen, zoals dit jaar gebeurde in Blatten.”
Echt verbaasd was hij overigens niet over de nieuwste metingen. “Als wetenschapper die al jarenlang het terugtrekken van gletsjers volgt, is dit cijfer niet verrassend. Het hing al lang in de lucht. Maar dat een kwart van het ijs in slechts tien jaar tijd verdwijnt, is wél ronduit alarmerend. Het laat zien hoe hard klimaatverandering de bergen treft”, legt hij uit aan Scientias.
Watertoren van Europa
En dat kan grote gevolgen hebben. “Ten eerste vermindert de aantrekkingskracht voor toeristen. Gletsjers zijn beeldbepalend voor de Alpen en als ze verdwijnen of veel kleiner worden, verandert dat zowel de toeristische als de economische waarde. Daarnaast zijn gletsjers cruciaal voor het hydrologische systeem. De Alpen gelden als de watertoren van Europa en leveren een stabiele stroom van water voor de rivieren. Vooral tijdens hittegolven en droogteperiodes is smeltwater uit sneeuw en ijs onmisbaar. Als gletsjers veel kleiner worden, kunnen ze dit essentiële tekort niet meer aanvullen. Dat raakt niet alleen Alpendalen, maar ook grote rivieren in heel Europa. Ook ecologisch zijn er gevolgen: soorten schuiven op naar hogere zones, nieuw ijsvrij gebied wordt toegankelijk en vergroent na een eerste, bijna woestijnachtig landschap zodra het ijs verdwenen is.”
Als we de gletsjers willen redden, moet er snel actie worden ondernomen. “Het vertragen van gletsjerverlies is alleen mogelijk door het wereldwijde klimaat te stabiliseren en dus de CO2-uitstoot snel te verminderen. Iedereen kan hieraan bijdragen en samen kan dat verandering brengen. Uiteindelijk hangt het echter af van politieke keuzes om de juiste koers te bepalen. En stabilisatie van het klimaat gaat natuurlijk niet alleen over het redden van gletsjers, maar ook over het voorkomen van vele andere negatieve gevolgen van opwarming, zoals hittegolven, extreme neerslag en zeespiegelstijging”, besluit Huss.
