Hoe werken zwarte gaten? Dit is deel een van een drieluik! Veel plezier ermee
Misschien wel een van de meest iconische filmkussen ooit: die in The Notebook. Maar hoe hard trekken Ryan Gosling en Rachel McAdams elkaar hier aan? Ongeveer zo hard als de aarde aan een oogwimper trekt.
Dit is de eerste video in een serie over zwarte gaten. En om die te snappen, moeten we eerst zwaartekracht begrijpen, dan het werk van Einstein en uiteindelijk snap je wat je hier ziet.
Alles met massa of energie oefent zwaartekracht uit, zelfs het kleinste atoom doet dat. Hoe hard je ook springt, de aarde trekt je altijd terug. Dat komt doordat al die deeltjes in de aarde samenwerken om jou naar zich toe te trekken. Ook als je in Australië bent — aan de “onderkant” — word je nog steeds naar het midden van de aarde getrokken.
Hoe zwaarder een hemellichaam, hoe meer deeltjes en dus hoe sterker de zwaartekracht alles terugtrekt. Gooi je een bal omhoog, dan komt ’ie terug. Tenzij je ’m zo hard gooit dat hij sneller gaat dan de zogenaamde ontsnappingssnelheid: voor de aarde zo’n 40.000 kilometer per uur. Dan vliegt ie zo snel dat de zwaartekracht hem niet kan tegenhouden.
De zon is zoveel groter dan de aarde dat als je daar je zelf zou wegen je 27x zwaarder bent dan op aarde. De ontsnappingssnelheid is zo’n vijftig keer groter. In 1783 vroeg de Britse geoloog John Michell zich af: wat als een ster nog groter dan de zon is, kan het dan gebeuren dat de ontsnappingssnelheid hoger is dan de snelheid van het licht. Dan zou zelfs licht niet kunnen ontsnappen toch? Hij noemde dat een zwarte ster — en bedacht meteen hoe je ze zou kunnen ontdekken. Een methode die we op de dag van vandaag gebruiken.
Hij had eerder namelijk het idee van een dubbelster bedacht: twee sterren die om elkaar heen draaien. Als je dan een ster rare rondjes ziet draaien om iets dat je niet kunt zien… dan zit daar misschien zo’n zwarte ster.
Inmiddels weten we dat zwarte gaten anders werken, maar we vinden ze nog steeds op die manier: door te kijken naar wat er met sterren in de buurt gebeurt.
Hoe zwarte gaten echt werken? Dat zie je in de volgende video.
