In de hoge regionen van de Transhimalaya onderhouden gemeenschappen al duizenden jaren hun eigen voedselvoorziening. Wetenschappers hebben nu ontdekt dat vooral de zwarte erwten die deze boeren verbouwen bijzonder interessant zijn, zowel voor hun voedingswaarde als voor hun veerkracht tegen klimaatverandering.
Veel hooggelegen dorpen en kloosters in de Transhimalaya doen al langer dan drieduizend jaar aan een vorm van landbouw. Toch zijn de meeste gewassen die zij tegenwoordig telen voor de verkoop geen traditionele producten die zij zelf eten. In plaats van zwarte erwten en gerst, die al eeuwenlang tot hun voedingspatroon behoren, worden er vooral groene erwten (Pisum sativum L.) verbouwd. Echter is er een probleem: het verbouwen van groene erwten is erg duur omdat ze veel bewaterd moeten worden. Daarnaast leveren ze op stedelijke markten in India niet veel geld op. Het verbouwen van traditionele producten voor de verkoop is ook geen optie, aangezien er in India en ook wereldwijd geen grote vraag naar is.
Dat zou in de toekomst nog wel eens kunnen veranderen. Toen bioloog Harman Jaggi voor het eerst in de regio was, eigenlijk voor een heel ander onderzoek naar sneeuwluipaarden, kreeg zij tijdens een klimtocht door de Spiti-vallei een schaaltje met traditioneel verbouwde zwarte erwten aangeboden, geserveerd met thee. Naderhand werd ze meteen enthousiast. Ze herinnert zich: “We konden daarna urenlang doorwerken. De lokale bevolking vertelde ons dat zwarte erwten erg voedzaam zijn en bovendien bestand tegen de grillen van het klimaat. Naderhand bleek er nauwelijks wetenschappelijk bewijs voor deze beweringen te bestaan. Voor ons team was dat reden genoeg om dit kennisgat te willen dichten door een grootschalig onderzoek op te zetten.” Inmiddels zijn de resultaten van dat onderzoek gepubliceerd in Science Advances. Wat blijkt: de traditionele zwarte erwten zijn in veel opzichten bijzonder te noemen – en zouden door hun unieke eigenschappen de wereldwijde voedselproductie flink kunnen helpen.
Samenwerking en onderzoek
De zwarte erwten hebben officieel nog geen wetenschappelijke naam en zijn in het verleden nauwelijks onderzocht. Bij haar terugkomst in India besloot Jaggi daarom grondig te werk te gaan. Eerst interviewde ze maar liefst driehonderd bewoners om meer inzicht te krijgen in hun traditionele landbouwpraktijken en de rol van de zwarte erwt in hun cultuur. Daarna werd het genoom van de zwarte erwt in kaart gebracht.
Samen met lokale boeren zaaide het onderzoeksteam zowel groene als zwarte erwten op drie verschillende locaties: op uiteenlopende hoogtes en met verschillende bewateringstechnieken. De resultaten waren opvallend: overal bleken de zwarte erwten een hogere overlevingskans te hebben, minder water nodig te hebben en beter bestand te zijn tegen de lokale weersomstandigheden.
Het onderzoek hield daar niet op. In samenwerking met het Central Food Technological Research Institute in India werd ook de voedingswaarde van de zwarte erwten uitvoerig onderzocht. Daaruit kwam naar voren dat ze vergeleken met groene erwten op vrijwel alle vlakken beter scoren. Per honderd gram bevatten ze maar liefst 21 procent meer eiwitten en aanzienlijk meer mineralen zoals magnesium, calcium en ijzer. Bovendien blijken ze rijk aan vezels en diverse vitamines, waaronder vitamine C, B1 en B3. Daarmee vormen ze niet alleen een duurzaam, maar ook een uiterst voedzaam alternatief voor de huidige veelgebruikte erwtenrassen.
Weerbestendig en toekomstgericht
Volgens Jaggi kan de zwarte erwt van grote waarde zijn voor de wereldwijde voedselproductie. De genetische eigenschappen van dit gewas zouden bijvoorbeeld gebruikt kunnen worden om andere erwtensoorten weerbaarder te maken tegen extreme weersomstandigheden, iets waar wereldwijd steeds meer behoefte aan is.
Voorlopig richt het team zich echter vooral op de lokale bevolking van de Transhimalaya, die vaak in economisch moeilijke omstandigheden leeft. Tijdens de interviews bleek dat veel bewoners nieuwsgierig zijn naar de wetenschappelijke inzichten rondom de zwarte erwt en geïnteresseerd zijn om deze ook als inkomstenbron in te zetten.
Daarom pleit het onderzoeksteam ervoor om het Transhimalayaanse landbouwsysteem officieel te laten erkennen door de Verenigde Naties. Ze willen het onderbrengen in de lijst van Globally Important Agricultural Heritage Systems (GIAHS). Een dergelijke erkenning zou niet alleen een internationale waardering betekenen voor de eeuwenoude landbouwpraktijken van de regio, maar mogelijk ook een markt kunnen stimuleren voor de zwarte erwt.
Uitdagingen en vervolgstappen
Vooralsnog is er volgens Jaggi nog veel werk te verzetten. Ze concludeert: “Er is meer onderzoek nodig naar onbekende en vergeten gewassen, en we moeten traditionele landbouwmethoden integreren in moderne systemen. Mijn belangrijkste doel is dat de resultaten van dit onderzoek weer terugvloeien naar de boeren hier, zodat zij hun gewassen kunnen uitbreiden – het bewateren van groene erwten kost namelijk veel geld.”
