Op 28 maart 2025 werd Myanmar getroffen door een aardbeving van magnitude 7,7 langs de Sagaing-breuk. Meer dan 3 800 mensen kwamen om en tot in Bangkok – duizend kilometer verderop – ontstond schade. Volgens het GFZ-Helmholtz-centrum was dit de snelste supershear-aardbeving sinds Alaska in 2002.
De zware Myanmar-aardbeving van maart dit jaar is de snelst geregistreerde breukvoortplanting in meer dan twintig jaar, blijkt uit onderzoek van het Duitse GFZ-Helmholtz-centrum. De aardbeving van 7,7 op de Schaal van Richter eiste bijna vierduizend doden en veroorzaakte meer dan duizend kilometer verderop in Bangkok nog gebouwschade.
Een aardbeving ontstaat onder de grond in de aardkorst. Als platen in die aardkorst onder immense druk staan, kunnen deze plotseling verschuiven. Als dat gebeurt komen grote spanningen in de aardkorst vrij als trillingen.
Platen verschuiven normaal gesproken langs bestaande breukoppervlakken. Daar is de aardkorst immers het zwakst en zal de druk in de aarde het snelst willen vrijkomen. Bij de Myanmar-aardbeving bewogen de aardplaten horizontaal langs elkaar. De breuk waarlangs dat gebeurde heet een zijschuivingsbreuk. Die loopt meestal nagenoeg verticaal de aarde in en geeft doorgaans de krachtigste bevingen.
Geofysici van het Helmholtz centrum kwamen er al snel na de Myanmar-beving achter dat de aardplaten zich ongewoon snel langs het breukvlak bewogen – met wel 5,3 kilometer per seconde (zo’n twintigduizend kilometer per uur). Dat gebeurde dan wel pas na dertig seconden; in die eerste halve minuut bewogen de aardplaten met een “normale” snelheid van zo’n 3,5 kilometer per seconde langs elkaar.
Deze supersnelle zijschuiving, die onderzoekers een ‘supershear-breuk’ noemen, was sinds de aardbeving van Alaska in het jaar 2002 niet zo krachtig, zegt Helmholtz. Eerder onderzoek bestempelde de Sagaing-breuk, waarlangs de aardbeving plaatsvond, al als vatbaar voor supersnelle aardbevingen, stelt Helmholtz. Deze zijschuivingsbreuk is dan ook één van de langste ter wereld.
Opvallend genoeg vond de recordsnelheid pas plaats in het diepere gedeelte van de breuk. Dat deel had al ruim honderd jaar geen aardbevingen meer gehad en stond dus onder veel druk, nemen de onderzoekers aan. Het bovenste gedeelte, waar de aardbeving een normale voortplantingssnelheid had, was in 1946 en 1956 nog door aardbevingen gescheurd.
Ook opvallend is het geringe aantal naschokken, zeker gezien de grote kracht van de aardbeving, menen de onderzoekers. Dat komt volgens onderzoekers doordat de breuk soepel en geleidelijk doorging, waardoor de opgebouwde spanning relatief gelijkmatig kon worden vrijgegeven over het ruptuurbereik.
