Hubble’s nieuwe opname van NGC 1309 onthult dit spiraalstelsel met zes spectrale filters – inclusief ultraviolet. Het sterrenstelsel herbergt twee iconische supernova’s: een perfecte type Ia en een ‘zombiester’-explosie die astronomen verraste.
In een adembenemende nieuwe opname toont de Hubble ruimtetelescoop het spiraalstelsel NGC 1309 met ongekend detail. Op 100 miljoen lichtjaar afstand in het sterrenbeeld Eridanus schittert dit kosmische eiland met parelwitte kern, turquoise stervormingsgebieden en slierten donker stof. De afbeelding, gemaakt met Hubble’s Wide Field Camera 3 (WFC 3), gebruikt zes spectrale filters – waaronder ultraviolet (275 nm) en nabij-infrarood (814 nm). Dit onthult niet alleen de structuur van NGC 1309 zelf, maar ook honderden achtergrondstelsels, elk een vage vlek in de diepe ruimte. Slechts één voorgrondster, herkenbaar aan zijn diffractiestralen, behoort tot onze Melkweg.
Supernova SN 2002fk
Hubble observeerde NGC 1309 al in 2006 en 2014, maar nooit met dit kleurenpalet. De eerdere opnamen gebruikten slechts drie filters in het zichtbare spectrum. De nieuwe ultraviolette data tonen jongere, hetere sterren, terwijl infrarood het stof beter doordringt. Dit sterrenstelsel is een wetenschappelijke schatkamer: het herbergt twee supernova’s die fundamentele vragen over stellaire explosies beantwoordden. De eerste, Supernova 2002fk, was een schoolvoorbeeld van een type Ia-supernova – veroorzaakt door een ontplofte witte dwerg. Zijn licht bereikte de aarde in september en oktober 2002, en was onderwerp van uitvoerige observaties door tal van astronomen wereldwijd nadat de supernova werd gespot op 17 september van dat jaar door het Yatsugatake South Base Observatory in Japan. De supernova bereikte een magnitude (lichtintensiteit) van ongeveer 13,0.
Supernova SN 2012Z
De tweede supernova, SN 2012Z, bleek revolutionair. Geclassificeerd als type Iax, was hij zwakker dan verwacht. Hubble-opnamen vóór de explosie onthulden iets unieks: een witte dwerg die de explosie overleefde. “Zombiester” doopten astronomen dit overblijfsel, dat na 2012 zelfs helderder werd. Dit was de eerste keer dat een supernovaprogenitor direct werd geïdentificeerd – een doorbraak in ons begrip van stellaire evolutie.
Morfologie
Morfologisch is NGC 1309 een SAbc-sterrenstelsel in het Hubble–de Vaucouleurs-systeem. Het combineert eigenschappen van SAb (strak gewonden armen) en SAc (lossere structuur). Deze tussenpositie impliceert een matige stervormingssnelheid en een goed gedefinieerde kern zonder centrale balk – typisch voor “grand design”-spiralen. Dankzij de schuine oriëntatie (bijna volledig face-on) lenen zijn structuren perfect als studiemateriaal.
Met deze nieuwe multi-golflengteopname krijgt NGC 1309 een derde leven als studieobject. Het stelsel illustreert niet alleen de diversiteit van supernova’s, maar toont ook hoe technologische vooruitgang – zoals extra filters – zelfs bekende hemellichamen weer kan laten schitteren. Hubble bewijst opnieuw dat het universum rijker is dan we ooit dachten.
Wil je de nieuwe Hubble foto (bovenste foto) in zeer hoge kwaliteit downloaden, klik dan hier. Wil je de afbeelding bekijken in ESA SkyView, klik dan hier.
