Australische biologen zitten met hun handen in het haar: een felgele schimmel richt zoveel schade aan dat een pas ontdekte boomsoort nu al ten dode is opgeschreven.
Een pas beschreven boomsoort in Queensland (Australië) heeft een opvallende naam gekregen: Rhodamnia zombi. Die naam is helaas niet bedoeld als een grap. Onderzoekers noemen de soort een ‘levende dode’ omdat deze op grote schaal last heeft van een schimmelziekte. Hierdoor kunnen ‘zombiebomen’ zich niet meer voortplanten. De verwachting is dat de soort binnen een generatie zal verdwijnen. Het onderzoek is gepubliceerd in het tijdschrift Austral Ecology.
Race tegen de klok
De boosdoener heet myrtle rust, een ziekte die wordt veroorzaakt door de schimmel Austropuccinia psidii. Die schimmel valt vooral planten uit de mirtefamilie aan, een groep waar veel Australische regenwoudbomen bij horen. Myrtle rust werd in Australië voor het eerst gevonden in 2010 en verspreidde zich daarna razendsnel langs de oostkust.
Leestip: Glastuinbouw en bollenteelt blijken broedplaats voor gevaarlijke en resistente schimmelmutatie
Volgens botanicus professor Rod Fensham van de University of Queensland is het nu echt een race tegen de klok. “Deze soort had nog geen naam toen we haar in 2020 voor het eerst beoordeelden,” zegt hij. “Sindsdien is ongeveer 10 procent van de bomen gestorven. De bomen die nog wel leven maken geen bloemen of vruchten meer doordat ze myrtle rust hebben opgelopen.”
De felgele schimmel valt aan
De ‘zombieboom’ is een kleine tot middelgrote boom die groeit in regenwouden in de Burnett-regio van Queensland. Hij heeft grote, donkergroene bladeren en witte, harige bloemen. De schimmel valt de boom aan door de groei van jonge scheuten tegen te houden. Fensham: “De felgele schimmel blijft de jonge uitlopers keer op keer aanvallen en doden. Daardoor kan een besmette boom niet meer groeien of zich voortplanten. Uiteindelijk sterft hij.”
Het team heeft meerdere jaren onderzoek gedaan naar hoe de soort in het wild groeit. De onderzoekers keken per boom hoeveel jonge takken er afstierven en ook of grotere takken of delen van de stam het begaven. Ook noteerden ze of er bloemen, vruchten of zaailingen te zien waren. De conclusie is somber: myrtle rust richt in het wild zoveel schade aan dat geen enkele ‘zombieboom’ het zal overleven. Of althans, niet zonder hulp.
Ten dode opgeschreven
Op basis van deze nieuwe gegevens is Rhodamnia zombi toegevoegd aan een lijst die ‘Category X’ heet. Dat is een lijst waarop soorten staan die zo hard zijn geraakt door myrtle rust dat ze binnen een generatie zullen uitsterven. In totaal staan er volgens de lijst nu 17 soorten ten dode opgeschreven.
Fensham wil er echter alles aan doen om te voorkomen dat de ‘zombieboom’ uitsterft. Fensham: “hopelijk staan er in het wild nog bomen die geen myrtle rust hebben opgelopen. Als dat zo is zouden we die kunnen gebruiken om de volgende generatie mee te kweken. Momenteel zijn er specialisten in Lismore en Townsville die al hun best doen om jonge planten te kweken. Die kweek ziet er hoopvol uit, maar vraagt ook constante oplettendheid.”
De bioloog hoopt dat de volgende generatie ‘zombiebomen’ wel individuen bevat die beter tegen myrtle rust kunnen. Voor nu is dat dus nog onzeker. Uiteindelijk is het doel om resistente bomen terug te plaatsen in het bos, zodat ze daarna hun rol in het ecosysteem weer op zich kunnen nemen. Fensham is eerlijk over de onzekerheid: “Het is een gewaagde en ambitieuze reddingspoging. Tegelijkertijd is ook duidelijk dat de soort een veilige plek nodig heeft, waar deze in alle rust kan groeien.”
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Geen oor maar iets héél anders: Japanse schildwantssoort heeft een speciaal orgaan voor schimmels en Deze darmschimmel maakt korte metten met je verlangen naar alcohol . Of lees dit artikel: Metrostations in Beijing hebben allemaal een andere schimmelcollectie .
Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week?
Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
