Armoede is letterlijk ongezond. Mensen met minder vermogen gaan namelijk fysiek sneller achteruit als ze ouder worden. Dat blijkt uit een grote vergelijking tussen Engeland en Canada. Vooral in Engeland zijn de verschillen groot.
Voor het onderzoek zijn gegevens geanalyseerd van 8.511 deelnemers van de English Longitudinal Study of Aging en 22.605 deelnemers van de Canadian Longitudinal Study on Aging. Alle deelnemers waren tussen de 50 en 85 jaar oud. De analyses richtten zich op uiteenlopende aspecten van lichamelijk functioneren, waaronder loopsnelheid, handknijpkracht, longfunctie, gehoor en problemen met dagelijkse activiteiten zoals aankleden, wassen en eten.
Mensen met minder vermogen scoorden op vrijwel al deze onderdelen slechter en verloren tijdens het ouder worden sneller mobiliteit en zelfstandigheid dan vermogendere leeftijdsgenoten. Die verschillen bleven bestaan nadat rekening was gehouden met chronische aandoeningen, gewicht en leefstijlfactoren zoals roken.
15 jaar verschil in Engeland
De kloof was het grootst in Engeland. Zo had een 60-jarige Engelsman of -vrouw uit de minst vermogende groep gemiddeld dezelfde loopsnelheid als een 75-jarige uit de meest vermogende groep. Dat komt neer op een verschil van ongeveer vijftien jaar in functionele veroudering. In Canada bedroeg dat verschil ongeveer negen jaar.
Ook kwamen verschillen tussen mannen en vrouwen naar voren. Vrouwen met het laagste vermogen hadden meer moeite met bewegen en dagelijkse activiteiten dan mannen in dezelfde sociaaleconomische groep. Tegelijkertijd hadden zij een betere longfunctie.
Geen oorzakelijk verband
Het onderzoek laat een verband zien en toont geen oorzaken aan. Ook konden factoren uit de jeugd en toegang tot particuliere gezondheidszorg niet worden meegenomen. Wel wijzen de resultaten erop dat beleid voor gezond ouder worden extra aandacht moet besteden aan armere mensen en dat bredere structurele veranderingen nodig zijn om deze verschillen te verkleinen.
“Wat ons het meest opviel, was hoe veel groter de vermogensverschillen waren in Engeland dan in Canada”, zegt auteur Silvia Stringhini. “Voor iets basaals als loopsnelheid waren de minst vermogenden in Engeland functioneel ongeveer vijftien jaar ouder, tegenover ongeveer negen jaar in Canada. Ons onderzoek kan niet precies verklaren waarom twee landen met dezelfde soort gezondheidszorg en een vergelijkbare inkomensongelijkheid zo sterk van elkaar verschillen, maar het laat wel zien dat het verschil echt en aanzienlijk is. We voeren nu aanvullend vergelijkend onderzoek uit tussen landen om beter te begrijpen welke structurele factoren deze verschillen veroorzaken.”
Verschil tussen mannen en vrouwen
Eerste auteur Stephanie Schrempft benadrukt dat het onderzoek verder gaat dan eerdere studies naar sociaaleconomische gezondheidsverschillen. “Vermogensverschillen in gezondheid zijn niet nieuw, maar bijna niemand heeft gevolgd hoe functionele veroudering zich in de loop van de tijd tussen landen ontwikkelt. Door ouderen in Engeland en Canada naast elkaar te volgen, zagen we dat minder vermogen niet alleen samenhangt met een slechtere gezondheid gemiddeld, maar ook met een sneller verlies van fysieke zelfstandigheid tijdens het ouder worden.”
Volgens Schrempft onderstrepen de resultaten ook het belang van verschillen tussen bevolkingsgroepen. “Een van de interessantste bevindingen vond ik dat de nadelen van een laag vermogen niet hetzelfde waren voor vrouwen en mannen. De minst vermogende vrouwen hadden meer moeite met mobiliteit en dagelijkse activiteiten, maar een betere longfunctie dan de minst vermogende mannen. Zulke nuances gaan verloren wanneer je achtergestelde groepen als één geheel behandelt. Daarom kozen we voor een intersectionele benadering, die nog altijd zeldzaam is binnen onderzoek naar veroudering.”
Wil je niets van Scientias missen? Voeg Scientias toe als voorkeursbron op Google dan zie je al onze verhalen!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
