Een orang-oetan heeft heel veel te kiezen in het regenwoud als het om eten gaat, maar niet alles in de natuur is geschikt voor deze mensaap en sommige planten zijn zelfs giftig. Hoe leert een orang-oetan in zijn eerste jaren geschikt voedsel te selecteren? Een onlangs gepubliceerd onderzoek laat zien dat afkijken en zelf op onderzoek uitgaan daarbij nauw met elkaar samenhangen.
Jonge orang-oetans zijn de eerste jaren grotendeels afhankelijk van hun moeders. Pas rond de leeftijd van acht jaar worden ze zelfstandig. In de jaren daarvoor moeten ze allerlei dingen leren om te overleven in de natuur.
Een van de belangrijkste onderdelen daarvan is het vinden en selecteren van voedsel. Het dieet van volwassen orang-oetans bestaat uit bijna 250 voedselsoorten en die moeten ze zien te vinden tussen de duizenden mogelijke voedselbronnen in het regelwoud waarvan sommige potentieel giftig zijn. Weten waar je moet zoeken is voor een jonge orang-oetan dus erg van belang. Naast het vinden van voedsel is ook het kunnen verwerken daarvan een belangrijke vaardigheid.
Onderzoekers weten al langer dat jonge orang-oetans deze vaardigheden in hun jeugd leren. Hoe ze sociaal leren, dus waarbij ze anderen observeren, en individueel leren, waarbij ze zelf op onderzoek uitgaan, dat was tot nu toe nog onduidelijk (tekst gaat verder onder afbeelding).
Kijken en zelf proberen
Een internationaal team van onderzoekers volgde jarenlang de ontwikkeling van 21 wilde Sumatraanse orang-oetans. De dieren werd gevolgd vanaf hun geboorte tot een leeftijd van 8,5 jaar waarop ze zelfstandig werden. Dit zorgde voor ruim 4.700 uur aan observaties.
De onderzoekers letten daarbij op drie dingen. Ze hielden bij wanneer orang-oetans het gedrag van hun moeder of andere soortgenoten observeerden, ofwel sociaal leren. Daarnaast keken ze naar hoe vaak dieren zelf verschillende voedselbronnen in hun leefomgeving onderzochten en welke ze voedingsmiddelen ze aten zonder hulp van hun moeder, het individuele leren.
Uit al die observaties haalden de onderzoekers ruim 7.000 afzonderlijke momenten van sociaal en individueel leren. Er werd rekening gehouden met elk individueel dier en eigen leefgeschiedenis om te zien hoe het leergedrag in verband stond met hun dieet.
De onderzoekers kwamen erachter dat er veel onderlinge verschillen waren in hoe vaak jonge orang-oetans bezig waren met het sociale versus individuele leren. Toch kwam sociaal leren vaker voor bij alle dieren, tot wel vijf keer zo vaak.
Onderzoeker Caroline Schuppli zegt dat het voor een jonge orang-oetan risicovol kan zijn om zich alleen bezig te houden met het individuele leren en het dus niet zo vreemd is dat ze vaker sociaal leren. “Dit is vooral het geval voor onvolwassen orang-oetans die nog aan het groeien zijn en niet te veel eten kunnen missen. De veilige optie is dan om te kijken en te leren van bekende rolmodellen, zoals moeders.”
Meer voedselkeuze
Het bleek dat jonge orang-oetans die zich bezighielden met sociaal leren daarna ruim 2,5 uur bezig konden zijn met ontdekken. Uit het onderzoek bleek dat het sociale leren en individuele leren nauw samenhingen in de ontwikkelingsperiode.
Zuigelingen die zich vaak met beide bezighielden, hadden in hun volwassen periode meer keuze qua voedsel. Orang-oetans die minder leerden, hadden ook de minste dieetmogelijkheden. Het sociale deel van leren is voor apen zo belangrijk, dat het zelfs voor een deel van het individuele leren kan compenseren.
De resultaten geven ons een beter inkijkje in de cultuur van orang-oetans en andere mensapen. Meer leren kan dus leiden tot bredere voedselmogelijkheden, maar we weten nog steeds niet hoe dit voordeel ontstaat. Het onderzoeksteam wil verder kijken naar de effecten van beter leren. Ze willen weten of dit bijvoorbeeld energie-inname verbetert en of dit uiteindelijk kan leiden tot betere overleving en voortplanting.
Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
