Dat je heel goed happy single kunt zijn, daar is inmiddels iedereen wel van overtuigd, maar alleenstaande ouders? Die moeten het wel heel zwaar hebben, denken we nog vaak. Toch wijst een nieuwe megastudie uit dat dit genuanceerder ligt.
Eerst even wat cijfers: bijna 40 procent van de huishoudens in Nederland bestaat uit één persoon. In de grote steden is meer dan de helft van de mensen single. En maar liefst 23 procent van de gezinnen heeft maar één ouder. Weinig verrassend zijn er vooral veel alleenstaande moeders. Die draaien na een relatiebreuk toch meestal grotendeels alleen op voor de opvoeding: 25 procent van de vrouwen is alleenstaande ouder, tegenover 2 procent van de mannen.
Het beeld dat we hebben van die alleenstaande moeders is weinig rooskleurig: ze hebben vaak minder geld, meer stress en vooral heel weinig tijd. Maar een nieuwe studie onder 2,5 miljoen mensen wereldwijd nuanceert dat idee. Want ja: alleenstaande ouders zijn gemiddeld minder tevreden met hun leven dan ouders met partner. Maar opvallend genoeg blijken ze zich in sommige situaties juist gelukkiger te voelen dan volwassenen zonder partner én zonder kinderen.
Onderzoekers van onder meer de Universiteit van Bamberg en de Erasmus University Rotterdam verzamelden bijna vijftig jaar aan data uit 54 wetenschappelijke publicaties. Hun conclusie: niet het alleenstaand ouderschap op zich bepaalt hoe gelukkig iemand is, maar vooral de omstandigheden waarin iemand dat ouderschap beleeft.
Niet per se ongelukkig, wel kwetsbaar
De onderzoekers zagen één patroon steeds terugkomen: single ouders rapporteren gemiddeld een lager geluksniveau dan ouders die samen een kind opvoeden. Dat gold voor alleenstaande moeders en vaders. Dat is misschien niet verrassend. Single ouders dragen vaak in hun eentje de verantwoordelijkheid voor inkomen, opvoeding en het huishouden. De combinatie van werkdruk en gezinsleven zorgt geregeld voor stress en financiële problemen. In je eentje een gezin draaiende houden eist simpelweg zijn tol.
Toch betekent dat niet automatisch dat single ouders ongelukkig zijn. Wanneer je ze vergelijkt met alleenstaande volwassenen zonder kinderen, ontstaat een veel minder eenduidig beeld. In meerdere landen blijken single ouders juist tevredener met hun leven dan mensen zonder partner én zonder kinderen. Dat laat zien dat kinderen ook betekenis, verbondenheid en voldoening kunnen brengen, zelfs als het ouderschap zwaar is.
Geld, vrienden en liefde maken verrassend veel verschil
Wat bepaalt dan of een single ouder zich gelukkig voelt? De studie wijst op een aantal opvallend krachtige factoren.
Geld speelt uiteraard een rol. Ouders met een baan rapporteerden gemiddeld meer levensgeluk dan werkloze single ouders. Ook een hoger inkomen hing sterk samen met meer tevredenheid.
Maar minstens zo belangrijk bleek sociale steun. Alleenstaande ouders met hechte vrienden, behulpzame familieleden of een sterk sociaal netwerk scoorden duidelijk hoger op geluk. Eenzaamheid en het gevoel veroordeeld te worden door de omgeving hadden juist een sterk negatief effect. Zelfs romantiek en een actief seksleven kwamen als relevante factoren naar voren. Single ouders die een romantische relatie hadden of tevreden waren over hun liefdesleven, waren gelukkiger.
Daarnaast blijkt kinderopvang een cruciale rol te spelen. In West-Duitsland waren alleenstaande moeders bijvoorbeeld gelukkiger wanneer ze gebruikmaakten van formele of informele opvang. Maar opvallend genoeg gold in Oost-Duitsland juist het tegenovergestelde. Dat suggereert dat culturele normen en verwachtingen rond ouderschap een grotere invloed hebben dan vaak wordt gedacht.
Tijd heelt alle wonden
Een van de opvallendste inzichten uit het onderzoek: geluk blijkt niet statisch. Veel single ouders ervaren direct na een scheiding of relatiebreuk een duidelijke dip in hun levensgeluk. Maar na verloop van tijd veert dat vaak weer op. Mensen passen zich aan hun nieuwe situatie aan en ontwikkelen langzaam effectieve copingstrategieën. Oftewel: solo-ouderschap kan in het begin overweldigend voelen, maar veel mensen vinden uiteindelijk een nieuw evenwicht.
Maar oorzaak en gevolg zijn lastig uit elkaar te trekken. Single ouderschap veroorzaakt niet automatisch minder geluk. De omstandigheden die eraan voorafgaan, zoals een pijnlijke scheiding, financiële problemen of verlies van een partner, spelen waarschijnlijk minstens zo’n grote rol.
Bovendien is er nog opvallend weinig onderzoek gedaan naar alleenstaande vaders. Omdat zij een kleinere groep vormen, ontbreken vaak voldoende gegevens om harde conclusies te trekken. De eerste aanwijzingen tonen echter aan dat single vaders en moeders qua geluk niet sterk van elkaar verschillen.
De grote boodschap van de studie: single ouderschap maakt niet per definitie ongelukkig. Met voldoende sociale steun, financiële stabiliteit en goede voorzieningen kunnen alleenstaande ouders juist een verrassend hoge kwaliteit van leven ervaren.
Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
