We doen het allemaal wel eens: nog even een aflevering kijken of nog even scrollen voor het slapengaan. Een uurtje minder slaap zal wel niet zo’n grote impact hebben, zeker? Morgen gewoon een extra kop koffie dan maar. Maar volgens een nieuwe studie houdt je lichaam die verloren uurtjes wel degelijk bij en betaalt het de rekening.
Onderzoekers van Columbia University in New York hebben hierover een studie gepubliceerd in het vakblad Annals of Internal Medicine. Ze wilden een vraag beantwoorden waar wetenschappers verrassend genoeg nog geen hard antwoord op hadden: zorgt chronisch, mild slaaptekort er daadwerkelijk voor dat je aankomt?
Dat er een verband bestaat tussen weinig slapen en overgewicht, was al langer bekend. Maar tot nu toe leunde het ‘harde’ bewijs vooral op laboratoriumproeven waarin mensen extreem kort sliepen, zoals vier of vijf uur per nacht en dat dan maar voor een week of twee. Weinig realistisch dus. Zo leeft bijna niemand. De auteurs van deze studie wilden het anders aanpakken.
Iedereen is zijn eigen controlegroep
Aan het onderzoek deden 95 volwassenen mee. Zij hadden allemaal een verhoogd risico op hart- en vaatziekten. De deelnemers sliepen normaal gesproken zeven uur of meer.
Iedereen doorliep twee periodes van zes weken. In de ene periode sliepen de deelnemers zoals gewoonlijk. In de andere gingen ze anderhalf uur later naar bed, zodat ze structureel korter sliepen. Tussendoor zat een pauze om de effecten te laten uitdoven.
Elke deelnemer diende zo als zijn eigen controlegroep. Zo konden de onderzoekers de twee periodes rechtstreeks met elkaar vergelijken, zonder dat verschillen tussen personen de boel vertroebelden. Om te controleren of iedereen zich aan het schema hield, droegen de deelnemers een polsbandje dat hun slaap registreerde.
Wil je niets van Scientias missen? Voeg Scientias toe als voorkeursbron op Google. Dan zie je al onze verhalen!
Wat er gebeurde
In de kortere-slaapperiode sliepen de deelnemers gemiddeld zo’n 78 minuten per nacht minder. En dat liet sporen na. Hun lichaamsgewicht ging omhoog met gemiddeld bijna een halve kilo vergeleken met de periode waarin ze wel genoeg sliepen. Ook hun tailleomvang nam een beetje toe, net als het totale lichaamsvolume. Dat laatste werd gemeten met een MRI-scan.
Minder slaap had vooral een impact op het gedrag van de deelnemers. Hun totale energieverbruik gedurende de dag bleef gelijk en ze deden niet minder aan sport of intensieve beweging. Wat wel opviel is dat ze in de slaaparme periode zo’n 17 minuten per dag langer stilzaten.
De onderzoekers vermoeden dat dit past bij een soort verborgen boekhouding van het lichaam. Langer wakker zijn kost extra energie en om dat te compenseren gaan mensen onbewust wat meer stilzitten en waarschijnlijk ook iets meer eten. Bij elkaar opgeteld tikt dat aan.
Waarom een halve kilo niet niks is
Een halve kilo in zes weken zet je misschien weg als verwaarloosbaar. Maar de onderzoekers wijzen erop dat die toename ongeveer overeenkomt met wat een gemiddelde volwassene in een heel jaar aankomt. Als je jarenlang structureel te weinig slaapt, kunnen die geniepige halve kilootjes zich opstapelen en voor je het weet heb je overgewicht.
Het onderzoek is verre van perfect en dat geven de auteurs zelf toe. De groep was relatief klein, de meetperiode van zes weken is nog altijd kort en de gevonden effecten waren bescheiden. Ook was de studie te klein om betrouwbaar uit te zoeken of mannen en vrouwen er verschillend op reageren. Dat is een vraag die de onderzoekers graag hadden willen beantwoorden. Niet iedereen zal dus even gevoelig zijn voor een paar uurtjes minder slaap.
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
