In de bossen van Madagaskar worden zaden steeds kleiner. Menselijke activiteit lijkt een belangrijke rol te spelen bij deze verandering. Om dit te weten te komen, analyseerde de onderzoekers gegevens van meer dan 2800 plantensoorten en 48 levende en 15 uitgestorven fruitetende dieren. De resultaten, gepubliceerd in Ecology Letters, tonen aan dat zowel de uitsterving van grote frugivoren door de mens als de huidige menselijke activiteit de zaadgrootte op het eiland beïnvloedt.
Frugivoren zijn dieren die vooral fruit eten, zoals vogels, vleermuizen en apen. Ze slikken de zaden met het eten van het fruit in en poepen die later weer uit, vaak op een andere plek. Tijdens hun passage door het spijsverteringssysteem worden de zaden vaak ontkiemingsklaar gemaakt; zonder dit proces zouden veel zaden niet kunnen uitgroeien tot nieuwe planten. Zo verspreiden ze planten over grote gebieden. Zowel de dieren als de planten profiteren hiervan.
Sommige plantensoorten op Madagaskar produceren nog steeds zaden die te groot zijn voor de huidige dieren op het eiland blijkt uit de studie. “Het blijft onduidelijk hoe dergelijke planten hebben kunnen overleven, maar mogelijk hebben ze alternatieve verspreiders gevonden, zoals door de mens geïntroduceerde zeboes, bosvarkens, mensen of water”, legt Pu uit.
De onderzoekers ontdekten dat menselijke activiteiten direct en indirect invloed hebben op de grootte van zaden. Een grotere menselijke voetafdruk, bijvoorbeeld houtkap of jacht op fruitetende dieren, gaat gepaard met een afname van de grootste zaden. Bomen met grote zaden verdwijnen sneller, terwijl ook de populaties van grote frugivoren afnemen, waardoor planten minder kans hebben om zich te verspreiden.
Gevolgen voor ecosystemen
Grote zaden komen vooral voor bij bomen die langzaam groeien en lang leven. Zulke bomen zijn bijzonder kwetsbaar voor menselijke invloeden, zoals houtkap. Hun trage groei maakt herstel extra moeilijk.
Toekomstperspectief
“De toekomst van planten en de dieren die ze verspreiden, zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden”, vertelt onderzoeker Renske Onstein. “Het beschermen van de lemuren van Madagaskar, waarvan er veel de vruchten eten en de zaden van planten verspreiden, is daarom niet alleen essentieel voor het behoud van dieren, maar ook voor het behoud van een diversiteit aan voedselplanten met grote zaden en de cruciale ecologische functies die ze ondersteunen.”
