Wolven ontlopen mensen het liefst zo veel mogelijk, ook als ze wettelijk zijn beschermd. Toch is het vooral het voedsel om ons heen -zoals afval, maar ook vee- dat ze niet kunnen weerstaan. Dat blijkt uit een nieuw onderzoek in Polen, gepubliceerd in Current Biology.
In het Tucholawoud in noord-centraal Polen (een gebied van zo’n 1.100 vierkante kilometer) plaatsten onderzoekers van Western University, samen met wolvenexperts van de Polish Academy of Sciences verborgen camera-luidsprekeropstellingen op kruisingen van bospaadjes.
Zodra een dier binnen circa tien meter passeerde speelde het systeem één van drie mogelijke geluidsfragmenten af: rustig pratende mensen (in het Pools), blaffende honden of een onschuldige controle met vogelgeluiden. De camera registreerde vervolgens precies wat het dier deed. Na het horen van menselijke stemmen renden wolven meer dan twee keer zo vaak weg als na de controle met vogels. Hetzelfde patroon werd trouwens ook gezien bij prooidieren zoals herten en everzwijnen.
Nachtleven
De resultaten maken ook duidelijk waarom wolven vooral ’s nachts actief zijn: omdat mensen doorgaans overdag actief zijn wijkt de wolf uit voorzorg uit naar de nacht. Dat sluit volgens het team aan bij bredere patronen die elders zijn gevonden: waar mensen aanwezig zijn verschuiven wolven vaker hun activiteit naar uren waarin de kans op een ontmoeting met ons kleiner is.
Hoofdwetenschapper Liana Zanette is ecoloog aan de Western University. Ze zegt: “Wolven zijn niet uitzonderlijk in hun angst voor mensen. Ze hebben goede reden om ons te vrezen: wereldwijd laten onderzoeken zien dat mensen prooien veel sneller doden dan andere roofdieren. Grote carnivoren, zoals wolven, worden gemiddeld negen keer vaker gedood dan dat ze natuurlijk sterven. Dat maakt de mens tot een soort ‘superpredator’.”
Beschermd(?)
De angst voor mensen houdt ook stand in gebieden waar wolven zijn beschermd. De onderzoekers benadrukken dat wettelijke bescherming niet nadrukkelijk betekent dat er geen wolven meer sterven door menselijk toedoen; het betekent vooral dat ze niet uitgeroeid mogen worden. “Wettelijke bescherming verandert de angst van wolven voor mensen niet, omdat bescherming niet betekent dat er geen wolven meer worden gedood – het betekent dat we ze niet uitroeien. Dat is een belangrijk verschil,” aldus Zanette.
In de Europese Unie worden wolven – legaal en illegaal – nog steeds veelvuldig gedood. Zo staat Frankrijk zelfs toe dat 20% van de wolvenpopulatie jaarlijks wordt afgeschoten. Ook in Noord-Amerika zijn de sterftecijfers door mensen vergelijkbaar hoog. “Met zulke cijfers zou een werkelijk onverschrokken wolf die mensen niet mijdt al snel een dode wolf zijn,” vat Zanette samen.
Volgens het team weerlegt het onderzoek daarmee een hardnekkige aanname in het debat omtrent de wolf: dat specifiek juridische bescherming zou hebben geleid tot meer conflicten met mensen. Het bewijs laat zien dat wolven bang zijn voor mensen, maar die angst bewust afwegen tegen een mogelijke beloning. “Voor wolven – zoals voor alle kleine en grote dieren – draait het in de kern om voedsel: hoe voorkom je dat je zélf als voedsel eindigt, terwijl je op zoek bent naar eten,” zegt Zanette. Waar mensen zijn is hoogwaardig voedsel (voor wolven) vaak in overvloed aanwezig: afval, etensresten, voer en (helaas) ook vee.
Voedselbronnen
De praktische les is helder: richt beleid en voorlichting vooral op het wegnemen van voedselbronnen. “De belangrijkste conclusie van onze studie is dat we de discussie over mens-wolfconflicten moeten verleggen naar voorlichting over voedselopslag, het verwijderen van afval en het beter beschermen van vee. In het kort: het verminderen van de toegang van wolven tot voedselbronnen,” zegt Zanette. “Er is geen ‘grote boze wolf’ die niet bang is voor de menselijke ‘superpredator’.”
Volgens de auteurs sluit dit aan bij een groeiende stapel bewijs afkomstig van alle continenten: wilde dieren, inclusief grote carnivoren zoals luipaarden, hyena’s en poema’s, mijden mensen boven alles – tenzij onze voedselrijkdom te sterk lokt.
Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week?
Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!
Luister ook naar de Scientias Podcast:
