Slecht nieuws: mensen die zich regelmatig eenzaam voelen en een sociaal geïsoleerd leven leiden hebben gemiddeld meer last van ziektes.
Wie zich eenzaam voelt of weinig sociale contacten heeft is mogelijk niet alleen vatbaarder voor meer gezondheidsrisico’s: zij brengen gemiddeld ook minder jaren door zonder (ernstige) aandoeningen. Dat blijkt uit een groot onderzoek onder ruim 277.000 Britse volwassenen. Het onderzoek is te vinden in Nature Communications.
Belangrijk verschil
Er bestaat een belangrijk verschil tussen eenzaamheid en sociale isolatie. Sociale isolatie is een objectieve maatstaf en gaat over hoeveel contact iemand in de praktijk met anderen heeft. Eenzaamheid gaat juist over hoe iemand zijn relaties ervaart en is daarmee dus een stuk subjectiever. Iemand kan dus veel mensen om zich heen hebben en zich toch eenzaam voelen. Andersom kan iemand weinig sociale contacten hebben zonder zich eenzaam te voelen.
“Ons onderzoek laat zien dat zowel sociale isolatie als eenzaamheid sterk samenhangen met het aantal jaren dat mensen zonder een ziekte leven,” zegt hoofdonderzoeker Lu Qi van Tulane University. “Dat geldt zowel voor lichamelijke als voor mentale aandoeningen.”
Om dat te ontdekken gebruikte het team van Qi gegevens uit de UK Biobank. De deelnemers waren bij de start van het onderzoek tussen de 40 en 69 jaar oud. Geen van hen had toen last van een van de zeven ziekten die tijdens het onderzoek centraal stonden: diabetes type 2, hart- en vaatziekten, chronische longziekten, neurodegeneratieve ziekten, kanker, depressie en angst.
Langlopend onderzoek
De deelnemers werden gemiddeld ruim dertien jaar lang gevolgd. Het team keek tijdens de onderzoeksperiode naar ziekenhuisgegevens, zoals eventuele diagnoses, en of iemand gestorven was. Daarnaast moesten deelnemers bij aanvang een enquête invullen waarin hen, onder andere, werd gevraagd of ze zich eenzaam voelden en hoe makkelijk ze anderen konden benaderen.
Leestip: Vaak bewegen is belangrijker dan hard bewegen voor je mentale gezondheid
Vervolgens berekenden ze hoeveel gezonde levensjaren mensen nog leefden. Daaruit blijkt dat eenzaamheid en sociale isolatie vooral desastreus zijn voor de mentale gezondheid: mannen die zowel eenzaam als sociaal geïsoleerd zijn leefden gemiddeld 5,8 gezonde levensjaren minder dan mannen die geen van beide ervoeren. Bij vrouwen ging het om 3,7 jaren.
Voor lichamelijke ziekten waren de verschillen kleiner, maar nog steeds duidelijk: 1,7 jaar bij mannen en 2,4 jaren bij vrouwen. Volgens Qi sluiten de resultaten daarmee aan bij eerder onderzoek. “De uitkomsten verbaasden me niet. Eerdere studies vonden al dat sociale isolatie en eenzaamheid vooral samenhangen met vroegtijdige sterfte. Deze studie levert daar extra bewijs voor.”
Gezonde leefstijl
Het onderzoek heeft ons ook een ander les te bieden: een gezonde leefstijl kan soms een deel van die negatieve gevolgen opvangen. Zo blijkt uit het onderzoek dat mensen die sociaal geïsoleerd waren maar wel gezond leefden gemiddeld minder gezonde levensjaren verloren. Voor eenzaamheid lijkt dat echter niet het geval te zijn.
Volgens de onderzoekers lijkt dat verschil er op te wijzen dat eenzaamheid en sociale isolatie de gezondheid van mensen op verschillende manieren weten te raken. Qi: “We zien dat eenzaamheid en sociale isolatie niet op precies dezelfde manier lijken te werken. Dat betekent mogelijk ook dat ze om verschillende oplossingen vragen.”
Leestip: Eenzaamheid kan de hersenen van pubers veranderen – en niet ten goede
Het onderzoek kent ook belangrijke beperkingen. Zo is de UK Biobank natuurlijk geen perfecte afspiegeling van de Britse bevolking. Daarnaast werd de enquête alleen aan het begin van het onderzoek ingevuld, waardoor eventuele veranderingen in de dertien jaar daarna onopgemerkt zijn gebleven.
Ondanks die factoren lijken er dus wel verbanden te bestaan tussen de mate van eenzaamheid en sociale isolatie en hoeveel gezonde levensjaren iemand leeft. Een vervolgonderzoek moet duidelijk maken waarom die verbanden bestaan en welke oplossingen hier het beste tegen werken.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Ben je eenzaam? Mogelijk drink je dan meer alcohol doordat dit hersencircuit overactief wordt en Al die vrienden die je alleen digitaal spreekt, helpen niet tegen eenzaamheid . Of lees dit artikel: Leidt eenzaamheid wel echt tot een snellere achteruitgang van je geheugen? .
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
