Wie jarenlang aan een drukke weg woont, heeft mogelijk een iets grotere kans om de ziekte van Parkinson te ontwikkelen. Dat blijkt uit een groot Deens onderzoek. Maar er is ook goed nieuws: wie thuis een rustige plek heeft om zich terug te trekken, lijkt dat verhoogde risico deels te vermijden.
Onderzoekers volgden tijdens deze studie alle Deense veertigplussers tussen 2000 en 2017. Het gaat om ruim drie miljoen mensen in totaal. Meer dan 20.000 mensen kregen tijdens deze periode de diagnose parkinson.
De wetenschappers bepaalden tijdens de studie voor elke woning ook het verkeerslawaai aan twee kanten, meer bepaald aan de luidste gevel en aan de stilste. Het lawaai werd berekend als een gemiddelde over het hele etmaal. Avond en nacht telden extra zwaar mee omdat geluid dan de meeste hinder veroorzaakt.
Aan beide kanten werd meer lawaai in verband gebracht met een iets hogere kans op parkinson. Op individueel vlak is het verschil dus klein. Maar omdat zoveel mensen dagelijks aan verkeerslawaai worden blootgesteld, telt het op bevolkingsniveau wel degelijk op. De onderzoekers schatten dat in Denemarken jaarlijks zo’n 67 parkinsongevallen zijn toe te schrijven aan het lawaai aan de luidste gevel.
De stille gevel telt het zwaarst
Maar juist het geluid aan de stilste gevel bleek het sterkst verbonden met de ziekte. Volgens de onderzoekers is dat niet zo vreemd. Die kant weerspiegelt waarschijnlijk het best hoe rustig het is op de momenten dat het lichaam herstelt, zoals tijdens de slaap. De slaapkamer ligt immers vaak aan de rustige kant van het huis.
Daar sluit de belangrijkste bevinding van deze studie op aan. Wie een echt stille kant had, met een geluidsverschil van tien decibel of meer tussen de luidste en de stilste gevel, liep bij hogere geluidsniveaus minder risico op parkinson dan wie zo’n toevluchtsoord miste. Een plek om je terug te trekken van het straatrumoer lijkt dus een klein beetje te helpen.
Leestip: Er is een opvallende link tussen de kwaliteit van grondwater en de ziekte van Parkinson
Waarom lawaai het brein zou kunnen raken
Dat geluid iets met je gezondheid doet, is al langer bekend. We weten bijvoorbeeld dat een luide omgeving gekoppeld is aan hart- en vaatziekten. Wellicht komt dat doordat we gestresseerd worden van geluid. Aanhoudend geluid houdt het lichaam in een lichte alarmstand en zet processen in gang die leiden tot oxidatieve stress en ontstekingen, ook in de hersenen. In proeven met muizen die ’s nachts aan vliegtuiglawaai werden blootgesteld, zagen onderzoekers exact zulke schade. Ook werden afweercellen in het brein geactiveerd.
Zulke processen overlappen met wat er bij parkinson gebeurt. Bij de ziekte sterven langzaam de zenuwcellen af die de stof dopamine aanmaken. Ontstekingen en oxidatieve stress spelen daarbij een rol. Zo ontstaat een geloofwaardige verklaring waarom lawaai op de lange duur ook de hersenen zou kunnen treffen.
Zeer voorzichtig met conclusies
Het gaat hier wel maar om een verband. De oorzaak is niet bewezen. Bij dit soort observationele studies kun je nooit helemaal uitsluiten dat een andere factor een grotere rol heeft gespeeld. Wel probeerden de onderzoekers veel van die factoren weg te rekenen, zoals luchtvervuiling, groen in de buurt, inkomen, opleiding, roken en lichaamsbeweging. Het verband bleef bestaan.
Er zijn ook andere beperkingen aan de studie. De geluidsniveaus werden aan de buitengevel berekend, niet binnenshuis. Zaken als isolatie, het type ramen of de exacte ligging van de slaapkamer zouden zo buiten beeld kunnen blijven. Ook keken de onderzoekers alleen naar lawaai bij de woning, niet onderweg of op het werk.
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
