De reusachtige walvishaai blijkt af en toe ook best een vegetarisch hapje te lusten. En dat maakt deze gigant ’s werelds grootste alleseter.

Als je denkt aan alleseters, dan schiet je misschien de bruine beer, het varken of de mens te binnen. Maar onderzoekers zijn nu op een vrij onverwachte omnivoor gestuit. Uit een nieuwe studie blijkt namelijk dat de reusachtige en iconische walvishaai naast plankton af en toe ook wat planten naar binnen schuift. En dat maakt deze gigant de grootste omnivoor ter wereld.

Dieet
Walvishaaien staan bekend als filtervoeders. Op het menu staat dan ook plankton en krill; kleine organismen die de haaien onder andere voor de Australische kust vangen en verorberen. Maar toen de onderzoekers het dieet van de dieren wat beter onder de loep namen, ontdekten ze dat de dieren eigenlijk ook veel plantaardig materiaal eten. “Alles wat we dachten te weten over het dieet van de walvishaai – en wat ze in de open oceaan uitspoken – zullen we moeten heroverwegen,” aldus onderzoeker Mark Meekan.

Wist je dat…
…dezelfde onderzoekers al eerder met behulp van kernbommen de leeftijd van de prachtige gestipte walvishaai vaststelden? Het blijkt dat deze giganten wel vijftig jaar oud kunnen worden en daarmee een behoorlijk lang leven beschoren zijn!

Om tot de ontdekking te komen, verzamelden de onderzoekers monsters van mogelijke voedselbronnen in het Australische rif Ningaloo, variërend van klein plankton tot groot zeewier. Vervolgens vergeleken ze de aminozuren en vetzuren in het plankton en plantaardig materiaal met die van de walvishaai. Op die manier kon het team goed bestuderen wat de dieren voor hun energie en groei gebruiken.

Sargassum
Uit de resultaten blijkt dat walvishaaien een verrassende voorkeur hebben voor… bruin zeewier. “We vonden in het weefsel van de walvishaai verbindingen die ook voorkomen in sargassum; een soort bruin zeewier dat veelvuldig voorkomt in Ningaloo,” vertelt Meekan. “Dit zeewier breekt van het rif af en blijft vervolgens aan het oppervlak drijven. We denken dat walvishaaien in de loop van de evolutie het vermogen hebben ontwikkeld om een ​​deel van deze sargassum die in hun ingewanden terechtkomt, te verteren.”

Mond open
Walvishaaien zwemmen met gespreide bek door het water. Dat ze dus van alles binnenkrijgen, is niet zo vreemd. Maar nu blijkt dat de haaien het bruine zeewier dus ook daadwerkelijk verteren. “Tot voor kort wisten we niet hoeveel van wat de haaien binnenkrijgen ze ook echt opnemen en hoeveel er rechtstreeks aan de achterkant weer uitkomt,” legt onderzoeker Andy Revill uit. “Stabiele isotopen geven ons echter een goed beeld van wat de dieren gebruiken om te groeien.”

Etenstijd voor een walvishaai. Afbeelding: Chris Rohner van Getty Images (via canva.com)

Het betekent dat de walvishaai er zonder moeite ook af en toe een vegetarisch maaltje op nahoudt. En dat is best verrassend. Deze ontdekking maakt de walvishaai – waarvan bekend is dat sommige exemplaren wel achttien meter lang kunnen worden – de grootste omnivoor ter wereld.

Land vs oceaan
“Op het land zijn de grootste dieren altijd herbivoren geweest,” zegt Meekan. “En tot nu toe dachten we altijd dat de dieren die in de zee heel groot zijn geworden – zoals walvissen en walvishaaien – zich een stap hoger in de voedselketen bevonden en het op garnaalachtigen of kleine vissen hadden voorzien. Maar nu blijkt dat het systeem op het land en in het water misschien toch niet zo verschillend is.”

Het verandert onze kijk op de walvishaai dan ook aanzienlijk. “We wisten al dat deze dieren naar Ningaloo komen om van klein krill te smullen,” stelt Meerkan. “Maar dit is maar het halve verhaal. Ze verorberen hier ook behoorlijk wat algen.” Wie had dat gedacht…