Micro- en macroplastics hebben we aardig in beeld. Maar nanoplastics niet. Een nieuw, Nederlands onderzoek brengt daar verandering in – en levert ronduit schokkende resultaten op.
Dat de oceanen gevuld zijn met plastic, is geen geheim. En daar is ook al veel onderzoek naar gedaan. Veel van die studies handelen over microplastics: stukjes plastic die tussen 1 micrometer en 5 millimeter groot zijn. Ook is er al aardig wat onderzoek gedaan naar de verspreiding van zogenoemde macroplastics: stukjes plastic groter dan 5 millimeter. Maar hoeveel nanoplastics (stukjes plastic kleiner dan 1 micrometer) er nu precies in de oceanen huizen, weten we eigenlijk niet. Een nieuw onderzoek, verschenen in het blad Nature, brengt daar nu verandering in en onthult – voor het eerst – hoeveel nanoplastics er naar schatting in de Noord-Atlantische Oceaan te vinden zijn. “Er waren wel enkele publicaties die lieten zien dát er nanoplastics in het oceaanwater zitten, maar tot op heden kon er nooit een schatting van de hoeveelheid worden gemaakt,” legt onderzoeker Helge Niemann uit.
Resultaten
De resultaten van het onderzoek zijn ronduit schokkend. Zo schatten de onderzoekers op basis van hun studie dat er in de Noord-Atlantische Oceaan zo’n 27 miljoen ton aan nanoplastics te vinden is. “Deze schatting laat zien dat er meer plastic in de vorm van nanodeeltjes in dit deel van de oceaan zweeft, dan er aan grotere micro- of macroplastics in de Atlantische, of zelfs alle wereldoceanen drijft,” vertelt Niemann.
Watermonsters
De onderzoekers baseren hun conclusies op watermonsters, verzameld op twaalf verschillende locaties in de Noord-Atlantische Oceaan. Alles groter dan 1 micrometer werd uit dit verzamelde water gefilterd. “Door het achterblijvende materiaal later te drogen en te verhitten, konden we in het laboratorium in Utrecht, met behulp van massaspectrometrie de karakteristieke moleculen van verschillende soorten plastics meten,” legt onderzoeker Sophie ten Hietbrink uit. Het onderzoek wijst uit dat in de Noord-Atlantische Oceaan verschillende soorten plastic in nanoformaat rondzweven, waaronder polyethyleentereftalaat (PET) en polystyreen (PS).
Afwezige pe en pp
Opvallende afwezigen in de gefilterde watermonsters waren polyetheen (PE) en polypropyleen (PP). Hoewel deze typen plastic op grote schaal geproduceerd worden en het vaakst van alle typen plastic drijvend in de oceanen worden aangetroffen, konden onderzoekers er in hun monsters geen nanodeeltjes van terugvinden. “Het kan goed zijn dat die in het onderzoek werden gemaskeerd door andere moleculen,” denkt Niemann. Vervolgonderzoek is echter nodig om dat helder te krijgen.
Vermist plastic
Om een schatting te maken van de totale hoeveelheid nanoplastics in de Noord-Atlantische Oceaan extrapoleerden de wetenschappers de op 12 locaties teruggevonden hoeveelheden nanoplastics. Het leidt ze tot de conclusie dat dit deel van de oceaan zeker 27 miljoen ton aan nanoplastics moet herbergen. “Een schokkende hoeveelheid,” vindt Ten Hietbrink. “Maar daarmee hebben we wel een belangrijk antwoord op de paradox van het missende plastic.” Het is namelijk al jaren bekend dat er afgaand op de hoeveelheden plastic die tot op heden zijn geproduceerd, eigenlijk veel meer plastic in de oceanen zou moeten huizen dan onderzoekers tot op heden hebben teruggevonden. Het nieuwe onderzoek van Ten Hietbrink en collega’s suggereert nu dat in ieder geval een deel van het ‘missende plastic’ in de vorm van piepkleine deeltjes de oceanen vervuilt.
Ter land, ter zee en in de lucht
Die nanoplastics komen waarschijnlijk op verschillende manieren in het water terecht, zo stellen de onderzoekers. Sommige nanoplastics ontstaan doordat grotere stukken plastic onder invloed van zonlicht uit elkaar vallen. Daarnaast worden nanoplastics waarschijnlijk ook door rivieren naar de oceaan gevoerd. Bovendien zouden ze de oceanen via de lucht kunnen bereiken, bijvoorbeeld doordat ze met regenwater mee naar beneden vallen.
Niet op te ruimen
Dat er zoveel nanoplastics in de Noord-Atlantische Oceaan huizen, is zorgwekkend. Temeer, omdat deze plastic deeltjes te klein zijn om te verwijderen. “De nanoplastics die er nu zijn, die ruim je nooit meer op,” stelt Niemann. “Een belangrijke boodschap van dit onderzoek is dan ook dat we op zijn minst de verdere vervuiling van ons milieu met plastics moeten voorkomen.”
Hoewel het onderzoek verschillende vragen omtrent nanoplastics beantwoordt, roept het ook weer nieuwe vragen op. Zo willen de onderzoekers in de toekomst graag achterhalen of er in andere oceanen net zoveel nanoplastics huizen. “Het valt te vrezen van wel,” denkt Niemann. “Maar dat moet nog wel worden aangetoond.” Ook pleit Niemann voor meer onderzoek naar de impact die in oceaanwater rondzwevende nanoplastics hebben. Die kan namelijk weleens veel verder reiken dan je zo op het eerste gezicht misschien zou denken. “Het is al bekend dat nanoplastics diep in ons lichaam kunnen doordringen. Ze worden zelfs in hersenweefsel gevonden. Nu we weten dat ze zo alomtegenwoordig zijn in de oceanen, ligt het ook voor de hand dat ze in het hele ecosysteem doordringen; van bacteriën en andere micro-organismen tot vissen en top-predatoren zoals de mens. Wat de invloed is van die vervuiling op het ecosysteem moet verder worden onderzocht.”
