Je kunt wel spreken van een mentale gezondheidscrisis: sinds 1990 is het aantal mensen met een psychische aandoening bijna verdubbeld. Vooral de hoeveelheid angststoornissen en depressies neemt schrikbarend snel toe.
Volgens een grote studie in The Lancet leven inmiddels bijna 1,2 miljard mensen op de wereld met een psychische stoornis. Jongeren van 15 tot 19 jaar kampen het vaakst met mentale problemen, zoals angsten en depressies. Volgens onderzoeker Alize Ferrari is dat problematisch omdat mentale problemen in de adolescentie langdurige gevolgen kunnen hebben. “Dit is een cruciale ontwikkelingsperiode die bepalend kan zijn voor onderwijs, werkgelegenheid en relaties later in het leven”, stelt zij. Bij jonge kinderen komen juist autisme, ADHD en gedragsstoornissen vaker voor. Jongens hebben daar vaker last van dan meisjes.
Meer vrouwen dan mannen
De studie analyseerde gegevens uit 204 landen en regio’s tussen 1990 en 2023 en geldt daarmee als de meest uitgebreide analyse van de wereldwijde mentale gezondheidslast tot nu toe.
De cijfers laten zien dat vrouwen wereldwijd zwaarder worden getroffen dan mannen. In 2023 leefden naar schatting 620 miljoen vrouwen met een mentale aandoening, tegenover 552 miljoen mannen. Ook de totale ziektelast lag bij vrouwen aanzienlijk hoger. Verklaringen zijn problemen als huiselijk geweld, seksueel misbruik, zorgtaken en structurele ongelijkheid.
Leestip: Vaderschap maakt niet gelukkig: na een jaar slaat depressie toe
Coronapandemie zorgde voor extra toename
Vooral in de laatste jaren is er sprake van een snelle stijging. Sinds 2019 steeg het aantal mensen met een depressie met ongeveer 24 procent. Angststoornissen namen zelfs met ruim 47 procent toe. Beide piekten in de jaren na de coronapandemie.
In totaal waren psychische aandoeningen in 2023 verantwoordelijk voor 171 miljoen zogenoemde DALY’s: een internationale maat die zowel verloren levensjaren als jaren met ziekte of beperking meet. Daarmee vormen mentale stoornissen inmiddels de vijfde grootste ziektelast wereldwijd en de belangrijkste oorzaak van langdurige beperkingen. Meer dan 17 procent van alle jaren die mensen wereldwijd met een beperking leven, hangt samen met mentale problemen.
Volgens hoofdauteur Damian Santomauro spelen meerdere factoren een rol in die explosieve groei. “De stijgende trend weerspiegelt waarschijnlijk zowel de nasleep van pandemische stress als diepere structurele oorzaken zoals armoede, onzekerheid, geweld en afnemende sociale verbondenheid”, zegt hij.
Grote verschillen tussen landen
Overal is de mentale ziektelast toegenomen, maar de verschillen tussen landen zijn groot. Vooral welvarende regio’s zoals West-Europa en Australazië scoren opvallend hoog. Nederland wordt samen met Portugal en Australië genoemd als een van de landen met de hoogste ziektelast door mentale aandoeningen. Ook in delen van Zuid-Azië en West-Afrika werden sterke stijgingen vastgesteld.
De impact reikt volgens de onderzoekers veel verder dan alleen de gezondheidszorg. Psychische aandoeningen zetten gezinnen onder druk, verminderen arbeidsparticipatie en vergroten de druk op overheidsvoorzieningen en zorgsystemen.
Tegelijkertijd blijft adequate hulp wereldwijd schaars. Slechts ongeveer 9 procent van de mensen met een zware depressie krijgt een minimale vorm van behandeling. In negentig landen ontvangt minder dan 5 procent adequate zorg. Alleen in een klein aantal rijke landen, waaronder Nederland, Canada en Australië, krijgt meer dan 30 procent van de mensen een behandeling.
De onderzoekers pleiten daarom voor forse investeringen in de geestelijke gezondheidszorg en betere toegang tot behandelingen, vooral in lage- en middeninkomenslanden. Zonder gerichte actie dreigt de wereldwijde mentale crisis volgens hen alleen maar verder toe te nemen.
Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
