Klimaatonderzoekers komen met een harde boodschap: “We krijgen duidelijke signalen van de Aarde dat er bijna geen tijd meer is om het tij te keren.”
De wereld gaat in 2025 opnieuw een treurig record breken. Volgens een nieuwe studie van het Global Carbon Project blijft de wereldwijde CO2-uitstoot uit fossiele brandstoffen maar toenemen. Ondanks alle inspanningen zal de teller dit jaar op 38,1 miljard ton uitkomen, een stijging van 1,1 procent vergeleken met het afgelopen jaar.
Koolstofbudget raakt op
In veel landen is het besef nu wel ingedaald dat we iets moeten doen aan de bizarre hoeveelheid fossiele brandstoffen die in rook opgaan. Europese landen, maar ook grote vervuilers als China, werken hard aan de overstap naar schone energie. Maar helaas groeit de wereldwijde vraag naar energie nog harder.
De uitstoot door ontbossing en landgebruik daalt iets, maar dat is niet genoeg om het verschil te maken. “Met de CO2-uitstoot die nog steeds toeneemt, is het niet langer aannemelijk dat we de opwarming onder 1,5°C kunnen houden”, vat onderzoeksleider Pierre Friedlingstein van de University of Exeter de onheilspellende boodschap samen.
De natuurlijke CO2-sponsen raken uitgeput
Het resterende koolstofbudget – de hoeveelheid CO2 die we nog mogen uitstoten om de 1,5°C-doelstelling te halen – is zo goed als op. “Bij het huidige tempo is het budget van 170 miljard ton CO2 vóór 2030 al uitgeput. We zien dat klimaatverandering extreme hitte, droogte en bosbranden veroorzaakt en zo de opname van CO2 door oceanen en bossen vermindert. Dit is een duidelijk signaal van de Aarde dat we drastisch moeten ingrijpen.” Uit de studie blijkt dat sinds 1960 ongeveer 8 procent van de stijging in CO2-concentratie kan worden toegeschreven aan de verzwakking van opnamecapaciteit van land en oceaan.
De El Niño-periode van 2023–2024 zorgde voor een tijdelijke dip van deze natuurlijke ‘CO2-sinks’. Nu El Niño voorbij is, lijken de ecosystemen iets te herstellen, maar volgens de onderzoekers blijft de zorgwekkende trend intact. “Het is duidelijk te zien dat het beleidsmakers menens is om de klimaatverandering aan te pakken. 35 landen zijn erin geslaagd hun uitstoot te verminderen en tegelijk hun economie te laten groeien. Dit is twee keer zoveel als tien jaar geleden. Maar de vooruitgang is nog veel te broos om tot blijvende dalingen van de wereldwijde uitstoot te leiden”, legt onderzoeker Corinne Le Quéré van de University of East Anglia in Norwich uit.
Wereldwijde verschillen: van China tot de EU
Niet overal groeit de uitstoot even snel. De onderzoekers brachten de situatie per regio in kaart en dit zijn de belangrijkste conclusies uit het Global Carbon Budget 2025:
- China: de uitstoot stijgt met 0,4 procent en dat is veel trager dan voorheen. Dit is volledig toe te schrijven aan de sterke groei van hernieuwbare energie.
- India: ook hier krimpt de groei van de uitstoot, maar de stijging van 1,4 procent in het land met de meeste inwoners ter wereld is nog steeds erg zorgelijk. Zeker als je bedenkt dat een vroege moesson de vraag naar airconditioning en kolenverbruik dit jaar verminderde.
- VS: een pijnlijke stijging van 1,9 procent, mede door kouder weer en een hogere energieconsumptie.
- Europese Unie: een plus van 0,4 procent, na jaren van daling.
- Japan: een daling van 2,2 procent, in lijn met de afnemende trend.
- Rest van de wereld: een stijging van 1,1 procent.
In totaal is de CO2-concentratie in 2025 ongeveer 425,7 ppm (deeltjes per miljoen). Dat is 52 procent meer dan voor de industriële revolutie. Als we doorgaan met de huidige uitstoot hebben we nog maar vier jaar aan koolstofbudget voor de 1,5 graden opwarming definitief wordt overschreden.
Tijd om uit een ander vaatje te tappen
Het is inmiddels tien jaar geleden dat het Parijsakkoord is gesloten. Toch stijgt de uitstoot nog steeds. Glen Peters van het Noorse onderzoeksinstituut CICERO vertelt: “Ondanks vooruitgang op veel vlakken blijft de fossiele CO2-uitstoot onverbiddelijk stijgen. We hebben nu overtuigend bewijs dat schone technologie niet alleen helpt om uitstoot te verminderen, maar ook economisch voordeliger is dan fossiele alternatieven.”
En er zijn meer lichtpuntjes: volgens professor Julia Pongratz van de Ludwig-Maximilian-Universiteit in München laat het dalen van de uitstoot door ontbossing zien dat milieubeleid echt werkt. “De ontbossing in het Amazonegebied is deze zomer gedaald tot het laagste niveau sinds 2014. Maar de verwoestende bosbranden van 2024 laten zien hoe kwetsbaar dit ecosysteem blijft zolang we de opwarming niet weten te beperken.”
Nog vier jaar op de teller
De boodschap van het rapport is hard en duidelijk: als de uitstoot niet snel daalt, is de kans om de Aarde onder 1,5 graden opwarming te houden definitief verkeken. Het resterende koolstofbudget – vier jaar aan uitstoot op het huidige niveau – is letterlijk het laatste beetje marge wat we nog hebben. “De aarde stuurt ons een noodsignaal. Elke ton CO2 die we besparen, telt. De tijd van kleine stapjes is voorbij”, waarschuwt Friedlingstein.
