Wat zijn olifanten toch slim: wetenschappers stonden perplex toen ze zagen welke routes ze aflegden

Afrikaanse olifanten zijn slimme dieren, dat wisten we al. Maar de manier waarop ze hun pad kiezen en superefficiënt omgaan met hun enorme voedselbehoefte is wel heel bijzonder. Europese wetenschappers stonden perplex toen ze de GPS-gegevens van meer dan 150 olifanten analyseerden.

De majestueuze dieren stippelen hun routes heel precies uit op basis van hun energieverbruik en de beschikbaarheid van voedsel en water. De resultaten, die deze week zijn gepresenteerd in het Journal of Animal Ecology, helpen bij de bescherming van de Afrikaanse olifant en zijn leefgebied.

Elke stap telt
Voor een olifant is het leven geen eenvoudige opgave. Deze enorme planteneters kunnen meer dan zes ton zwaar worden en moeten dagelijks dan ook een enorme hoeveelheid voedsel naar binnen werken om op gewicht te blijven. Bewegen kost veel energie, zeker in de uitgestrekte en vaak barre landschappen waarin ze leven.

Om olifanten beter te beschermen, is het belangrijk om te begrijpen hoe ze zich verplaatsen. Tot nu toe was niet helemaal duidelijk wat voor factoren meespelen bij het bepalen van hun route. Duitse en Britse onderzoekers analyseerden daarom de GPS-gegevens van 157 Afrikaanse olifanten. De data zijn verzameld tussen 1998 en 2020 in Noord-Kenia en afkomstig van Save the Elephants, een belangrijke onderzoeks- en natuurbeschermingsorganisatie.

Slimme keuzes
Uit het onderzoek blijkt dat olifanten bewust de makkelijkste routes kiezen. Bijna alle dieren (94 procent) lukt het om de steile hellingen en ruige terreinen te vermijden. Ook is duidelijk te zien dat ze de voorkeur geven aan gebieden waar veel voedsel te vinden is. Liefst 93 procent van de olifanten wandelt precies langs de sappigste struiken, bladeren, gras en fruit.

Olifanten steken de Ewaso Ewaso Ng’iro-rivier in Samburu, Kenia over. Foto: Fritz Vollrath.

Water speelt zeker ook een rol in hun keuzes, maar niet elke olifant blijft dicht bij waterplaatsen. Sommige blijven in de buurt, terwijl andere verder van waterbronnen af zwerven. Dit maakt volgens de wetenschappers duidelijk dat hun bewegingspatroon een stuk complexer is dan simpelweg van de ene waterplek naar de andere lopen.

Opvallend is dat olifanten die sneller lopen, nog sterker geneigd zijn om moeilijk terrein te vermijden. Van de langzaam lopende olifanten ontweek driekwart zulke gebieden. Bij olifanten met een gemiddelde snelheid steeg dat percentage naar 87 procent, terwijl de snelle jongens een percentage van 93 procent lieten noteren. Dit is een sterke indicatie dat ze continu afwegen hoeveel moeite het kost om ergens te komen. Volgens het team doet dit denken aan vogels die bewust warme luchtstromen (thermiek) gebruiken om energie te besparen tijdens het vliegen.

Nieuwe inzichten voor natuurbescherming
De onderzoekers gebruikten het zogenaamde ENERSCAPE-model om de olifantengegevens te analyseren. Hiermee werd duidelijk hoeveel energie een olifant verbruikt op basis van lichaamsgewicht en terrein. Door deze informatie te combineren met satellietgegevens over voedsel en water, kreeg het team een gedetailleerd beeld van hoe olifanten hun routes bepalen. De uitkomsten helpen bij het organiseren van beschermde natuurgebieden en migratieroutes met het doel om mens-dierconflicten te verminderen. Ook geeft de studie inzicht in hoe olifanten zich aanpassen aan de klimaatverandering, die een grote invloed heeft op de beschikbaarheid van voedsel en water en het energieverbruik van de wilde dieren.

Bronmateriaal

"Energy landscapes direct the movement preferences of elephants" - Journal of Animal Ecology
Afbeelding bovenaan dit artikel: Jane Wynyard (Save The Elephants)

Fout gevonden?

Interessant voor jou

Voor jou geselecteerd