Je loopt zonder doel over een plein of festivalterrein, ontwijkt een paar mensen, verandert af en toe van richting en denkt er verder niet bij na. Toch zijn je bewegingen niet zo willekeurig als je denkt. Uit nieuw onderzoek blijkt namelijk dat we een duidelijke voorkeur hebben om tegen de klok in te lopen.
Wetenschappers uit Spanje en Japan zijn erachter gekomen dat voetgangers in verreweg de meeste gevallen spontaan kiezen voor een beweging naar links, oftewel tegen de klok in. Deze voorkeur is zo sterk dat er waarschijnlijk een fundamenteel biologisch mechanisme achter schuilgaat.
Toevallige ontdekking tijdens coronastudie
Deze bijzondere conclusie is uit onderzoek komen rollen dat oorspronkelijk helemaal niet over looprichting ging. Tijdens de coronapandemie onderzochten wetenschappers van de Universiteit van Navarra namelijk hoe mensen zich door een openbare ruimte bewegen als ze afstand moeten houden van elkaar. Keer op keer draaiden deelnemers tegen de klok in wanneer ze zich door een groep bewogen.
“Toen mijn collega’s de experimenten analyseerden, kwamen ze er toevallig achter dat mensen in 32 van de 33 proeven opvallend vaak tegen de klok in liepen”, vertelt Claudio Feliciani van de Universiteit van Tokio. “Dat was volledig onverwacht. Je zou intuïtief denken dat mensen tijdens het lopen simpelweg afslaan in de richting die op dat moment het handigst is. Toch zagen we een duidelijke en meetbare voorkeur voor linksom draaien.”
Leestip: Hardlopen tegen de dip: bewegen werkt net zo goed als therapie tegen depressie
Spanje en Japan
Om uit te zoeken waar deze aparte voorkeur vandaan komt, zijn nieuwe experimenten opgezet in Spanje en Japan. Zou de cultuur van een land of streek misschien een rol spelen? Ook keken ze naar allerlei andere mogelijke verklaringen, zoals geslacht, groepsgrootte, leeftijd en links- of rechtshandigheid. De uitkomsten waren verrassend consistent: of proefpersonen nu in Europa of Azië woonden, in kleine of grote groepen liepen, man of vrouw waren: de voorkeur voor tegen-de-klok-in bewegen was zo ongeveer overal even sterk. Er komt maar één factor uit het experiment naar voren die een klein verschil maakt. “Van alle onderzochte factoren sprong alleen leeftijd eruit”, zegt Feliciani. “Kinderen vertonen een nóg sterkere voorkeur voor de tegen-de-klok-in richting. Leeftijd heeft naar alle waarschijnlijkheid dus invloed op de kracht van het effect.”
Op het eerste gezicht lijkt de ontdekking weinig meer dan een wetenschappelijke curiositeit, een kanshebber voor de jaarlijkse Ig Nobelprijs misschien. Toch lijkt het erop dat er iets fundamenteels achter schuilgaat. In de natuur bewegen veel dieren namelijk door het leven zonder duidelijke voorkeur voor een bepaalde draairichting. Dat mensen zo consequent linksom lijken te draaien, wijst op een mogelijke asymmetrie in het menselijk lichaam. Met andere woorden: het lijkt erop dat ons bewegingsapparaat net iets anders functioneert aan de linker- en rechterkant, waardoor één draairichting wat natuurlijker aanvoelt dan de andere.
Wat is níét de oorzaak?
Wat die asymmetrie precies veroorzaakt, weten wetenschappers nog niet. Wel hebben ze inmiddels al een aantal populaire verklaringen uitgesloten. Zo blijkt de voorkeur niks te maken te hebben met het dominante oog. Zelfs wanneer deelnemers alleen met hun linker- of rechteroog konden kijken, bleef het effect bestaan. De kans is ook klein dat het iets te maken heeft met grootschalige natuurkundige invloeden. “Sommige mensen vroegen zich af of het misschien verband houdt met de aardrotatie of het magnetisch veld van de aarde”, zegt Feliciani. “Maar op basis van wat we tot nu toe hebben gevonden, lijkt dat niet waarschijnlijk.”
De volgende stap is het onderzoeken van individuele proefpersonen in plaats van groepen. Het doel hiervan is om de biomechanische oorsprong van de mysterieuze voorkeur bloot te leggen. De ontdekking zou uiteindelijk relevant kunnen zijn voor uiteenlopende vakgebieden, van neurowetenschap en gedragspsychologie tot architectuur en stedenbouwkunde.
En misschien verklaart het zelfs wel een oud raadsel uit de sportwereld. Bij zo ongeveer alle wedstrijden op de atletiek-, wieler- en schaatsbaan en zelfs bij het gros van de autoraces gaan atleten en coureurs de strijd met elkaar aan tegen de klok in.
Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
