Heb je ook wel eens dat je een kamer in loopt en meteen bent vergeten waarom? Dat is helemaal niet vreemd: ons geheugen laat ons sneller in de steek dan we denken. Sterker nog, al in de eerste seconde nadat we iets hebben opgeslagen, verdwijnt een groot deel van die informatie alweer.
In deze video van Universiteit van Nederland laat geheugenonderzoeker Hedderik van Rijn (Rijksuniversiteit Groningen) een test zien die hij ontwikkelde om te meten hoe snel mensen informatie vergeten. De test vergelijkt jouw score met die van leeftijdsgenoten en kan onderzoekers helpen bij de opsporing van geheugenproblemen. Hoeveel vogels, vlaggen of pastavormen kun jij onthouden? Doe de geheugentest hier zelf.
Scientias: Interessante video! Veel kijkers deelden enthousiast hun scores op de test.
Hedderik van Rijn: “Ja, wat me vooral opvalt is dat veel mensen de uitkomst ook als een geruststelling ervaren. Soms maken mensen zich zorgen dat hun geheugen achteruitgaat, maar dan blijkt uit de test dat het eigenlijk best meevalt. Dat vind ik mooi om te zien. Tegelijkertijd zullen mensen met een goede score hun resultaat waarschijnlijk eerder delen dan mensen die minder goed scoren. Daardoor kan er een vertekend beeld ontstaan.”
Een kijker merkte op dat ons geheugen selectief werkt. Onthouden we dingen inderdaad beter als we ze interessant vinden of er emoties bij voelen?
“Absoluut. Hoe meer aandacht je ergens aan besteedt, hoe makkelijker je het onthoudt. Dingen die je interessant vindt of die emotioneel belangrijk zijn, krijgen vanzelf meer aandacht en blijven daardoor beter hangen. Maar het gaat niet alleen om emoties. Ook dingen die op dat moment relevant zijn in je dagelijks leven, onthoud je vaak beter.”
Betekent dat ook dat je voor de geheugentest beter een onderwerp kunt kiezen waar je nog niet zoveel vanaf weet?
“Ja. Als je al heel veel van een onderwerp weet, wordt de test minder betrouwbaar. Daarom adviseren we mensen om een onderwerp te kiezen waar ze wel iets van weten, maar zeker geen expert in zijn.” In de video vertelde je dat slaap veel invloed heeft op ons geheugen.
Wat gebeurt er precies als we slecht slapen?
“Slaap is op twee manieren belangrijk. Ten eerste helpt slaap om informatie die je vandaag leert op te slaan in het langetermijngeheugen. Slaap je slecht, dan is de kans groter dat je die informatie de volgende dag alweer kwijt bent. Daarnaast begin je na een slechte nacht minder uitgerust aan de dag. Je bent dan simpelweg minder gefocust en minder efficiënt in het opslaan van nieuwe informatie.”
Een kijker vroeg zich af of veel gebruik van AI ons geheugen slechter maakt. Is daar iets van bekend?
“Ik denk dat die zorg begrijpelijk is, maar ik verwacht niet dat AI ons geheugen fundamenteel verandert. Dezelfde discussie ontstond ooit toen internet en Wikipedia opkwamen. AI verandert zeker de manier waarop we werken, maar daar komen weer nieuwe taken voor terug. Je blijft je geheugen dus gebruiken, alleen op een andere manier.”
Er kwamen ook vragen over ADHD. Heeft ADHD invloed op het geheugen? En kan deze test ADHD aantonen?
“ADHD is heel complex en verschilt sterk per persoon. Sommige mensen ervaren momenten van hyperfocus. Dat zijn juist ideale momenten om informatie op te slaan. Op andere momenten kun je sneller afgeleid zijn, waardoor onthouden moeilijker wordt. Onze test kan daarom geen ADHD vaststellen. Een lagere geheugenscore kan allerlei oorzaken hebben, zoals slaaptekort, stress of een neurologische aandoening. De test laat alleen zien hoe goed iemands geheugen op dat moment functioneert.
Op termijn hopen we dat de test ook thuis gebruikt kan worden als hulpmiddel, bijvoorbeeld wanneer een huisarts vermoedt dat er iets met iemands geheugen aan de hand is. Dat zou een eerste stap kunnen zijn voordat iemand wordt doorverwezen.”
Dat klinkt als een mooie toepassing. Zijn er ook manieren om ons geheugen goed te onderhouden?
“Zeker! Wat we vooral zien, is dat mensen die actief blijven gemiddeld beter scoren. Dat hoeft niet per se sporten te zijn. Ook lezen, vrijwilligerswerk doen, een cursus volgen of een uitdagende hobby helpt. Het belangrijkste is dat je je brein blijft gebruiken.
Doe vooral iets wat je leuk vindt, want dan houd je het ook vol. Een sudoku, een goed boek of iets nieuws leren: het kan allemaal bijdragen aan een fit brein.”
Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!
