Of je nu wegdroomt bij een klassieker van Jane Austen of de nieuwste pageturner van Saskia Noort verslindt: lezen voor je plezier doet wonderen voor je brein.
Onderzoekers van de University of Cambridge tonen aan dat lezen je mentale gezondheid verbetert, je empathischer maakt en zelfs het risico op dementie verlaagt. Het team sloeg de handen ineen met The Queen’s Reading Room, de succesvolle liefdadigheidsinstelling van de Britse koningin Camilla, om tijdens het Nationale Jaar van het Lezen in het Verenigd Koninkrijk de voordelen van lezen onder de aandacht te brengen.
Leesplezier
Uit eerder onderzoek bleek al dat er enorm veel voordelen zitten aan lezen voor je plezier, maar ook hoe weinig dat eigenlijk nog onderzocht is. Daarom is er nu een nieuwe studie, die laat zien dat het er niet toe doet wat of hoe je leest: leesplezier levert altijd grote voordelen op en samen lezen maakt het nog beter. “Lezen is een geweldige manier om je hersenen gezond te houden en je welzijn te vergroten”, vertelt Cambridge-onderzoeker Barbara Sahakian. “Het is nooit te laat om te beginnen en het levert je op elke leeftijd iets op, zeker ook op hoge leeftijd.”
Leestip: Meer schermtijd op jonge leeftijd hangt samen met lagere scores voor lezen en rekenen
Kinderen moeten vroeg beginnen
Kinderen en tieners lezen tegenwoordig minder dan ooit. Het percentage is het laagst bij tienerjongens en kinderen uit kansarme gezinnen. Toch erkent zelfs de groep die het minst van lezen houdt het nut ervan: bijna de helft zegt dat het hen helpt nieuwe woorden of dingen te leren.
Uit onderzoek naar het leesgedrag van meer dan 10.000 jongeren blijkt dat kinderen die al vroeg beginnen met lezen voor hun plezier, later in hun leven beter scoren op aandacht en geheugen. Ook behalen ze betere schoolresultaten, hebben ze minder vaak mentale problemen en leven ze gezonder. “Het belangrijkste is iets vinden waar kinderen écht enthousiast van worden en dat als ingang gebruiken”, zegt onderzoeker Christelle Langley. “Dat kan een tv-programma of game zijn. Strips en beeldromans kunnen ook een mooie opstap zijn, omdat ze minder intimiderend aanvoelen dan een dikke roman.”
Ook volwassenen varen er wel bij
Niet alleen kinderen hebben baat bij een goed boek. Lezen blijkt bij volwassenen de populairste manier om te ontstressen: bijna twee op de vijf volwassenen grijpt het liefst naar een boek om te ontspannen. Een neurowetenschappelijk onderzoek van The Queen’s Reading Room uit 2024 laat zien dat al na vijf minuten fictie lezen, de stress met zo’n 20 procent vermindert. Uit een andere peiling bleek dat meer mensen troost zoeken in een boek (35%) dan in een glas wijn (31%) of een warm bad (10%).
Bescherming tegen dementie
Vooral op latere leeftijd zijn de voordelen groot. Lezen is gelinkt aan een tragere cognitieve achteruitgang bij ouderen: een studie onder circa 5.500 55-plussers maakt duidelijk dat regelmatige lezers na vijf jaar aanzienlijk minder vaak cognitief achteruitgingen.
Een ander onderzoek stelt dat lezen samenhangt met 33 procent minder risico op de ziekte van Alzheimer. Hersenscans laten zien dat veellezers grotere hersengebieden hebben in delen die betrokken zijn bij taal, leren en emotieregulatie. Er komt bovendien steeds meer bewijs dat lezen die veranderingen ook echt veroorzaakt: bij elf kinderen met dyslexie zorgde acht weken leestraining voor meetbaar meer grijze stof in de hersenen.
Samen lezen verbindt
The Queen’s Reading Room ontstond in januari 2021 op sociale media om tijdens de lockdown boekentips te delen. Inmiddels is het uitgegroeid tot een beweging van meer dan 12 miljoen mensen in 184 landen, die gezamenlijk lezen ook inzet als therapeutisch middel in daklozenopvang en opvang voor slachtoffers van huiselijk geweld. “Leesgroepen bieden extra voordelen dankzij het sociale contact”, zegt Sahakian. “Ze zijn perfect voor ouderen die minder mobiel zijn. Die kunnen misschien niet meer mee met een wandelgroep, maar een leesgroep is voor bijna iedereen te doen.”
“Boeken maken het leven écht beter en we zijn er trots op ons steentje bij te dragen zodat iedereen, overal, meer ruimte maakt voor lezen”, klinkt het tot besluit.
Wil je niets van Scientias missen? Voeg Scientias toe als voorkeursbron op Google dan zie je al onze verhalen!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
