Het Amazonewoud heeft wetenschappers verrast: de bomen daar worden steeds dikker en dat komt door de stijgende hoeveelheid CO2 in de lucht.
De voorbije dertig jaar zijn de bomen in het Amazonewoud elke tien jaar gemiddeld 3,2 procent dikker geworden. De trend was zichtbaar bij zowel kleine als grote bomen. Dat blijkt uit een groot internationaal onderzoek. Een team van bijna honderd wetenschappers uit Zuid-Amerika, het Verenigd Koninkrijk en daarbuiten volgde tijdens het onderzoek jarenlang 188 plaatsen die verspreid waren over het Amazonegebied. In elk gebied maten ze de diameter van elke boom, identificeerden ze de soort en hielden ze bij hoe de bomen zich ontwikkelden.
Het goede nieuws
Volgens de auteurs van de studie, die verschenen is in het vakblad Nature Plants, worden de bomen dikker door hogere CO2-concentraties in de lucht. CO2 is namelijk de belangrijkste bouwsteen voor fotosynthese, het proces waarmee bomen zonlicht omzetten in energie en hen doet groeien. “Dit is goed nieuws. We horen regelmatig hoe klimaatverandering en fragmentatie de Amazonewouden bedreigen. Maar ondertussen zijn de bomen in intacte bossen groter geworden; zelfs de grootste bomen zijn ondanks deze bedreigingen blijven groeien”, zegt Beatriz Marimon, medeauteur van de studie, in een persbericht.
De bomen, zeker de grootste en oudste, spelen ook zelf een cruciale rol in de strijd tegen klimaatverandering. “Grote bomen zijn enorm nuttig voor het absorberen van CO2 uit de atmosfeer en deze studie bevestigt dat. Ondanks de bezorgdheid dat klimaatverandering een negatieve invloed kan hebben op bomen in het Amazonegebied en het koolstofopslageffect kan ondermijnen, blijft het stimulerende effect van CO2 op de groei bestaan”, zegt medeauteur Adriane Esquivel-Muelbert in het persbericht.
Het slechte nieuws
Belangrijk is wel dat het stimulerende effect van CO2 geen onbeperkt voordeel biedt. Als CO2 blijft stijgen en het klimaat verder opwarmt, in combinatie met ontbossing, kunnen andere factoren juist schade aanrichten, zoals watertekorten tijdens droogtes. Volgens het WWF dreigt het Amazonewoud zelfs een kantelpunt te naderen. Als dat gebeurt kan het zichzelf niet meer in stand houden en wordt heel het gebied misschien een savanne-achtig ecosysteem.
De grootste bomen winnen ook steeds meer in de strijd om licht, water en voedingsstoffen. Hierdoor worden ze nog belangrijker voor het evenwicht in het regenwoud, menen de onderzoekers. Ze waarschuwen net daarom dat ontbossing een enorme bedreiging is. Grote tropische bomen zijn vaak heel oud, soms honderden jaren. Als ze gekapt worden, is het niet zo simpel als wat nieuwe boompjes planten. Het duurt decennia voordat nieuwe aanplant evenveel CO2 kan opzuigen als bestaande bomen.
Het gaat niet enkel om de bomen
Hun voortbestaan hangt trouwens af van een verbonden ecosysteem. Enkel kleine bomen kappen en de grote laten staan, werkt ook niet. Medeauteur Oliver Phillips van de Universiteit van Leeds benadrukt: ““Wat er met grote bomen gebeurt – inclusief hoe ze omgaan met toenemende klimaatbedreigingen en hun zaden verspreiden – is nu van cruciaal belang. De enige manier waarop deze reuzen gezond kunnen blijven, is als het ecosysteem van het Amazonegebied verbonden blijft. Ontbossing is een enorme bedreiging en zal hen doden als we dat toestaan.”
