Een handvol Italiaanse muurhagedissen groeide in Cincinnati uit tot een enorme stadspopulatie. Nieuw DNA-onderzoek laat zien hoe dat kon.
In de jaren vijftig nam een jongen naar schatting tien Europese muurhagedissen (Podarcis muralis) mee naar Ohio. Hij had ze meegenomen na een vakantie in Noord-Italië. Inmiddels kruipen er in en rond Cincinnati honderdduizenden, en misschien zelfs wel miljoenen, van deze dieren rond.
Dat is opvallend: een populatie die met zo weinig dieren begint heeft normaal gesproken een groot probleem. De daaropvolgende dieren zijn namelijk vaak familie van elkaar. Daardoor neemt de kans op inteelt toe. Daardoor kunnen schadelijke erfelijke eigenschappen zich sneller verspreiden. Toch ging het bij deze hagedissen anders. Ze overleefden niet alleen, maar wisten uit te groeien tot een ware plaag van gigantische proporties. het onderzoek is te vinden in Molecular Ecology.
Snelle groei
Onderzoekers hebben nu onderzocht hoe dat kon. Ze bestudeerden daarvoor het DNA van verschillende groepen muurhagedissen. Daarbij keken ze naar dieren uit Noord-Italië, naar twee populaties uit Cincinnati en naar een kleine populatie die kort in Columbus, Ohio leefde.
Uit het onderzoek blijkt dat de hagedissen in Cincinnati inderdaad een deel van hun genetische variatie verloren. Dat betekent dat de groep ooit te maken kreeg met een ‘genetische flessenhals’: een periode waarin er maar weinig dieren waren en dus ook weinig erfelijke verschillen. Echter lijkt die periode van korte duur te zijn geweest. Onderzoeker H. Lisle Gibbs van Ohio State University zegt: “de dieren planten zich zo razendsnel voort dat ze daarmee hun genetische probleem op wisten te lossen.”
Leestip: Niet alleen hagedissen, maar ook alligators kunnen een nieuwe staart laten groeien
Dat maakt de soort interessant voor biologen. Een populatie van een invasieve soort begint vaak met maar een handjevol dieren. Toch slagen sommige soorten erin om razendsnel een nieuw gebied te veroveren, ondanks het feit dat zulke populaties dus wel vaak te maken krijgen met de negatieve gevolgen van inteelt. Dit onderzoek laat zien dat het vermogen om heel snel voort te planten daarbij heel belangrijk kan zijn.
Cincinnati leek genoeg op thuis
Er was nog een tweede reden waarom de hagedissen succes hadden. Cincinnati bleek waarschijnlijk goed bij ze te passen. Onderzoeker Eric Gangloff van Ohio Wesleyan University zegt: “Milaan en Cincinnati zijn natuurlijk heel verschillend van elkaar. Vanuit het oogpunt van een hagedis hebben ze echter een vergelijkbaar klimaat en een vergelijkbare leefomgeving.” Volgens hem hadden de dieren in Cincinnati bovendien geen concurrenten. Daardoor konden ze zich snel verspreiden.
De muurhagedissen lijken daarbij vooral in de stad te blijven. “Er zijn er zoveel dat je zou denken dat ze vanzelf wel het buitengebied in trekken, maar dat doen ze niet”, zegt Gibbs. “Er is dus iets dat ze aan stedelijke gebieden bindt.”
Mogelijke aanpassing aan het stadsleven
In het DNA vonden de onderzoekers ook enkele verschillen tussen de Italiaanse hagedissen en de dieren in Cincinnati. Die verschillen zaten onder meer bij de genen die te maken hebben met het gedrag. Dat lijkt te suggereren dat de dieren hun gedrag aan hebben gepast aan een nieuwe omgeving.
Daarmee vertellen de hagedissen mogelijk ook een groter verhaal. De wereld zit vol met invasieve soorten, maar wetenschappers begrijpen nog niet volledig waarom de ene soort wel stand houdt en de andere niet. Deze hagedissen laten zien dat meerdere factoren daarbij een belangrijke rol kunnen spelen, zoals hun vermogen om snel voort te planten en het feit dat ze weinig concurrenten hadden.
Daarbij lijkt ook de invloed van steden belangrijk te zijn. Gibbs: “we weten al een tijd dat stedelijke omgevingen soorten op verschillende manieren kunnen beïnvloeden. Dit onderzoek onderstreept dat feit nog maar weer eens.”
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Schotse fossiele hagedis onthult onverwachte slangachtige trekken en IG Nobelprijs voor vermomde koeien, pizza-etende hagedissen en Duitsers die beter Nederlands spreken na een borrel . Of lees dit artikel: Hoe hagedissen kunnen genieten van een heerlijk hapje slang zonder dat het gif hen doodt .
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
