Methaan heeft over een periode van 20 jaar veel meer opwarmingspotentieel dan koolstofdioxide. Waarom stoten we dan toch steeds meer methaan uit?
We hebben het vaak over koolstofdioxide (CO₂), het bekendste broeikasgas dat ons klimaat ingrijpend verandert. Hoewel CO₂ het meest aanwezig is en de grootste impact heeft, zijn er meer broeikasgassen die bijdragen aan de huidige opwarming. Denk aan distikstofoxide (N₂O, lachgas), waterdamp (H₂O) en methaan (CH₄). Bekend was dat de CO₂-concentratie in de atmosfeer nog altijd stijgt, maar wel trager dan vroeger. Nieuw onderzoek laat echter zien dat methaan óók toeneemt – en zonder tekenen van vertraging.
Wereldhandel
De uitstoot van methaan wordt grotendeels gedreven door wereldhandel, zo blijkt uit onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen en de Universiteit van Birmingham. Op basis van nieuwe gegevens ontdekten de onderzoekers dat handel verantwoordelijk is voor zo’n 30 procent van de methaanuitstoot. Nu handelsstromen verschuiven, domineren Zuid-Zuid-transacties de mondiale toeleveringsketens. Ontwikkelingslanden nemen steeds meer deel aan de internationale handel. Azië en de ontwikkelingsregio van de Stille Oceaan leveren de grootste bijdrage aan de methaanuitstoot, vooral door snelle industrialisatie en bevolkingsgroei. Alleen ontwikkelde landen weten de uitstoot consequent te verlagen, terwijl hun economieën blijven groeien, vooral dankzij efficiëntere productie.
Waarom methaanuitstoot groeit
Sinds 1998 is de wereld bijna 70 procent beter geworden in het beperken van methaanuitstoot per product of activiteit. Toch blijft de totale uitstoot stijgen, omdat we steeds meer produceren en consumeren. Methaan heeft sinds het pre-industriële tijdperk ongeveer 30 procent van de opwarming veroorzaakt. In tegenstelling tot CO₂ blijft methaan korter in de atmosfeer, waardoor reductie een snelle klimaatwinst kan opleveren. Bovendien draagt het bij aan luchtvervuiling, die jaarlijks zo’n miljoen vroegtijdige sterfgevallen veroorzaakt.
Meest uitgebreide analyse
Het internationale onderzoeksteam baseerde deze conclusies op de meest uitgebreide analyse tot nu toe van methaanemissies in 164 landen en 120 sectoren tussen 1990 en 2023. De resultaten zijn gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Nature Communications. Het verminderen van methaanuitstoot blijkt cruciaal in de strijd tegen klimaatverandering, zeker als je in gedachten neemt dat het opwarmingspotentieel van dit broeikasgas 80 keer groter is dan CO2 over een periode van 20 jaar. “Methaan heeft een korte levensduur in de atmosfeer, wat betekent dat verminderingen vandaag een onmiddellijke impact kunnen hebben”, legt hoofdauteur Yuli Shan van de Universiteit van Birmingham uit. “Onze bevindingen onderstrepen de noodzaak van gecoördineerde wereldwijde actie, vooral in ontwikkelingsregio’s waar de uitstoot het snelst stijgt.”
Oplossingen
De onderzoekers presenteren verschillende oplossingen: betere lekdetectie bij olie- en gaswinning, verbeterd veevoer en efficiëntere afvalverwerking. Naast technologie pleiten zij voor slimmere consumptiekeuzes. Minder rood vlees eten speelt daarbij een rol, omdat dit sterk met methaanuitstoot samenhangt. Mede-auteur Klaus Hubacek van de Rijksuniversiteit Groningen zegt: “Deze studie biedt een leidraad voor beleidsmakers om methaan te integreren in nationale klimaatstrategieën. Het gaat niet alleen om waar de uitstoot plaatsvindt, maar ook waarom, en dat vereist het bekijken van de hele toeleveringsketen.” vult mede-auteur Klaus Hubacek van de Rijksuniversiteit Groningen aan.
