Het beschermen van het bestaande Amazonewoud levert vaak meer natuurwinst op dan het aanleggen van een nieuw bos.
Het herstellen van bossen is belangrijk. Echter is het voorkomen dat bestaande bossen beschadigd raken waarschijnlijk nog veel belangrijker. Wetenschappers vergeleken voor een nieuw onderzoek drie manieren om het Braziliaanse Amazonewoud mee te beschermen: het voorkomen van ontbossing, het tegengaan van verstoringen (zoals bosbranden) en vooral inzetten op het herstellen van verdwenen bossen. De resultaten zijn te vinden in het blad Science.
Veranderend landschap
Het team bestudeerde voor het onderzoek meer dan drie miljoen hectare rondom Santarém en Paragominas, in de Braziliaanse deelstaat Pará. Ze bekeken hoe het landschap op die plekken tussen 2010 en 2020 veranderde. Daarbij gebruikten ze satellietbeelden, maar ook gegevens die in het veld waren verzameld. In totaal ging het om de gegevens van 381 ‘veldexcursies’ verspreid over 38 gebieden.
Daarnaast gebruikten de onderzoekers gegevens van 499 nabijgelegen landbouwbedrijven. Met die gegevens maakten ze verschillende modellen. Op die manier probeerden ze de gegevens van 160 vogelsoorten en 426 boomsoorten in kaart te krijgen. Ze gebruikten de modellen ook om te berekenen hoeveel koolstof in de bomen was opgeslagen.
Verschillende scenario’s
Vervolgens ontwierpen de onderzoekers verschillende (denkbeeldige) scenario’s. Zo rekenden ze uit wat er zou zijn gebeurd als vanaf 2010 alle ontbossing was gestopt. Ook bekeken ze een situatie waarin alle verstoringen, zoals bosbranden, waren voorkomen. In een derde scenario werden omringende landbouwgronden weer omgetoverd tot een bos. Daarna vergeleken de wetenschappers die scenario’s met wat er in werkelijkheid gebeurde. Zo konden ze bepalen hoeveel natuurwinst iedere aanpak opgeleverd zou hebben.
Leestip: Er is minder ontbossing, maar dat betekent niet dat het goed gaat met het Amazonegebied
De verschillen waren groot. Het voorkomen van verstoringen kon volgens de berekeningen 68,5 procent van het uiteindelijke verlies aan biodiversiteit voorkomen. Het stoppen van ontbossing voorkwam 28 procent. Het laatste scenario, waarbij alleen bossen werden hersteld, scoorde duidelijk lager: daarmee werd slechts 6,5 procent van het totale verlies aan biodiversiteit voorkomen.
Daarmee laat het onderzoek zien dat het beschermen van bestaande bossen in veel gevallen meer winst oplevert dan alleen het aanleggen van nieuwe bossen. Volgens teamlid Jos Barlow van Lancaster University is dat een belangrijke ontdekking. “Deze bevindingen laten zien dat we onze middelen vooral moeten inzetten op het beschermen van de bossen die we hebben,” zegt hij. Volgens de onderzoekers is dat inzicht extra belangrijk in de jaren waarin El Niño de al aanwezige droogte in delen van het Amazonegebied verder versterkt.
Achterliggende kosten
De onderzoekers keken ook naar de kosten van iedere aanpak. Daarbij telden ze onder meer mee hoeveel landbouwinkomsten verloren zouden gaan, wat het kappen van hout oplevert en hoeveel het kost om maatregelen te treffen die bosbranden tegen kunnen houden. Uit die vergelijking blijkt dat het tegengaan van verstoringen verreweg de meest kosteneffectieve aanpak is voor het beschermen van de biodiversiteit.
Dat betekent volgens het team niet dat het herstellen van bossen overbodig is, of helemaal niet zou lonen. In plaats daarvan wijzen ze op het belang van het tegelijkertijd uitvoeren van verschillende strategieën. Teamlid Joice Ferreira van onderzoeksinstituut Embrapa zegt: “Het heeft weinig zin om te investeren in nieuwe bossen als we tegelijkertijd bestaande bossen niet beschermen. Dan dweilen we met de kraan open: op de ene plek herstellen we een bos, terwijl een bos ergens anders juist verdwijnt.”
De studie is uitgevoerd in twee delen van het Braziliaanse Amazonegebied. De onderzoekers benadrukken daarom dat de exacte cijfers uit het onderzoek niet zomaar op elk ander tropisch bosgebied kunnen worden geplakt. Toch verwachten ze dat de belangrijkste les voor meer gebieden geldt: het beschermen van bestaande bossen kan vaak meer natuur- en klimaatwinst opleveren dan het opzetten van een herstelplan nadat die bossen verdwenen zijn.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Amazonegebied geteisterd door extreme weersomstandigheden nog voor de komst van El Niño en Klimaatverandering bedreigt leefgebied van een derde van de gebruikte Amazone-planten . Of lees dit artikel: Hoe kleine vogels elkaar waarschuwen voor gevaar in het Amazonewoud .
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
