We weten het heus wel: bruin brood is gezonder dan wit brood. Nieuw onderzoek toont nu aan dat volkorenproducten niet alleen goed zijn voor de darmen, maar ook voor hart en vaten.

Ongeraffineerde graanproducten – zoals volkorentarwemeel – bestaan uit in zijn geheel vermalen graankorrels. Wanneer alleen de meelkern wordt vermalen en de rest eruit wordt gefilterd, blijft alleen zetmeel over. Dit noemen we bloem en zit in witbrood, pannenkoeken en pasta. De keuze voor bloem of volkorenmeel in het dagelijks dieet heeft invloed op het risico op hartaandoeningen, blijkt uit een studie onder de Iraanse bevolking. Het eten van geraffineerde granen wordt gelinkt aan een verhoogde kans op vroegtijdige hart- en vaatziekten. De consumptie van volkorenproducten leidt gemiddeld juist tot minder hartklachten.

Plaque
Het is een van de eerste onderzoeken naar de relatie tussen het eten van volkorenmeel of bloem en de kans op vroegtijdige verstopping van de kransslagader (coronaire hartziekte of CHZ) in het Midden-Oosten. CHZ is een aandoening aan het hart, waardoor de bloedtoevoer naar de hartspier wordt belemmerd. De kransslagaders slibben dicht door afzettingen van cholesterol, calcium en andere stoffen, die ‘atherosclerotische plaque’ worden genoemd. In een vroeg stadium van de ziekte zijn er meestal geen symptomen, maar later kan het leiden tot pijn op de borst (angina pectoris) en kan een levensgevaarlijke hartaanval of hartinfarct optreden. Risicofactoren voor CHZ zijn roken, een hoog cholesterolgehalte, te hoge bloeddruk en diabetes.

Het onderzoek richtte zich op mannen onder de 55 en vrouwen onder de 65 jaar. In totaal zijn bijna 2100 mensen gevolgd zonder eerdere diagnose van hart- en vaatziekten. De deelnemers kregen een vragenlijst waarop ze hun eetpatroon moesten invullen. Hun voedingsinname werd vervolgens vergeleken met hun hart- en vaatgezondheid. Na correctie voor allerlei factoren bleef overeind dat een hogere inname van geraffineerde granen verband hield met een verhoogd risico op CHZ. Het eten van volkoren producten leidde juist tot een kleinere kans op vroegtijdige hart- en vaatziekten.

Socio-economische factoren
De gewoonte om veel volkoren granen te eten verschilt van persoon tot persoon. “Maar enkele van de belangrijkste factoren waarmee rekening moet worden gehouden, zijn sociaaleconomisch van aard, zoals inkomen, werk, opleiding, cultuur en leeftijd”, legt hoofdauteur Mohammad Amin Khajavi Gaskarei, van het Iraanse Isfahan Cardiovascular Research Center uit. “Een dieet dat veel ongezonde en geraffineerde granen bevat, kun je vergelijken met een dieet bestaande uit veel ongezonde suikers en oliën.”

Geraffineerde granen zijn een stuk langer houdbaar, maar verliezen belangrijke voedingsstoffen in het productieproces. Het Voedingscentrum adviseert een dieet rijk aan groenten, fruit, peulvruchten, volkorengranen en vis om het risico op allerlei gezondheidsklachten, waaronder hart- en vaatziekten, te verminderen.

Op de korrel genomen
“Er wordt wereldwijd steeds meer bloem verwerkt in het eten. Deze geraffineerde granen hebben een negatieve impact op de volksgezondheid. Het is belangrijk om mensen voor te lichten over de voordelen van de consumptie van volkorengranen en manieren te vinden om ze over te halen om producten op basis van bloem zoveel mogelijk terzijde te schuiven”, aldus Khajavi Gaskarei nog.

Wat is het verschil tussen bloem, meel en volkorenmeel?
Je hebt allerlei verschillende soorten brood, van witbrood tot spelt en van waldkorn tot grof volkoren, maar waar zitten nu de meeste vezels in?

Volkorenmeel
Als er ‘volkoren’ op de zak staat, weet je zeker dat het product van 100 procent volkorenmeel is gemaakt. De term ‘volkoren’ is wettelijk beschermd. Bij de ingrediënten staat dan ‘volkorenmeel’ of ‘volkorentarwemeel’, als het om tarwe gaat. Zo heb je ook spelt-, rogge-, mais- en rijstvolkorenmeel.

Volkorenmeel bevat alle onderdelen – de meelkern, de kiem en de zemel – van de graankorrel in de natuurlijke verhouding. De zemelen zijn met het blote oog zichtbaar. Voedsel op basis van volkorenmeel bevat veel vezels, die een heilzame werking hebben op het spijsverteringsstelsel.

Bloem
Wanneer er ‘bloem’ of ‘tarwebloem’ op de ingrediëntenlijst staat vermeld, is alleen het binnenste deel van de graankorrel – de meelkern – gebruikt. De andere stoffen zijn eruit gezeefd na het malen, waardoor alleen zetmeel in de vorm van een wit graanpoeder overblijft. Bloem wordt gebruikt bij de bereiding van witbrood, pannenkoeken, couscous en pasta.

Meel
Meel is een combinatie van volkorenmeel en bloem, normaal gesproken in een fifty-fifty-verhouding. De zemelen zijn met het blote oog zichtbaar. Meel wordt gebruikt bij de bereiding van bruinbrood.