Veel mensen met de ziekte van Crohn stellen hun arts dezelfde vraag: wat moet ik eten? Een duidelijk antwoord is er vaak niet. Tot nu.
Onderzoekers van Stanford Medicine laten in een nieuw onderzoek zien dat een korte, caloriearme periode per maand soms kan helpen. De patiënten voelen zich niet alleen beter, maar gaan er ook meetbaar op vooruit. Het onderzoek is te vinden in Nature Medicine.
Ziekte van Crohn
De ziekte van Crohn is een chronische aandoening waarbij delen van het spijsverteringskanaal ontstoken raken. Dat kan zorgen voor diarree, buikkrampen, buikpijn en gewichtsverlies. In Nederland hebben naar schatting ongeveer 20.000 mensen ermee te maken. Voor de behandeling van de mildere vormen van de ziekte van Crohn zijn er helaas weinig opties: steroïden kunnen soms helpen, maar veroorzaken bij langdurig gebruik ook zware bijwerkingen.
Daarom wordt er al lang gekeken naar voeding als een extra hulpmiddel. Het probleem: het is heel lastig om goed onderzoek te doen naar de precieze effecten van voedingspatronen. Mensen weten vaak wat ze eten, waardoor het placebo-effect moeilijk omzeild kan worden. Daarnaast zijn deelnemers vaak ook niet even nauwkeurig (of eerlijk) in het bijhouden van hun dieet.
Aangepast dieet
Toch is dat precies wat de onderzoekers nu probeerden. In een studie in de Verenigde Staten deden 97 patiënten met milde tot matig-ernstige Crohn mee. De deelnemers werden willekeurig verdeeld over twee groepen. Eén groep (65 mensen) volgde een zogenoemd ‘fasting mimicking diet’, een dieet dat vasten losjes nabootst. De andere groep (32 mensen) bleef hun normale dieet volgen.
Leestip: Onderzoek toont wereldwijde verschuiving richting ultra-bewerkt dieet
Het speciale dieet werkte zo: vijf dagen achter elkaar, één keer per maand, aten deelnemers aanzienlijk minder calorieën: ongeveer 700 tot 1.100 calorieën per dag. Tijdens die vijf dagen kregen ze plantaardige maaltijden geleverd. De rest van de maand aten ze weer zoals ze gewend waren. Dat patroon herhaalden ze drie maanden lang.
Minder last
Aan het eind van de studie bleek dat ongeveer twee derde van de deelnemers in de dieetgroep minder last van de klachten had. In de controlegroep was dat minder dan de helft. Dat klinkt misschien gek: als de controlegroep voor het onderzoek niks bijzonders heeft gedaan, waarom zagen sommigen dan toch een vooruitgang? Het team heeft een mogelijke verklaring: de mate van klachtenlast schommelt vaak bij de ziekte van Crohn.
Die verklaring werkt twee kanten op en geldt natuurlijk ook voor de groep die wél het bijzondere dieet heeft gevolgd: het is mogelijk dat een deel van de gemeten vooruitgang niet door het dieet, maar door een schommelende klachtenlast veroorzaakt wordt. Toch is er tussen de twee groepen een duidelijk verschil te zien in hoeveel mensen vooruitgang zagen. En het is dát verschil in aantallen dat hoop kan bieden.
Minder calprotectine
Om beter te begrijpen waar die vooruitgang door veroorzaakt wordt voerde het team ook metingen uit op bloed- en poepmonsters. Bij de groep die het speciale dieet had gevolgd vonden de onderzoekers duidelijk minder calprotectine. Dat is een eiwit dat in het algemeen vaak de kop opsteekt als er een ontsteking in het lichaam is. Daardoor kan het iets zeggen over hoeveel last iemand heeft van de ziekte van Crohn: hoe meer calprotectine er in het lichaam zit, hoe erger de ontstekingen zijn.
Let echter wel op: calprotectine steekt de kop op bij heel veel verschillende soorten ontstekingen, en niet alleen bij darmontstekingen. Daardoor is het nog niet onomstotelijk bewezen dat specifiek het aangepaste dieet voor de lagere waarden zorgt.
Het effect van voeding
Volgens maag-darm-leverarts Sidhartha Sinha kan het onderzoek desondanks toch hoop bieden. Sinha zegt: “voorheen konden we patiënten maar heel weinig dieetadvies geven. Dit onderzoek geeft artsen de mogelijkheid om meer informatie te geven over een onderwerp waar veel patiënten enorm nieuwsgierig naar zijn. Echter geldt ook dat we nog heel veel onderzoeken moeten doen voordat we begrijpen hoe dit, en ook andere diëten, precies werken.” Het team van Sinha is inmiddels dan ook weer hard aan de slag om te ontdekken of veranderingen in het darmmicrobioom mogelijk een rol spelen.
De resultaten beweren dus niet dat iedereen met de ziekte van Crohn meteen moet gaan vasten. Het laat echter wel iets anders zien: voeding kan zeker een effect hebben op hoeveel last de klachten veroorzaken. Daarbij is het voor het eerst dat een onderzoek laat zien dat een tijdelijke caloriebeperking aantoonbaar kan helpen. Tegelijkertijd is het onderzoek er ook duidelijk over: het is nog niet helemaal duidelijk waarom dat zo is, en niet iedereen heeft er profijt van.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Ontstoken vet blijkt vernauwende littekens te veroorzaken bij de ziekte van Crohn en Bij de start van IBD slaat de darmflora opvallend snel om . Of lees dit artikel: Gezonde leefstijl kan merendeel chronische darmontstekingen voorkomen. Maar dan moet je wel écht gezond leven .
Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week?
Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
