Vleermuizen blijken onverwacht bondgenoten van macadamiaboeren te kunnen zijn: hoe actiever ze zijn, hoe minder insecten de kostbare noten beschadigen.
Macadamianoten behoren tot de duurste noten ter wereld. Dat komt onder meer doordat de oogst veel werk vraagt en de verwerking ervan ingewikkeld is. Eventuele schade door insecten kan daarom flink in de papieren lopen. Een nieuw onderzoek laat nu zien dat boeren hulp kunnen krijgen uit een onverwachte hoek: vleermuizen. Want hoe actiever zij zijn in en rondom een macadamiaplantage, hoe kleiner de kans dat insecten de noten beschadigen. Het onderzoek verscheen in Agriculture, Ecosystems & Environment.
De rol van vogels en vleermuizen
Een internationaal onderzoeksteam onder leiding van de University of Göttingen onderzocht tien macadamiaplantages in Zuid-Afrika. De wetenschappers wilden weten welke rol vogels en vleermuizen spelen bij het bestrijden van plaaginsecten. Ook bekeken ze hoe de natuur rondom de plantages invloed heeft op deze dieren en op de oogst.
Op iedere plantage vergeleken de onderzoekers bomen aan de rand met bomen verder naar binnen. Zo konden ze nagaan of de nabijheid van vegetatie verschil maakte. Onder het woord ‘vegetatie’ vallen bijvoorbeeld leefgebieden zoals bossen, struikgewas en grasland. Daarnaast telden de onderzoekers vogels en namen ze de ultrasone geluiden van vleermuizen op. Op die manier werden 111 vogelsoorten en 16 soorten vleermuizen geregistreerd.
Grote netten
Maar alleen tellen was niet genoeg: de onderzoekers wilden ook testen wat er gebeurt als vogels en vleermuizen niet bij de noten kunnen komen. Daarom plaatsten ze rond een deel van de bomen grote netten. Die hielden vogels en vleermuizen op een afstand, terwijl insecten nog wel bij de bomen konden komen. De noten van deze bomen werden vervolgens vergeleken met noten van bomen die wel gewoon toegankelijk bleven.
Het verschil was duidelijk: bij de bomen waar vogels en vleermuizen niet konden komen was gemiddeld 10,7 procent van de noten beschadigd door insecten. Bij de andere bomen was dat 6,2 procent. Dat komt neer op een relatieve stijging van ongeveer 70 procent. Vooral vleermuizen bleken belangrijk: hoe vaker zij voorkwamen, hoe kleiner de kans op schade door insecten. Dat effect was het sterkst op plekken waar relatief weinig vegetatie aanwezig was.
Leestip: Kleine vleermuissoort blijkt een van de meest efficiënte jachtdieren ter wereld
Bij vogels lag het ingewikkelder. De onderzoekers konden geen direct verband aantonen tussen de aanwezigheid van vogels en een vermindering in schade. Dat betekent niet dat vogels helemaal geen rol spelen: van de 111 waargenomen vogelsoorten eten 71 soorten normaliter wel insecten. Bovendien kwamen insectenetende vogels vaker voor aan de rand van de plantages. Toch was hun directe bijdrage aan het verminderen van schade tijdens het onderzoek niet duidelijk meetbaar.
Opvallend genoeg zorgde het uitsluiten van vogels en vleermuizen niet voor een meetbaar verschil in de totale hoeveelheid geoogste noten. Hun bijdrage lijkt in dit onderzoek dus vooral te zitten in de kwaliteit van de noten.
Toevluchtsoorden
De vegetatie rondom een plantage bleek niet alleen belangrijk voor dieren. Ook de opbrengst van de oogst hing ermee samen. De hoogste opbrengsten werden behaald op plekken waar ongeveer 60 procent van het nabije gebied uit natuurlijke leefgebieden bestond.
Volgens hoofdonderzoeker Mina Anders zijn zulke natuurlijke gebieden daarom meer dan alleen stukjes natuur die zich tussen landbouwgronden begeven. “Natuurlijke leefgebieden zijn waardevolle toevluchtsoorden en ondersteunen nuttige organismen die zorgen voor bestuiving en plaagbestrijding”, zegt ze. “Dat is op zijn beurt goed voor de landbouw en voor boeren.” Ze benadrukt daarom dat de natuur vaker een plaats moet krijgen in de manier waarop landbouwgebieden worden ingericht.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Waarom vleermuizen soms zo oud worden? Hun genen lijken een bijzondere rol te spelen en 11-jarige jongen in Canada overlijdt aan rabiës na contact met vleermuis . Of lees dit artikel: Onderzoeker ziet boomvalk ineens op vleermuizen jagen .
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
