Het hormoon melatonine staat vooral bekend als middel tegen slapeloosheid. Miljoenen mensen slikken de pilletjes voor een betere nachtrust of bijvoorbeeld om in slaap te vallen in het vliegtuig. Maar volgens onderzoekers van de Universiteit van Sydney kan het slaaphormoon nog veel meer.
Uit een nieuwe studie blijkt dat melatonine mogelijk bescheiden verlichting kan geven bij chronische spier- en gewrichtspijn. De geschatte effecten lagen in dezelfde orde van grootte als die van sommige gangbare pijnstillers, maar de onderzoekers benadrukken dat de pijnvermindering meestal bescheiden was en vaak onder de grens bleef die als duidelijk klinisch relevant geldt.
Een bekend middel met een nieuwe toepassing
Wereldwijd heeft naar schatting bijna de helft van de bevolking last van aandoeningen aan spieren en gewrichten. Denk hierbij aan lage rugpijn, artrose en fibromyalgie. Ook mensen die herstellen van een nieuwe knie of heup of een rugoperatie kampen vaak langdurig met pijn. Volgens onderzoeksleider Kangchao Wu is juist daarom deze ontdekking zo interessant. “Melatonine ligt bij veel mensen al in de kast, is goedkoop en we weten dat het veilig is”, zegt hij. “Het bijzondere is dat het mogelijk ook chronische pijn kan verminderen. Daarmee kunnen mensen minder afhankelijk worden van gangbare pijnstillers, die meer risico’s en vervelende bijwerkingen hebben.”
Het gebeurt vaker dat opeens blijkt dat bestaande medicijnen voor een heel andere aandoening ingezet kunnen worden. Zo’n nieuwe behandeling kan veel sneller beschikbaar komen dan een compleet nieuw geneesmiddel. “We passen een middel, waarvan we de werking al goed kennen, toe op een probleem waar een groot deel van de wereldbevolking mee te maken heeft”, legt onderzoeker Paulo Ferreira uit.
Pijn neemt meetbaar af
Voor het onderzoek analyseerden de wetenschappers gegevens van 2028 volwassenen uit 23 onderzoeken in onder meer de Verenigde Staten, Rusland, Brazilië, Egypte en China. Gemiddeld daalde de pijnscore met ongeveer negen punten op een schaal van 0 tot 100 na het slikken van melatonine. In de strengst uitgevoerde onderzoeken liep die afname zelfs op tot ongeveer tien punten. Deze cijfers liggen in dezelfde orde van grootte als het effect van veel voorgeschreven pijnstillers.
En daar bleef het niet bij: de deelnemers sliepen ook merkbaar beter. Een belangrijk effect, omdat chronische pijn en slaapproblemen elkaar vaak versterken. “Chronische pijn staat zelden op zichzelf. Het gaat vaak hand in hand met een slechte nachtrust”, weet Wu. “Melatonine lijkt beide problemen tegelijk aan te pakken. Dat maakt het extra interessant voor mensen met langdurige pijnklachten.”
Leestip: Niet alleen vitamine D: daglicht lijkt ook belangrijk te zijn voor je bloedsuikerspiegel
Wat is de ideale dosis?
De gebruikte doseringen liepen sterk uiteen en moeten niet worden gelezen als advies voor zelfgebruik. In de pijnstudies kregen deelnemers met chronische spier- en gewrichtspijn meestal 3 tot 10 milligram melatonine per dag, met 3 milligram als meest gebruikte dosis. Bij postoperatieve pijn varieerde de dosis van 1 tot 10 milligram. De onderzoekers vonden echter geen bewijs dat een hogere dosis beter werkt. Dat is belangrijk, omdat bij gebruik van melatonine voor slaap- en ritmeproblemen juist vaak veel lagere doseringen worden genoemd en timing minstens zo belangrijk is als de hoeveelheid. Een optimale dosis voor pijn is op basis van deze studies dus nog niet vast te stellen.
Melatonine wordt over het algemeen goed verdragen. De meest gemelde bijwerkingen zijn misselijkheid, duizeligheid en hoofdpijn. Ernstige bijwerkingen kwamen in de onderzochte studies niet voor. Voor kortdurend gebruik wordt melatonine doorgaans als veilig beschouwd, maar als behandeling tegen pijn is het bewijs nog niet sterk genoeg om het als volwaardige vervanger van bestaande pijnmedicatie te zien.
De onderzoekers waarschuwen dat mensen niet op eigen houtje hun pijnmedicatie moeten aanpassen. “We zeggen niet dat je alle pijnstillers moet vervangen door melatonine”, benadrukt Wu. “Maar na overleg met een arts kan het zeker een waardevolle aanvulling zijn op een bestaande behandeling, vooral voor mensen die naast de pijn ook slecht slapen.”
Er zijn grotere studies nodig om de resultaten verder te bevestigen. Toch noemt het Australische team het huidige bewijs sterk genoeg om melatonine voorzichtig een plek te geven binnen een bredere behandeling van chronische pijn. Juist omdat de zorgen over langdurig gebruik van opioïden en andere zware pijnstillers blijven toenemen, lijkt het bekende slaaphormoon een veilig alternatief te bieden.
Maar let op: overleg bij gezondheidsklachten, twijfel over medicatie of ingrijpende medische keuzes altijd eerst met uw eigen huisarts.
Update 6 juli, 9:30: Het artikel is aangepast om duidelijker te maken dat het gevonden effect van melatonine op chronische pijn bescheiden is, dat het geen vervanger is van pijnmedicatie en dat de gebruikte doseringen uit de studies geen advies voor zelfgebruik vormen.
Wil je niets van Scientias missen? Voeg Scientias toe als voorkeursbron op Google dan zie je al onze verhalen!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
