Vogelgezang kan ontspannend werken, maar verkeerslawaai haalt een deel van dat effect verrassend snel onderuit.
Wie in een park zit en vogels hoort fluiten kan daar rustiger van worden. Maar zodra op de achtergrond auto’s voorbijrijden verandert die ervaring al snel. Onderzoekers van de University of Surrey ontdekten dat verkeersgeluid de positieve invloed van natuurlijke geluiden op ons welzijn kan verminderen. Dat gebeurde zelfs wanneer het verkeersgeluid zachter was dan de richtlijn van de Wereldgezondheidsorganisatie. De studie verscheen in het wetenschappelijke tijdschrift People and Nature.
De voordelen van vogelgezang
Dat natuurlijke geluiden prettig kunnen zijn was al langer bekend. Vooral vogelgezang wordt vaak in verband gebracht met ontspanning en een beter humeur. Toch was nog niet duidelijk welke eigenschappen van zulke geluiden daarvoor belangrijk zijn. Maakt het bijvoorbeeld uit hoe luid, gevarieerd of ingewikkeld een vogelkoor is? En wat gebeurt er als daar verkeerslawaai doorheen klinkt?
“Buiten zijn en luisteren naar geluiden uit de natuur is een makkelijke manier om het welzijn te verbeteren,” zegt onderzoeker Melissa Marselle van de University of Surrey. “Mensen zeggen dat ze zich daarna opgefrist voelen en opnieuw een gevoel van rust ervaren.” Volgens haar is het daarom belangrijk om te begrijpen welke onderdelen van zo’n natuurlijke geluidservaring daarvoor zorgen.
Stressvolle ervaring
Om dat te onderzoeken maakten de wetenschappers verschillende kunstmatige geluidslandschappen. Daarin waren vogelgeluiden te horen met verschillende akoestische eigenschappen. Sommige klonken bijvoorbeeld drukker of complexer dan andere. In alle geluidslandschappen zaten steeds geluiden van drie vogelsoorten en vijf individuele vogels. Het echte aantal vogels en soorten bleef dus gelijk.
Aan die vogelgeluiden voegden de onderzoekers vervolgens verschillende hoeveelheden verkeersgeluid toe: geen verkeer, weinig verkeer of veel verkeer. Het laagste geluidsniveau lag rond 43 decibel. Dat is lager dan de WHO-richtlijn van 53 decibel. Het hogere geluidsniveau lag rond 63 decibel.
Leestip: Wetenschappers laten vogels stotteren en hopen zo menselijke stotteraars te kunnen helpen
In het eerste experiment luisterden 1.529 mensen uit het Verenigd Koninkrijk online naar negen verschillende geluidsfragmenten. Daarna gaven zij aan hoe zij zich voelden. Ook beoordeelden ze hun eigen welzijn en schatten ze hoeveel verschillende vogelsoorten ze dachten te horen.
Daar kwam een duidelijk patroon uit: zodra verkeersgeluid werd toegevoegd daalden de scores voor ontspanning en welzijn. Dat gold niet alleen voor het luidste verkeerlawaai, maar ook voor het zachtere verkeersgeluid. De precieze eigenschappen van het vogelgezang zelf hadden veel minder invloed dan de onderzoekers vooraf hadden verwacht.
Wat in plaats daarvan vooral opviel was dat mensen zich doorgaans beter voelden wanneer ze dachten dat ze meer verschillende vogelsoorten hoorden. Dat is bijzonder, omdat het echte aantal soorten in alle fragmenten hetzelfde was. De beleving van biodiversiteit lijkt dus belangrijker te zijn dan het werkelijke aantal soorten.
Te veel lawaai
De onderzoekers deden daarnaast een tweede experiment in een laboratorium. Daar namen 62 studenten aan deel. Zij luisterden naar dezelfde soorten geluidsfragmenten, maar droegen ondertussen apparatuur die hun hartslag mat. Daardoor kon het team zien hoe ontspannen of gespannen het lichaam van een deelnemer was.
Ook tijdens dit experiment vond het team meerdere aanwijzingen dat verkeerslawaai veel lichamelijke stress op kan leveren. Vooral de combinatie van veel verkeerslawaai en een druk natuurlijk geluidslandschap leek onprettig te zijn. De onderzoekers denken dat dit mogelijk komt door overprikkeling: er is dan simpelweg te veel geluid aanwezig. Daardoor kan een omgeving minder rustgevend aanvoelen.
“Verkeersgeluid heeft veel invloed op de psychologische voordelen van natuurlijke geluiden,” zegt onderzoeker Eleanor Ratcliffe. Volgens haar is dat belangrijk nu steden steeds vaker nieuwe parken aanleggen. “Het is belangrijk dat mensen tijd in de natuur kunnen doorbrengen zonder steeds door lawaai te worden afgeleid.”
Snelheidslimiet
De studie heeft daarom mogelijk ook gevolgen voor de inrichting van steden. Uit dit onderzoek blijkt dat een park niet automatisch als rustgevend wordt ervaren: als dat park omgeven is met drukke wegen kunnen veel mensen het park alsnog als stressvol bestempelen.
Daarom kan het volgens Marselle lonen om niet alleen te kijken naar wat mensen zien in een park, maar ook naar wat ze daar horen. De onderzoekers noemen daarom lagere maximumsnelheden rondom parken als een mogelijke maatregel. Ook dichtere begroeiing langs de randen van een park zou kunnen helpen om verkeerslawaai verder te dempen.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Vogels op de Galapagos-eilanden: woest door verkeersherrie en Deze pientere roofvogel gebruikt verkeerslichten om dodelijk efficiënte aanvallen uit te voeren . Of lees dit artikel: We krijgen stress van verkeerslawaai (zelfs al hoor je de vogeltjes fluiten) .
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
