Kinderen die als baby veel tijd achter een scherm doorbrachten lieten later meetbare verschillen zien in hun hersenontwikkeling.
De gemeten verschillen hingen samen met trager beslissen rond 8,5 jaar en met meer angstklachten op 13-jarige leeftijd, meldt een nieuw onderzoek uit Singapore. De resultaten zijn te vinden in eBioMedicine.
GUSTO-studie
Het onderzoek is uitgevoerd door hoofdonderzoeker Tan Ai Peng en collega’s van het ASTAR Institute for Human Development and Potential (ASTAR IHDP) en de Yong Loo Lin School of Medicine van de National University of Singapore (NUS). De resultaten zijn deels gebaseerd op data afkomstig uit de Growing Up in Singapore Towards healthy Outcomes (GUSTO)-studie.
Dat is een langlopend onderzoeksproject waarvoor 850 deelnemers vanaf hun geboorte worden gevolgd. Tijdens dat onderzoeksproject wordt er enorm veel gezondheidsdata verzameld, wat andere wetenschappers kunnen gebruiken voor hun eigen onderzoek. Voor de studie volgden de onderzoekers 168 kinderen die, naast dit onderzoek, ook meededen aan de GUSTO-studie.
Voor dit onderzoek maakten ze hersenscans op drie momenten: op 4,5 jaar, 6 jaar en 7,5 jaar. Dat is belangrijk, omdat je zo kunt zien hoe netwerken in de hersenen zich ontwikkelen door de tijd heen. Voor de analyse gebruikten de onderzoekers dus data afkomstig van de GUSTO-studie en data afkomstig van de hersenscans die ze zelf hadden uitgevoerd. De onderzoekers keken tijdens de analyse vooral naar de hersengebieden die een vorm van informatie verwerken.
Snellere groei
Wat ze zagen: kinderen die in de eerste twee levensjaren veel achter een scherm zaten lieten een snellere ‘rijping’ zien van hersennetwerken die betrokken zijn bij het zien en bij het sturen van gedrag. De onderzoekers denken dat dit kan passen bij de sterke en snelle prikkels die schermen geven, zoals beelden en geluiden die snel wisselen. Het viel op dat dit effect niet opdook bij kinderen die pas na de eerste twee levensjaren veel gebruik maakten van een scherm.
Teamlid Huang Pei legt uit: “sommige hersennetwerken kunnen te snel volwassen worden, vaak als reactie op sterke prikkels of stress. Normaal worden hersennetwerken stap voor stap specialistischer. Maar bij kinderen jonger dan twee jaar die veel naar een scherm kijken specialiseerden netwerken verantwoordelijk voor het zien en voor het denken sneller. Dat gebeurde nog voordat ze de efficiëntere verbindingen hadden opgebouwd die nodig zijn voor het ondersteunen van die sterkere hersengebieden.” Volgens Pei kan dat later nadelig zijn: “Dat kan de flexibiliteit en veerkracht van het brein beperken, waardoor een kind zich later minder makkelijk kan aanpassen.”
Meer angstklachten
Die vroege veranderingen waren niet alleen op de scans zichtbaar. Op 8,5-jarige leeftijd deden de kinderen voor dit onderzoek een taak waarbij ze keuzes moesten maken. Kinderen die als baby veel naar een scherm hadden gekeken deden daar gemiddeld langer over.
Dat kan volgens de onderzoekers passen bij het hebben van minder mentale flexibiliteit: je hebt dan uiteindelijk meer tijd nodig om tot een beslissing te komen. Dezelfde groep rapporteerde op 13-jarige leeftijd vaker last te hebben van angstklachten.
Leestip: Meer schermtijd op jonge leeftijd hangt samen met lagere scores voor lezen en rekenen
De onderzoekers keken ook naar wat mogelijk kan helpen. In een eerdere studie vond hetzelfde team dat het voorlezen van een boek kan helpen om ‘versnelde’ hersenontwikkelingen tegen te gaan. De onderzoekers denken dat voorlezen iets biedt wat passief schermkijken vaak mist: heen-en-weer contact met een ander mens, blootstelling aan taal, het vasthouden van aandacht en het voeden van een emotionele verbinding.
Betrokken ouders
Tan Ai Peng zegt: “we geven een biologische verklaring waarom het beperken van schermtijd in de eerste twee levensjaren zo belangrijk is. Maar we laten ook zien hoe belangrijk betrokken ouders zijn. Gezamenlijke activiteiten, zoals samen lezen, kunnen echt een verschil maken.”
Volgens het team kunnen de resultaten helpen om ouders, zorgverleners en beleidsmakers beter te ondersteunen bij keuzes in de eerste levensjaren. Ze wijzen erop dat juist in die periode vooral ouders en verzorgers grotendeels bepalen hoeveel een kind gebruik mag maken van een scherm.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Je kind maar weer achter de iPad? Psychologen ontdekken dat dit kan leiden tot emotionele problemen en Waarom het zo schadelijk is voor peuters om veel op de tablet te zitten . Of lees dit artikel: Is het voor kinderen wel gezond om vegetarisch te eten? De grootste studie ooit komt met een genuanceerd antwoord .
