Een nieuw onderzoek laat zien dat bedwantsen er alles aan doen om droog te blijven.
Wie ooit met bedwantsen te maken heeft gehad weet hoe lastig ze kunnen zijn. Ze verstoppen zich in kieren en zijn daardoor moeilijk uit huis te krijgen. Toch hebben onderzoekers nu iets opvallends gevonden: bedwantsen lijken een duidelijke hekel te hebben aan vocht. Sterker nog, ze doen actief hun best om natte plekken te vermijden. Dat blijkt uit een studie van de University of California, Riverside (UC Riverside), die is gepubliceerd in het Journal of Ethology.
Toevallige ontdekking
Entomoloog Dong-Hwan Choe noemt de ontdekking logisch als je naar de lichaamsbouw van een bedwants kijkt. Bedwantsen zijn namelijk extreem plat. Aan de onderkant van hun lijf zitten kleine ademopeningen, ook wel spiracula genoemd. Als een bedwants in contact komt met water kan dat gevaarlijk zijn. “Als ze een wateroppervlak aanraken kunnen ze eraan vast komen te zitten en raken hun ademopeningen geblokkeerd,” legt Choe uit. “Water kan door de sterke ‘plakkracht’ dus heel gevaarlijk zijn voor een bedwants. Het is niet vreemd dat ze vocht sterk vermijden.”
Leestip: Onze eerste plaagdieren: deze bloeddorstige huisgenoten zijn al 60.000 jaar aan ons verknocht
Het gedrag werd per toeval ontdekt. In het lab houden onderzoekers bedwantskolonies vaak in potjes of buisjes. Om ze te voeren plaatsen ze boven op zo’n buisje een kunstmatige ‘voeder’ met bloed achter een membraan. Tijdens het voeden kruipen de bedwantsen omhoog en prikken ze met hun scherpe monddelen door dat membraan om zo het bloed op te zuigen. De onderzoekers hadden aan de binnenkant van die buisjes stukjes papier toegevoegd, zodat de bedwantsen makkelijker naar boven kunnen klimmen.
Op een dag ging het echter mis: het membraan van een voeder was een beetje gescheurd. Daardoor lekte er bloed naar beneden, waardoor het papier in het buisje langzaam nat werd. Choe verwachtte dat de bedwantsen daar juist op af zouden komen. “Ik dacht dat de bedwantsen blij zouden zijn om het bloed van het papier te drinken,” zegt hij. “Maar ik zag iets heel anders. Ze vermeden juist het deel van het papier dat nat werd van het bloed. Ze liepen niet eens in de buurt van die natte plekken.”
Speciale camera
Dat gedrag viel op. De onderzoekers maakten het papier vervolgens ook nat met water. De reactie bleef hetzelfde: de bedwantsen wisten niet hoe snel ze weg moesten rennen van de natte plek. Om dat gedrag verder te onderzoeken kreeg teamlid Jorge Bustamante de opdracht om een reeks gerichte experimenten te ontwerpen.
Hij ontwierp uiteindelijk een proefopstelling waarbij gebruik werd gemaakt van filterpapier. De helft van het papier werd nat gemaakt met verschillende hoeveelheden gedemineraliseerd water. De andere helft bleef droog. Vervolgens lieten de onderzoekers bedwantsen los en keken ze wat er gebeurde. Dat was lastiger dan het klinkt, omdat vooral jonge bedwantsen piepklein zijn. “Het is niet makkelijk om met jonge, heel kleine bedwantsen te werken. Ze zijn maar 2 millimeter lang, soms zelfs kleiner,” zegt Choe.
Daarom maakten ze gebruik van een speciale infraroodcamera die bewegingen kan volgen. Daardoor kon het team precies meten waar de bedwantsen liepen, hoe snel ze gingen en hoelang ze op het natte of droge deel bleven. De resultaten spreken voor zichzelf: in de meeste gevallen (86,9 procent) keerden de bedwantsen om zonder het natte gebied ooit aan te raken. Daarbij leken ze echt weg te rennen: op de terugweg gingen ze gemiddeld 38 procent harder dan op de heenweg. Vooral jonge bedwantsen bleken sterk te reageren: zij maakten vaker eerder rechtsomkeert dan volwassen dieren.
Bang voor vocht
Het onderzoek heeft mogelijk grote gevolgen voor de manier waarop bedwantsen bestreden worden. Veel bestrijdingsmiddelen worden nu als een vloeistof aangebracht, bijvoorbeeld in de vorm van een spray. Dat is mogelijk een probleem, omdat bedwantsen dus instinctief wegrennen voor natte plekken. Choe: “Als bestrijdingsmiddelen bedwantsen niet meteen doden verlaten ze simpelweg de behandelde zones en gaan ze gewoon ergens anders zitten.” Daarom roept het team bedrijven op om vooral bestrijdingsmiddelen te maken die niet vloeibaar zijn.
Afsluitend heeft Choe ook nog een tip als je denkt dat je zelf onder de bedwantsen zit. Choe: “een keer onder de douche zou alle bedwantsen op je lichaam wel weg moeten jagen.”
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Bedwants blijkt zij-aan-zij met de dino’s te hebben geleefd en Bedwants voelt zich aangetrokken tot vieze was . Of lees dit artikel: Bedwantsen blijken een lievelingskleur te hebben .
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
