Ergens voel je het wel aan: hardlopen langs een drukke weg is geen goed idee. Die benzinedampen neem je liever niet over je longen. Nu is er onderzoek dat inderdaad aantoont: sporten in sterk vervuilde lucht doet de voordelen van je dappere inspanningen deels teniet.
Meer dan 1,5 miljoen volwassenen uit onder meer het VK, Taiwan, China, Denemarken en de VS zijn ruim tien jaar lang gevolgd. Zo ontdekten de onderzoekers van University College London dat het gezonde effect van regelmatige lichaamsbeweging verminderde, maar niet verdween bij mensen die in gebieden met veel luchtvervuiling woonden. Daarbij is gekeken naar het risico om binnen een bepaalde periode te overlijden door welke oorzaak dan ook en specifiek door kanker en hartziekten. Luchtvervuiling is gemeten aan de hand van de hoeveelheid PM2,5 in de lucht. Dat zijn deeltjes kleiner dan 2,5 micrometer. Die zijn zo klein dat ze in de longen kunnen achterblijven en in de bloedbaan kunnen belanden.
Lucht moet schoner
De gezondheidsvoordelen van lichaamsbeweging namen aanzienlijk af als het jaarlijkse gemiddelde PM2.5-niveau 25 microgram per kubieke meter (μg/m³) of hoger bedroeg. Bijna de helft van de wereldbevolking leeft in gebieden waar deze drempel wordt overschreden.
Hoofdonderzoeker professor Po-Wen Ku van de National Chung Hsing University in Taiwan nuanceert de bevindingen. “Onze resultaten benadrukken dat lichaamsbeweging ook in vervuilde gebieden gunstig blijft. Het verbeteren van de luchtkwaliteit kan deze gezondheidswinst echter aanzienlijk vergroten.”
De studie is opnieuw een bewijs van hoe schadelijk fijnstof is voor onze gezondheid. “Onze studie laat zien dat giftige lucht de voordelen van lichaamsbeweging tot op zekere hoogte kan blokkeren, hoewel niet volledig”, aldus professor Andrew Steptoe van UCL. “We weten dat schone lucht en lichamelijke activiteit beide belangrijk zijn voor gezond ouder worden en daarom adviseren we om schadelijke luchtvervuiling sterker terug te dringen.”
Zo gezond is sporten
Voor de studie keek het onderzoeksteam naar gegevens uit zeven bestaande onderzoeken, waaronder drie die nog niet waren gepubliceerd. De statistieken uit elk onderzoek werden samengevoegd tot één overkoepelende analyse. Voor drie van deze onderzoeken analyseerden de wetenschappers de ruwe gegevens op het niveau van individuele deelnemers opnieuw. Er is gecorrigeerd voor factoren als inkomens- en opleidingsniveau, gezondheidsgerelateerd gedrag zoals roken en bestaande chronische ziekten.
Zo ontdekten ze dat mensen die wekelijks minstens 2,5 uur aan matige of intensieve lichaamsbeweging deden een 30 procent lager risico hadden om tijdens de onderzoeksperiode te overlijden. Als mensen in deze zeer actieve groep echter in een gebied woonden met veel fijnstof, halveerde dit voordeel tot 12 tot 15 procent.
Check de luchtkwaliteit
Bij nog hogere niveaus van fijnstofvervuiling, boven 35 μg/m³, namen de voordelen van lichaamsbeweging verder af, met name wat betreft het risico om aan kanker te overlijden. Daar bleken de voordelen niet langer duidelijk aanwezig. Ongeveer een derde van de wereldbevolking leeft in gebieden waar de jaarlijkse PM2.5-niveaus hoger zijn dan 35 μg/m³.
“We willen mensen niet ontmoedigen om buiten te sporten. Maar het controleren van de luchtkwaliteit, het kiezen van schonere routes of het verlagen van de trainingsintensiteit op dagen met veel luchtvervuiling kan helpen om de meeste gezondheidsvoordelen uit je lichaamsbeweging te halen”, stelt professor Paola Zaninotto van UCL.
Is het nu echt zo dat je ook in Nederland moet oppassen met buiten sporten? Laten we eens kijken naar de PM2.5-waarden. De Europese grenswaarde is 25 μg/m³, de grens die ze ook in het onderzoek aanhouden. Die waarde werd in 2024 gemiddeld over het hele jaar nergens overschreden in Nederland. Dat wil niet zeggen dat het schoon is. De Nederlandse centra van grote steden zijn verreweg het smerigst: Amsterdam, Den Haag, Utrecht en vooral Rotterdam, maar dan nog komen de PM2,5-waarden nergens boven de 10 uit. Dit lijkt weinig, maar is wel bijna twee keer de veel strengere limiet van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) die op 5 μg/m³ ligt.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Deze goede gewoonte vermindert mogelijk het schadelijke effect van luchtvervuiling op je longen en Hoe de afname van luchtvervuiling in Oost-Azië de opwarming van de aarde versnelt. Of lees dit artikel: Maar liefst 1 op 40 sterfgevallen wereldwijd veroorzaakt door luchtvervuiling van natuurbranden.
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
