We weten inmiddels wel dat buikvet iets is waar je het liefst zo weinig mogelijk van hebt. Maar dat het ook invloed heeft op de veroudering van je brein is minder bekend. Nu blijkt dat vooral mensen met veel spieren en weinig visceraal vet een aanzienlijk jongere hersenleeftijd hebben.
Visceraal vet is het gevaarlijke, diep in de buik verborgen vet rondom onze organen. “Mensen met een gezond lichaam met meer spiermassa en minder verborgen buikvet hebben vaker gezonde, jeugdige hersenen”, vertelt onderzoeker Cyrus Raji, radioloog en neuroloog aan de Washington University School of Medicine. “Een betere hersengezondheid verlaagt het risico op toekomstige hersenziektes, zoals Alzheimer.”
Een jong brein
Maar wat houdt dat in, je hersenleeftijd? Het is eigenlijk niet meer dan een schatting van de biologische staat van je hersenen op basis van een MRI-scan. Een brein dat er jonger uitziet dan de werkelijke leeftijd, functioneert meestal beter en loopt minder risico op hersenziekten, zoals dementie.
Spiermassa geldt tegelijkertijd als een zogeheten surrogaatmarker: een meetbare lichaamswaarde die helpt te bepalen of iemand kwetsbaarder wordt en welke interventies kunnen helpen om die kwetsbaarheid te verminderen.
MRI-scans van ruim 1100 mensen
Voor dit onderzoek bekeken de wetenschappers 1164 gezonde volwassenen met een gemiddelde leeftijd van 55 jaar. Met behulp van een MRI-scan van het hele lichaam en zogenoemde T1-gewogen beelden – een methode waarbij vet helder oplicht en vocht donker wordt – brachten ze spiermassa, visceraal vet, onderhuids vet en hersenleeftijd nauwkeurig in kaart. Een AI-algoritme hielp bij het kwantificeren van al deze waarden.
Alleen visceraal vet – en dus niet onderhuids vet – bleek een duidelijke link te hebben met hersenveroudering. Wie meer visceraal vet had ten opzichte van zijn spiermassa had een relatief ouder brein. En hoe meer spiermassa, hoe jonger de hersenen.
“De deelnemers met meer spiermassa hadden jonger ogende hersenen”, beaamt Raji. “En degenen met relatief meer verborgen buikvet hadden hersenen, die er juist ouder uitzagen. Het vet direct onder de huid speelde geen rol. Kortom: meer spieren en een lagere verhouding visceraal vet tot spiermassa hangen samen met een jonger brein.”
Tijd voor het krachthonk
Dat is op zich goed nieuws, want we kunnen allemaal spieren opbouwen en visceraal vet verminderen. MRI-scans van lichaam en hersenen kunnen dan als nulmeting dienen om interventies te ontwerpen en te monitoren, stelt Raji.
De resultaten zijn ook relevant in het debat over populaire afslankmiddelen, zoals Ozempic. Die verminderen vet, maar kunnen ook gepaard gaan met spierverlies, wat dus erg ongunstig is. “Onze bevindingen kunnen helpen bij het ontwikkelen van toekomstige behandelingen, zoals afslankmiddelen die zich beter richten op visceraal vet en spierverlies minimaliseren. Vet verliezen, en dan vooral visceraal vet, terwijl je spiermassa behoudt, levert het grootste voordeel op voor hersenleeftijd en gezondheid”, besluit de wetenschapper.
Visceraal vet is van de buitenkant niet te zien. Het is vet dat zich ophoopt rond je organen, met name je lever, maag en darmen. Brits onderzoek op basis van 21.000 deelnemers (uit de UK Biobank) maakte eerder al duidelijk dat meer visceraal vet leidt tot de biologische veroudering van het hart, zelfs als je een gezond gewicht hebt. De onderzoekers stellen dan ook dat BMI weinig voorspellende waarde heeft wat de gezondheid van je hart betreft. Je kunt beter zorgen dat je je visceraal vet vermindert.
