Het is maar goed dat in Nederland smartphones verbannen zijn uit de klas, want het is bijna niet te geloven hoeveel tijd scholieren anders kwijt zijn aan telefoongebruik onder schooltijd: bijna een derde van de dag.
Het constante kijken naar meldingen hangt bovendien samen met een slechtere concentratie en minder impulscontrole, concluderen onderzoekers van de University of North Carolina.
Constant checken
Volgens hoofdonderzoeker Eva Telzer is de rol van smartphones op school de afgelopen jaren drastisch veranderd. “Enkele jaren geleden gebruikten leerlingen hun smartphones af en toe onder schooltijd, maar dat is nu anders. De telefoon is totaal verweven met het leven van de jongeren. Het apparaat is elk uur van de dag in hun nabijheid en ze controleren continu of er iets nieuws binnen is gekomen”, zegt de hoogleraar psychologie en neurowetenschappen. “Onze resultaten laten zien dat het constant checken van je telefoon de vaardigheden aantast die je nodig hebt om goed te presteren in de klas.”
Het team wilde precies weten hoe vaak Amerikaanse tieners hun telefoon gebruiken tijdens schooluren en of dat invloed heeft op hun vermogen om aandacht vast te houden. In plaats van leerlingen te vragen naar hun schermtijd, hielden de onderzoekers daarom hun smartphonegebruik objectief bij.
Duizenden meetmomenten
Gedurende twee weken registreerden ze elk uur hoe vaak de middelbare scholieren hun smartphone erbij pakten. Zo ontstond een dataset met duizenden meetpunten in het dagelijks leven. Deze aanpak geeft een veel nauwkeuriger beeld van het gedrag dan traditionele enquêtes, waarin leerlingen hun gebruik achteraf moeten inschatten. De resultaten waren nog extremer dan gedacht: de tieners zaten werkelijk elk schooluur op hun telefoon te staren. Gemiddeld besteedden ze ongeveer een derde van de schooldag aan hun toestel.
Dit kwam voor het team als een complete verrassing, vertelt onderzoeker Kaitlyn Burnell. “We konden bijna niet geloven hoeveel tijd tieners op hun telefoon doorbrengen tijdens schooluren”, zegt ze. “Leerlingen zaten elk uur op hun toestel en brachten ongeveer een derde van de schooldag op hun telefoon door. Meer dan 70 procent van die tijd ging naar sociale media en entertainment.”
Eindeloos checken
Het gaat hierbij niet alleen om de totale schermtijd. Uit de analyse komt naar voren dat het aantal keren dat de leerlingen hun telefoon checken misschien nog wel belangrijker is. Leerlingen die hun toestel vaker oppakten, scoorden slechter op cognitieve controle, oftewel het vermogen om impulsen te onderdrukken en de aandacht gericht te houden. Dit is een cruciale vaardigheid voor leren, plannen en het oplossen van problemen. De moeilijkheid zit vooral in de vele kleine onderbrekingen. Elke keer dat een leerling een melding checkt of even door een app scrolt, versnippert de aandacht. Daardoor wordt het steeds moeilijker om langere tijd geconcentreerd te blijven.
Nieuwe regels
De resultaten komen op een moment dat steeds meer scholen en overheden nadenken over strengere smartphoneregels voor scholieren. In Nederland is het gebruik van mobiele telefoons, tablets en smartwatches in de klas al sinds 2024 niet meer toegestaan, zowel op middelbare als op basisscholen. Telzer maakt duidelijk dat hun studie helpt om zulke maatregelen te onderbouwen. “Onze resultaten ondersteunen het idee om de toegang tot smartphones tijdens schooluren te beperken”, zegt ze. “Vooral het blokkeren van sterk verslavende platforms zoals sociale media en entertainmentapps tijdens de les scheelt enorm. Op deze manier beschermen we de leerlingen en hun aandachtsspanne.”
Het gebruik van technologie heeft overigens ook voordelen in het onderwijs, bijvoorbeeld bij het zoeken naar informatie of voor digitale samenwerking. Maar we moeten ons bewust zijn van de gevaren en die smartphone alleen inzetten voor nuttige zaken.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Waarom blauw licht van je smartphone niet slecht is voor het slapen gaan en Schokkend: jonge automobilisten in de VS zitten een vijfde van de tijd op hun smartphone (en in Nederland is het niet veel beter). Of lees dit artikel: Zo wordt je schermtijd beperken een makkie: wetenschappers zorgen ervoor dat je smartphone irritant wordt als je hem te lang gebruikt.
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
