De Shenzhou-23-bemanning toont een interessant inkijkje in het dagelijks leven aan boord van Tiangong, China lanceert zes nieuwe aardobservatiesatellieten en commerciële bedrijven richten er hun blik op de Maan.
Het Chinese ruimtestation Tiangong bevindt zich op ongeveer 400 kilometer boven de aarde. De drie bemanningsleden van de huidige Shenzhou-23-missie; commandant Zhu Yangzhu, piloot Zhang Zhiyuan en vrachtdeskundige Lai Ka-ying, gaven op 9 september een college aan studenten in Hongkong en Macao. Tijdens deze les onthulden ze een opvallende vernieuwing: een flink opgewaardeerde keukenmodule.
Bakken op 190 graden Celsius
De ‘ruimtekeuken’ van Tiangong beschikt nu over twee verwarmingssystemen. Een magnetron, bedoeld voor basisvoedsel zoals rijst, lijkt met hetzelfde principe als de magnetron bij ons thuis te werken, en bevindt zich onder. Daarboven bevindt zich een nieuw pronkstuk, namelijk een heteluchtoven die 190 graden hete lucht laat circuleren om binnen een half uur een warme maaltijd te produceren. Deze loste een lastig probleem op: het zuiveren van kookdampen in een gesloten omgeving. De maximale temperatuur werd verhoogd naar 190 graden Celsius, waardoor de bemanning nu kippenvleugels, pompoen en zelfs cake kan grillen en bakken. Het menu aan boord omvat hierdoor nu ruim 150 gerechten, van gestoofd varkensvlees tot Kung Pao-kip en gekruid rundvlees met zwarte peper.
De Shenzhou-23-bemanning demonstreert de vernieuwde keukenmodule van het Tiangong-ruimtestation – CCTV:
Astronauten aan boord van het internationale ruimtestation (ISS) kunnen daarentegen niet zo luxe koken, maar alleen maaltijden opwarmen of rehydrateren zonder ovens of magnetrons. Er is ooit een kleinschalige, cilindrische experimentele oven (de ‘Zero G Kitchen Space Oven’) naartoe gebracht waarmee ze succesvol koekjes hebben gebakken als test, maar dit is geen standaardapparatuur voor dagelijkse maaltijdbereiding.
Een tuin die blijft groeien
Naast de keuken kreeg ook de kweekmodule aandacht tijdens het college. Lai wees op de aan boord aanwezige compacte opstelling, waarin zoete aardappelen, munt, verschillende soorten sla en boerenkool de show stelen. Zonder vaste grond, regen of zonlicht vertrouwen de planten volledig op een speciaal cultivatieapparaat met watertoevoer, lichteenheden en ventilatie.
De bemanning oogst volgens een rotatiemethode waarbij de plantwortels intact blijven, zodat één slaplant blijft produceren. China begon in 2016 met het kweken van sla in de ruimte tijdens de Shenzhou-11-missie, destijds nog aan boord van het vorige ruimtestation Tiangong-2. Sindsdien zijn de volledige levenscycli van rijst en tarwe doorlopen en toegevoegd. Tijdens het college mocht commandant Zhu Yangzhu de verse sla ook nog eens voorproeven.
Ladingdeskundige Lai Ka-ying toont de kweekmodule van Tiangong, waar sla, zoete aardappelen en munt groeien in een gesloten cultivatiesysteem – CCTV:
Daarmee doet Tiangong het net even anders dan het ISS. Op het internationale ruimtestation draaien de kweekexperimenten al sinds 2014 vooral om sla, radijs en chilipepers, met de Veggie-installatie als bekendste voorbeeld. China zet daarentegen breder in: naast bladgroenten en tomaten zijn dus ook rijst, tarwe en zoete aardappel inmiddels onderdeel van het teeltprogramma, met als doel volledige levenscycli in de ruimte te doorlopen.
Slapen en pingpongen in microzwaartekracht
Lai gaf de studenten ook een rondleiding door haar slaapvertrek aan boord van het station. Hoewel de video kort is, biedt deze een zeldzame blik op het persoonlijke leefgedeelte van een taikonaut. Tijdens hetzelfde college demonstreerde de bemanning een speels experiment: pingpongen met een waterdruppel. Commandant Zhu Yangzhu gebruikte een racket bedekt met een handdoek om de waterbal terug te kaatsen. De truc schuilt in de hydrofobe eigenschappen en de microstructuur van de handdoek, die water gemakkelijk afstoot. Zhu voerde dit experiment eerder uit tijdens de Shenzhou-16-missie in 2023, maar herhaalde dat nu met Lai voor een vriendschappelijke “wedstrijd”.
Commandant Zhu Yangzhu en vrachtdeskundige Lai Ka-ying demonstreren ‘water-pingpong’ in microzwaartekracht – CGTN:
Zhu vatte de bedoeling samen: ogenschijnlijk eenvoudig vermaak bevat meerdere principes uit de vloeistofdynamica en materiaalkunde. “Van de eerste demonstratie door de Shenzhou-16-bemanning tot onze reproductie ervan vandaag de dag, hopen we fundamentele kennis om te zetten in tastbare, interessante toepassingen en studenten motiveren om zelf op wetenschappelijke verkenning te gaan,” zei hij.
Zes nieuwe ogen voor de aarde
Terwijl de bemanning vanaf grote hoogte per ruimtecollege doceerde, lanceerde China op 10 september een Lange Mars 4B-raket vanaf het Jiuquan Satellite Launch Center. Aan boord bevonden zich zes Yaogan-aardobservatiesatellieten, ontwikkeld door de China Academy of Space Technology. De satellieten moeten bijdragen aan landbouwopbrengstschattingen, bodem- en hulpbronneninventarisaties, rampenpreventie en wetenschappelijke experimenten.
Het was de 58ste vlucht van een Lange Mars 4B, de 666ste lancering in de Lange Mars-serie en de 62ste Chinese lancering van 2026. De Yaogan-satellieten zijn enigszins vergelijkbaar met de Europese Sentinel-constellatie, het aardobservatieprogramma van EU en ESA, bestaande uit verschillende series satellieten, ontworpen om de aarde, de oceanen en de atmosfeer continu en in hoge resolutie te monitoren. Al blijft het Chinese programma minder transparant over de exacte capaciteiten ervan, heeft de Europese variant ervan tot doel alle verzamelde data volledig gratis en openbaar toegankelijk te bieden aan overheden, wetenschappers en bedrijven wereldwijd.
Yaogan is de officiële benaming voor Chinese aardobservatiesatellieten, maar achter die neutrale term gaat een militair verkenningsprogramma schuil. De satellieten ondersteunen de Strategische Steunkracht van het Volksbevrijdingsleger en combineren optische verkenning, synthetische apertuurradar (SAR) en elektronische inlichtingenvergaring. Het programma is opgedeeld in geheime Jianbing-klassen, waarvan alleen de Yaogan-nummers officieel bekend zijn. Sinds 2006 zijn er meer dan 149 succesvolle lanceringen geweest, met slechts één mislukking. De zes satellieten van 10 september passen zodoende in één van de meest omvangrijke verkenningsnetwerken ter wereld.
Commerciële ambities voorbij Aarde
De meest vooruitstrevende ontwikkeling komt van Chinese commerciële ruimtevaartbedrijven. Tijdens de International Deep Space Exploration Conference in Hefei presenteerden private partijen plannen voor maanverkenning, variërend van robots en rovers tot nieuwe raketten voor diepere ruimtemissies. Waar het Chinese ruimteprogramma lange tijd volledig door de staat werd gedomineerd, begint zich nu een commerciële sector te vormen die verder kijkt dan de aardbaan. De Maan is daarbij het eerste grote doelwit.
Chinese commerciële ruimtevaartbedrijven presenteren hun maanplannen tijdens de ‘International Deep Space Exploration Conference’ in Hefei, waaronder robots, rovers en nieuwe raketten voor missies voorbij een lage baan om Aarde – CGTN:
Een ruimteprogramma in beweging
De afgelopen week laat zien hoe het Chinese ruimteprogramma zich op meerdere fronten tegelijk ontwikkelt. Boven de aarde wordt Tiangong een steeds leefbaarder en gastvrijer station, met bakovens en tuinen die het verblijf van de bemanning aangenamer maken. Tegelijkertijd breidt de Yaogan-constellatie zich gestaag uit. En op de grond groeit een commerciële sector die de Maan binnen bereik begint te zien.
Wil je meer achtergronden over dit nieuws volgen? Bekijk dan ook onze recente artikelen:
– China’s ruimtestation krijgt upgrade: vers gebakken koekjes op 400 kilometer hoogte
– Ruimtewandelingen, China’s Marsplannen én een historische raketlancering: dit gebeurde er in de ruimtevaart
– Zhuque-3 landt succesvol op aarde, terwijl Chang’e 7 klaarstaat voor de Maan
– Amerikaans maanprogramma boekt gestaag vooruitgang met nieuwe tests en hardware
– Lanceerdrukte in Azië: China doet spectaculaire vangst, India lanceert eerste commerciële raket en Japan test RV-X
– Een nieuw hoofdstuk op het ISS: Expeditie 75 neemt het roer over van Expeditie 74
– 15 jaar na de laatste shuttlevlucht: NASA’s duurste vergissing bleek ook zijn grootste succes
– Van Texas tot Jiuquan: drie raketten, drie continenten, één ruimtevaartrace
– Van Canadarm2-reparatie tot WK-optimisme: alle ruimtenieuws van deze week op een rij
…of volg onze themapagina’s Chinese ruimtevaart, Tiangong, ISS, Artemis, Astronauten of De Nieuwe Ruimtewedloop om helemaal bij te zijn in deze interessante tijden!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
