Het stoken van hout hangt samen met een snellere achteruitgang van de longfunctie. Dat blijkt uit onderzoek gepresenteerd op het European Respiratory Society Congress in Amsterdam.
De studie, uitgevoerd door onderzoekers van de University College London, koppelt het thuis stoken van hout aan een grotere daling van de FEV₁-waarde: de hoeveelheid lucht die iemand in de eerste seconde krachtig kan uitblazen. De bevindingen komen op een moment dat het stoken van hout in Europa toeneemt, mede vanwege de hogere prijzen van fossiele brandstoffen en doordat hout soms als ‘hernieuwbare energie’ wordt gezien.
Houtkachel
Voor het onderzoek bouwde het team voort op eerdere gegevens rondom kachelgebruik in het VK. Ze gebruikten gegevens uit de English Longitudinal Study of Ageing (ELSA), waarin deelnemers zelf rapporteerden of ze thuis hout stoken. Die informatie werd vervolgens gekoppeld aan data uit herhaalde longfunctiemetingen. De metingen werden gehouden over een periode van acht jaar. De onderzoekers keken specifiek naar de FEV₁-waarde. Dit is omdat een lagere FEV₁-waarde samenhangt met een groter risico op complicaties en kan duiden op onder meer COPD en astma.
Volgens het team is een complicerende factor het feit dat huishoudens met een houtkachel vaak gezonder zijn. Doordat ze daarnaast ook dikwijls rijker zijn ontvangen ze daardoor ook betere zorg. Dat kan het effect van houtrook maskeren. “We zagen dat mensen die hout stoken ook lagere rook- en longziektecijfers hadden,” zegt hoofdonderzoeker Laura Horsfall. “Maar toch bleek uit de longfunctiemetingen dat de longfunctie bij mensen met een houtkachel sneller achteruitging dan bij hen die geen houtkachel gebruikten – zelfs na correctie voor verschillende factoren.”
Fijnstof
Wat er achter het gevonden verband schuil kan gaan? Volgens de onderzoekers is fijnstof uit kachels een waarschijnlijke boosdoener. “Onze studie suggereert dat de fijnstofdeeltjes uit kachels de longen beschadigen op een manier die vergelijkbaar is met het roken van sigaretten,” aldus Horsfall. Het team wil nu nagaan of mensen die wonen in of nabij gebieden met veel houtkachels – zoals welvarende delen van Londen – vaker te maken krijgen met luchtwegklachten.
Onafhankelijk expert Ane Johannessen plaatst de resultaten in een bredere context: “In Europa zien we een groeiende trend van houtkachels in huis. Onderzoek elders in de wereld, waar traditioneel hout in huis wordt verbrand, laat zien dat dit schadelijk is en astma, COPD en longkanker kan veroorzaken.” Volgens haar moeten we de houtkachel in Europese woningen daarom ook hier beschouwen als een mogelijk gevaar voor de gezondheid. “Hoewel nieuwe ‘eco-design’ kachels doorgaans schoner zijn gebruiken veel Europese huishoudens oudere modellen – en zelfs de nieuwere zijn mogelijk niet volledig risicovrij. Deze studie benadrukt de behoefte aan heldere richtlijnen en regulering rondom het huishoudelijk stoken van hout. Mensen moeten weten dat deze kachels hen en hun gezin kunnen schaden, en artsen zouden moeten vragen of patiënten thuis een kachel gebruiken.”
Ter afsluiting: het was trouwens al eerder bekend dat het stoken van hout ook buitenshuis voor (milieu)problemen zorgt. Om een voorbeeld te noemen: in het Verenigd Koninkrijk zijn jaarlijkse fijnstofemissies door het huishoudelijk stoken van hout inmiddels bijna verdubbeld, van circa 3.200 ton in 2009 naar zo’n 6.000 ton in 2023. “We weten dat hout stoken in huis schadelijke luchtvervuiling uitstoot, zowel binnen als buiten, inclusief bekende kankerverwekkende stoffen,” zegt Horsfall. “Desondanks is de luchtvervuiling uit deze bron in het VK sinds 2009 ongeveer verdubbeld.”
