Een temperatuurrecord, het is bijna geen nieuws meer. Toch is dit er eentje die wel van belang is: de oceanen waren in juni nog nooit zo warm. En dat leidt er mogelijk toe dat ons nog veel meer extremen staan te wachten.
Volgens de Europese Copernicus Marine Service was het zeeoppervlak in juni gemiddeld 20,98 graden. Het langjarige klimaatgemiddelde bedraagt 20,33 graden, ruim een halve graad koeler dus. De eerste helft van 2026 was sowieso een periode van ongekende oceaanwarmte met lange mariene hittegolven. “Ik schrik daar toch van”, reageert oceaanwetenschapper Gert-Jan Reichart (NIOZ) in de Volkskrant. “Je ziet die temperatuur ineens erg hoog worden. Ik maak me daar wel serieus zorgen over.”
El Niño
En het leed is nog niet geleden. Er zit een krachtige El Niño aan te komen die de opwarming van zowel de oceaan als de atmosfeer het komende jaar nog verergert. “De huidige omstandigheden kunnen wijzen op het begin van een nieuwe fase, die ons opnieuw naar onbekend terrein leidt”, zei Carlo Buontempo, directeur van de Copernicus Climate Change Service, de klimaatwaakhond van de Europese Unie. “Met oceaantemperaturen op dit niveau en El Niño in aantocht, is de kans groot dat de komende maanden opnieuw temperatuurrecords worden verbroken.”
El Niño wordt gekenmerkt door uitzonderlijk warm water in delen van de Grote Oceaan. Hierdoor komt extra warmte vrij in de atmosfeer, wat invloed heeft op windpatronen, bewolking en weersomstandigheden over de hele wereld. Dit kan het risico vergroten op extreme weersomstandigheden, variërend van overstromingen in Peru tot droogte in delen van Afrika en bosbranden in Australië. Daarnaast kan El Niño zorgen voor een tijdelijke piek in de wereldwijde temperatuur, bovenop de normale opwarming van de aarde.
Aan het eind van de vorige El Niño-periode in 2024 bereikte de temperatuur van land en zee een historisch record. “Met de komst en het begin van een El Niño-jaar mogen we verwachten dat 2026 tot de warmste jaren ooit zal behoren”, zei Simon Van Gennip, hoofd-oceanograaf van de Copernicus Marine Service. “Dat komt door El Niño, maar ook door de voortdurende opwarming als gevolg van de uitstoot van broeikasgassen die wij aan de atmosfeer blijven toevoegen.”
Leestip: El Niño komt eraan: waarom klimaatwetenschappers zich nu extra zorgen maken
De gevolgen
Het rapport volgt op een waarschuwing uit een belangrijk wetenschappelijk VN-rapport dat vorige maand verscheen. Daarin werd gesteld dat de oceanen van de wereld zich in een “steeds ernstigere crisis” bevinden, omdat het water sneller opwarmt en de zeespiegel harder stijgt dan ooit.
De oceanen spelen een cruciale rol bij de regulering van het klimaat op aarde, omdat ze zo’n 90 procent van de overtollige warmte opnemen die ontstaat door de uitstoot van broeikasgassen. Warmere oceanen zorgen voor meer vocht in de atmosfeer, wat tropische cyclonen en hevige regenval extra energie geeft. Daarnaast stijgt de zeespiegel: water zet uit als het warmer wordt. Ook wordt het te heet voor tropische koraalriffen, die kunnen verbleken en afsterven tijdens langdurige mariene hittegolven.
Leestip: El Niño verhuist en wordt sterker
Wereldwijde hitte
Maar het water was niet overal even warm. De temperaturen varieerden flink in de eerste helft van 2026. De Middellandse Zee verbrak in juni haar temperatuurrecord met 24,3 graden. In de eerste zes maanden van het jaar werd 98 procent van het Middellandse Zeegebied getroffen door mariene hittegolven. Een mariene hittegolf in het noordwestelijke deel van de zee bereikte maandag een recordintensiteit.
Ook de tropische Stille Oceaan beleefde zijn warmste juni ooit, met een gemiddelde temperatuur van 27,26 graden. Vooral in het westelijke equatoriale deel van de oceaan en voor de kust van Peru en Californië was het uitzonderlijk warm.
Al met al zwengelt het warme oceaanwater een keten van extreem weer aan: meer wind, meer regen, meer hitte en daar komt El Niño nog bovenop. Maak je dus maar op voor een woeste tweede helft van 2026.
Wil je niets van Scientias missen? Voeg Scientias toe als voorkeursbron op Google dan zie je al onze verhalen!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
