NASA werkt aan drie ruimtevaartprojecten: een snellere, autonome maanrover, een reddingsmissie voor de dalende Swift-ruimtetelescoop en een oproep om namen mee te sturen met de toekomstige Roman-ruimtetelescoop.
De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA heeft een drukke periode achter de rug met meerdere belangrijke projecten die zich tegelijkertijd voltrekken. Drie ontwikkelingen vallen daarbij bijzonder op: het testen van een nieuwe, snelle rover in de woestijn van Californië, een ingrijpende reddingspoging voor een al twintig jaar oude ruimtetelescoop en een bijzondere oproep aan het publiek om de naam mee te sturen naar een verre baan om de aarde.
Nieuwe rover laat zijn sporen na in de woestijn
In de Coloradowoestijn in het zuiden van Californië heeft NASA’s Jet Propulsion Laboratory (JPL-Caltech) een prototype rover getest die in de toekomst misschien wel over het maanoppervlak of Mars zal rijden. De rover, genaamd ERNEST (Exploration Rover for Navigating Extreme Sloped Terrain), legde tijdens de veldtest maar liefst 26 kilometer af in 37 uur rijtijd, verdeeld over zeven dagen. Dat is meer dan tien keer zo snel als NASA’s Perseverance-rover op Mars kan navigeren.
De wielen van de ERNEST zijn bijzonder: elk van de vier wielen kan afzonderlijk worden opgetild om obstakels te overwinnen die de zeswielige Curiosity en Perseverance tot stilstand zouden dwingen. Daarnaast beschikt de rover over een actieve ophanging die het mogelijk maakt om te wisselen tussen verschillende rijtechnieken, zoals ‘squirming’ (kronkelen), ‘wheel-walking’ (wielwandelen) en het beklimmen van obstakels. De vier wielen kunnen allemaal afzonderlijk sturen, waardoor de rover in elke richting kan rijden.
De tests vonden niet alleen overdag plaats, maar ook bij schemering en in het donker om zo de omstandigheden op de maan na te bootsen, waar in de poolgebieden lange, hinderende schaduwen vallen. De technologie die met ERNEST wordt ontwikkeld, moet uiteindelijk leiden tot een rover die twee keer zo groot is als het huidige prototype en die een veel potentiëler ‘wetenschappelijke roadtrip’ over de maan of Mars mogelijk maakt dan tot dusver gekend, aldus JPL. De rover is getraind met behulp van uitdagend terrein en A.I., via een methode die ‘reinforcement learning’ heet, waardoor hij gaandeweg zelfstandiger en wendbaarder kan opereren.
Reddingsmissie voor de Neil Gehrels Swift Observatory
NASA’s Neil Gehrels Swift Observatory (Swift), een ruimtetelescoop die sinds 2004 de meest krachtige explosies, gammaflitsen, in het heelal bestudeert, is door verhoogde zonneactiviteit sneller dan verwacht in een lagere baan terecht te komen. De telescoop, die geen eigen voortstuwing heeft, is in twintig jaar van 600 kilometer hoogte naar ongeveer 370 kilometer gezakt, en zonder ingrijpen zou hij voor het einde van het jaar in de atmosfeer duiken en opbranden. Om dit te voorkomen heeft NASA een ongebruikelijke reddingsmissie op touw gezet.
De ruimtevaartorganisatie sloot in september 2025 een contract met het commerciële ruimtevaartbedrijf Katalyst Space Technologies ter waarde van dertig miljoen dollar om een reddingsmissie te bouwen. Het robotische ruimtevaartuig, genaamd LINK, is in een ongekend tempo van negen maanden ontwikkeld en weegt 400 kilogram, ongeveer zo groot als een koelkast. Het is uitgerust met drie robotarmen om de Swift-telescoop vast te grijpen, waarna het met zijn eigen voortstuwing de telescoop in ruim zes weken tijd veilig terug naar 600 kilometer hoogte moet brengen.
Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!
De lancering van de LINK staat gepland voor 27 juni aanstaande, vanaf een vliegtuig dat een Pegasus XL-raket zal afvuren boven de Stille Oceaan, bij Kwajalein Atol. Het is de eerste keer dat een commercieel gebouwd ruimtevaartuig probeert om aan te koppelen aan een Amerikaanse overheidsmissie en deze te verplaatsen. In februari werden de wetenschappelijke waarnemingen van Swift al stilgelegd om de telescoop in een gunstige positie te houden, wat de atmosferische weerstand minimaliseert.
Stuur je naam mee met de aanstaande Nancy Grace Roman-ruimtetelescoop
Naast deze technische hoogstandjes is er ook een bijzondere oproep/aanbod voor het grote publiek, ook aan jou! Iedereen kan zijn of haar naam laten meereizen met de toekomstige Nancy Grace Roman-ruimtetelescoop, die later dit jaar zal worden gelanceerd. De ingezonden namen worden opgeslagen op een SD-kaart die aan de satelliet wordt bevestigd. De uiterste inschrijfdatum is 12 juli aanstaande, geheel gratis en te bekomen via deze NASA-pagina.
De Nancy Grace Roman-ruimtetelescoop, vernoemd naar NASA’s eerste vrouwelijke directeur en de ‘moeder van de Hubble-ruimtetelescoop’, wordt één van de krachtigste observatoria ooit. Vanuit Lagrangepunt 2 (L2), 1,6 miljoen kilometer achter de Aarde waar onder andere ook de James Webb-ruimtetelescoop zich in een baan nestelde, zal de telescoop met zijn grote gezichtsveld meer dan honderd keer zoveel hemel kunnen bestrijken als Hubble, waardoor hij inzicht moet geven in donkere energie, donkere materie en exoplaneten. De lancering staat gepland voor 30 augustus 2026 vanaf het Kennedy Space Center in Florida.
Leestips over deze telescoop: Roman, Artemis II en NEO Surveyor nabij startklaar voor lancering en NASA’s nieuwe planetenjager moet tot wel 100.000 planeten gaan ontdekken
Conclusie: drie mijlpalen op weg naar de toekomst
De drie projecten tonen de veelzijdigheid van NASA’s huidige activiteiten. Waar de ERNEST-rover met zijn actieve ophanging en AI-gestuurde autonomie de weg moet bereiden voor een nieuwe generatie snelle, langeafstandsverkenningen op de maan en Mars, is de reddingsoperatie van de Swift-telescoop een voorbeeld van hoe bestaande, waardevolle infrastructuur in de ruimte een tweede leven kan krijgen. Tegelijkertijd biedt de oproep voor de Roman-ruimtetelescoop een persoonlijke verbinding met het publiek, door iedereen een klein beetje deelgenoot te maken van een groots wetenschappelijk avontuur.
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
