Zuid-Europa wordt steeds vatbaarder voor bosbranden. Het aantal zomerdagen met extreem brandgevaar is sinds 1981 meer dan verdubbeld. Volgens onderzoekers is deze sterke toename het gevolg van klimaatverandering en is die vooral zichtbaar in Frankrijk en Spanje, waar momenteel enkele van de grootste natuurbranden woeden sinds het begin van de metingen.
Tegenwoordig zijn er opvallend genoeg minder natuurbranden dan in de jaren tachtig, maar de branden die ontstaan zijn extremer en verspreiden zich sneller. Dat blijkt uit nationale statistieken over bosbranden, gecombineerd met weer- en klimaatgegevens.
Extreem natuurbrandweer wordt gekenmerkt door hoge temperaturen, lage luchtvochtigheid, droogte en harde wind. Volgens onderzoeker Raúl Cordero, atmosferisch wetenschapper aan de Rijksuniversiteit Groningen, kan de sterke toename van dit soort weersomstandigheden alleen worden toegeschreven aan de opwarming van de aarde. “Het aantal dagen waarop de Fire Weather Index extreem is, is in sommige delen van Zuid-Europa bijna verdrievoudigd”, klinkt het.
Situatie wordt alleen maar erger
Extreme brandcondities kwamen tussen 1981 en 2010 minder dan tien dagen per zomer voor. In de periode 2016–2025 liep dat op tot maximaal 25 dagen in Frankrijk, Spanje, Portugal, Italië en Griekenland. “Zolang we de opwarming van de aarde niet stoppen, zal de situatie alleen maar verslechteren”, aldus Cordero.
De grote natuurbranden in Frankrijk en Spanje volgen op meerdere hittegolven en de warmste juni ooit gemeten in West-Europa. Volgens wetenschappers is die recordhitte het gevolg van klimaatverandering. Europa is het snelst opwarmende continent en kan deze eeuw al te maken krijgen met een vertienvoudiging van het aantal extreme natuurbranden.
Van natte winter naar droge zomer
Ook de onderzoeksgroep World Weather Attribution concludeerde deze maand dat door de mens veroorzaakte klimaatverandering de droogte in Europa heeft verergerd en ideale omstandigheden voor natuurbranden heeft gecreëerd.
Na een natte winter schakelde een groot deel van West-Europa snel over naar heet en droog weer. De regen zorgde eerst voor extra vegetatiegroei, waarna de plotselinge hitte die begroeiing uitdroogde doordat de warmere atmosfeer meer vocht onttrok aan planten en bodem.
Volgens Cordero vormde de combinatie van hitte en extreme droogte de ingrediënten voor een ramp. “Die ramp voltrekt zich helaas in Spanje en Frankrijk”, zegt hij.
Betere brandbestrijding
Ondanks een toename van de natuurbrandactiviteit sinds 2018 blijft het jaarlijks afgebrande oppervlak in Zuid-Europa, met uitzondering van Portugal, lager dan in de jaren tachtig. Investeringen in brandbestrijding, beter getrainde brandweerkorpsen en extra blusmiddelen, zoals blusvliegtuigen, hebben het aantal branden de afgelopen decennia doen afnemen.
Dat heeft echter ook een keerzijde. Doordat minder branden uitbreken, kan brandbaar materiaal zich ophopen. Daardoor ontstaan minder, maar wel hevigere branden die snel catastrofaal kunnen worden. “Europa is verschoven naar minder, maar intensere en grotere branden en betreedt een tijdperk van extreem brandrisico”, schrijven de auteurs. “Zuid-Europa wordt steeds brandbaarder.”
Vuurwolk
De natuurbrand ten westen van Bordeaux groeide uit tot de grootste in Frankrijk sinds 1949. De brand was zo intens dat een zogenoemde pyrocumulonimbus, een vuurwolk die wind en bliksem kan veroorzaken, ontstond. Dat is een ongekend verschijnsel in Frankrijk.
Ook de brand bij Ávila, ten westen van Madrid, groeide uit tot de grootste natuurbrand in Spanje sinds het begin van de metingen in 1961. Zulke branden zijn vaak nauwelijks nog te stoppen. “Je kunt de verspreiding van branden niet tegenhouden als de weersomstandigheden zeer extreem zijn. Het is geen kwestie van middelen”, besluit de onderzoeker.
Wil je niets van Scientias missen? Voeg Scientias toe als voorkeursbron op Google dan zie je al onze verhalen!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
