In het kader van goede voornemens: stoppen met roken. Mensen die willen stoppen met roken hebben baat bij loterijen als stok achter de deur.
Dat blijkt uit de Rookvrijloterij, een veldexperiment van het RIVM en onder andere de Radboud Universiteit. De resultaten van dit onderzoek zijn gepubliceerd in BMC Public Health.
Alleen iets winnen als je écht stopt
Tijdens het onderzoek hadden werknemers uit dertien organisaties een doel: stoppen met roken. Alle deelnemers volgden met hun collega’s een beproefde groepstraining om te stoppen met roken. Een deel daarvan deed naast deze training ook dertien weken lang mee aan een speciaal ontworpen loterij waarbij wekelijks een winnaar werd getrokken.
De winnaars kregen te horen dat ze gewonnen hadden, maar kregen hun prijs alleen als ze die week niet hadden gerookt. Na een half jaar volgde een grotere trekking, waarbij deelnemers kans maakten op 400 euro. Ook hier ging de prijs alleen naar de winnaars als ze blijvend gestopt waren.
Inspelen op spijtgevoelens
Het experiment speelde enorm in op het gevoel van spijt: de vrees voor deelnemers dat ze de prijs zouden mislopen als ze weer begonnen met roken. De winnaars van de loterijen, die door een onafhankelijke notaris werden getrokken, werden namelijk altijd bekendgemaakt binnen de groep. Als deze winnaars hun doel niet gehaald hadden, kregen ze te horen dat ze de prijs hadden gewonnen, maar deze misliepen omdat ze hadden gerookt.
Dat dit concept werkt bleek eerder al uit een onderzoek naar sporten op werk. De resultaten van dit nieuwe onderzoek onderstrepen het mechanisme. Na drie maanden was 68 procent van de deelnemers in de loterijgroep rookvrij, tegenover 36 procent in de controlegroep zonder loterij. Na een half jaar was dat 55 procent tegen 25 procent en na een jaar nog 43 procent versus 24 procent.
“We zien dat een deel van de deelnemers na verloop van tijd weer terugvalt”, zegt onderzoeker Koen van der Swaluw van de Radboud Universiteit, “maar het verschil tussen de groepen is zo groot dat we hier graag vervolgonderzoek naar willen doen.”
Betaalbare steun in de rug, terwijl je stopt
Volgens de onderzoekers werken de loterijen niet als beloning, maar als steun in de rug tijdens het moellijke proces van stoppen met roken. “De meeste rokers willen niet roken”, vertelt Van der Swaluw. “Het vooruitzicht op een tastbare, directe consequentie, in dit geval de kans op een prijs, helpt om de lange termijn gezondheidswinst dichterbij en concreter te maken.”
Bovendien blijkt de aanpak betaalbaar. Bijzonder is dat gedurende het experiment de deelnemende werkgevers alle loterijkosten voor hun rekening namen, die waren dan ook laag. De wekelijkse kosten van de loterijen bedroegen voor werkgevers gemiddels zo’n 4,50 euro per deelnemer.
“Interventies als deze kunnen heel concreet bijdragen aan een gezondere, rookvrije werkplek”, concludeert Van der Swaluw. “Met een kleine steun kan een Rookvrijloterij al een groot verschil maken.”
