Het is weer zover: de stemmen voor de ruimtefoto van het jaar zijn geteld. Honderden lezers beslisten welk kosmisch plaatje in 2025 de meeste harten veroverde. De complete uitslag, de top 10 van 2025, vind je hier.
Het jaar 2025 sluit af met een spectaculair astronomisch hoogtepunt: de bekendmaking van de door júllie gekozen ruimtefoto van het jaar. Net als voorgaande jaren riepen we jullie op vanaf eerste kerstdag te stemmen op het allermooiste kosmische kiekje dat het afgelopen jaar voorbijkwam in onze berichtgeving. Honderden stemmen later is de ranglijst een feit. We presenteren de volledige top 10, te beginnen bij de nummer 10 die ons meesleept naar een hemels fenomeen van bijbelse proporties.
Nummer 10: Een duik in de kosmische hand
We trappen de countdown af met een beeld dat zowel wetenschappelijk intrigerend als visueel overweldigend is. Op de tiende plaats eindigde de meest gedetailleerde blik ooit op de ‘Hand van God’, de resten van een ontplofte ster die officieel bekendstaan als MSH 15-52.
Deze nieuwe compositie, door jullie beoordeeld met een 8,02, toont een combinatie van röntgen- en radiogegevens en onthult de complexe structuur van magnetische velden en hoogenergetische deeltjes in ongekend detail. Het lijkt alsof de vingers van een kosmische hand zich uitstrekken naar het omringende gas. Lees ons artikel over dit bijzondere 150 lichtjaar brede fenomeen hier na.
Nummer 9: XMM-Newton ontrafelt verborgen explosies
Na de hemelse hand keren we het perspectief om en dalen we af naar het kleine satellietstelsel van onze Melkweg. Op de negende plaats vinden we een röntgenmeesterwerk van de Europese ruimtetelescoop XMM-Newton. De beelden onthullen twee voorheen onbekende supernovarestanten, J0624-6948 en J0614-7251, aan de uiterste rand van de Grote Magelhaense Wolk.
Deze ontdekking is vooral intrigerend omdat de restanten zich bevinden in een gebied waar astronomen een heel ijle interstellaire omgeving verwachtten. De heldere, kleurrijke emissies – in geel, paars en blauw, die verschillende elementen zoals ijzer aanduiden – tonen juist aan dat dit grensgebied rijk is aan geïoniseerd gas. Dit werpt nieuw licht op de complexe interacties tussen de Magelhaense Wolken en onze eigen Melkweg, en op de explosieve geschiedenis van dit naburige sterrenstelsel. Je leest er hier alles over terug.
Nummer 8: Webb’s verbluffende ‘voorproefje’
Van de fijne sluiers van een dode ster gaan we naar de majestueuze hoed van een levend sterrenstelsel. Op de achtste plaats vinden we een waar technologisch meesterwerk: het Sombrerostelsel (M104), bezien door de James Webb ruimtetelescoop.
Waar optische telescopen vooral de kenmerkende donkere stofband en de heldere bol zien, dringt Webb’s infraroodlicht door het stof heen. Het onthult de complexe, warme gloed van het stof zelf in de schijf en werpt een blik op het zwakke licht van miljarde oude sterren in de uitgestrekte halo. Deze data zijn goud waard voor astronomen die de vorming en evolutie van dit reusachtige lenticulaire stelsel willen begrijpen. Lees er hier alles over terug.
Dit is echter niet het laatste wat we dit jaar van de Sombrero zullen zien. Webb’s revolutionaire infraroodzicht biedt een perfecte, diepgaande tegenhanger voor een andere, even verbluffende blik op ditzelfde stelsel… een blik die zo geliefd was dat hij het helemaal tot de absolute top wist te schoppen. Maar daarover later meer…
Nummer 7: De dubbele ontploffing van een ster
Van onverwachte vondsten gaan we naar een foto die een lang gekoesterde theorie bevestigt. Deze zevende plaats is voor een baanbrekende waarneming van supernova SNR 0509–67.5, eveneens in de Grote Magelhaense Wolk. Voor het eerst brachten astronomen het bewijs in beeld voor een ‘dubbele detonatie’: een ster die niet één, maar twee keer ontplofte. Het resulteerde in een gemiddelde score van 8,12…
Het gaat om een witte dwergster die eerst een dunne laag helium liet ontploffen, wat vervolgens een veel krachtigere explosie in zijn koolstof-zuurstofkern veroorzaakte. Met de gevoelige MUSE-spectrograaf in Chili vonden onderzoekers twee afzonderlijke ringen van calcium, precies zoals simulaties voorspelden. Lees er hier alles over terug.
Nummer 6: Het sterrenstelsel met negen ringen
De zesde plaats gaat naar een kosmisch schot in de roos. De Hubble-ruimtetelescoop legde het sterrenstelsel LEDA 1313424 vast, dat de toepasselijke bijnaam ‘Bullseye’ kreeg. Wat dit stelsel, dat 2,5 keer groter is dan onze Melkweg, zo uniek maakt, zijn de negen perfecte, concentrische sterrenringen eromheen.
Deze ringen zijn zo’n 50 miljoen jaar geleden ontstaan toen een klein, blauw dwergsterrenstelsel als een pijl recht door het hart van Bullseye schoot. Net als rimpelingen in een vijver trok deze botsing golven van gas en stof naar buiten, die vervolgens tot nieuwe sterren konden condenseren. Het is een zeldzame momentopname van een galactische botsing, die ons helpt te begrijpen hoe sterrenstelsels door interacties groeien en veranderen. Lees er ons artikel uit februari meer over.
Nummer 5: Hubble kiekt pasgeboren protoster
Op de vijfde plaats keren we terug naar onze kosmische achtertuin. Hubble richtte zijn scherpe blik op het Taurus Complex, één van de dichtstbijzijnde stellaire kraamkamers op slechts 480 lichtjaar afstand. De foto toont de reflectienevel GN 04.32.8, een blauw oplichtende wolk van stof, verlicht door het trio jonge sterren HP Tau, HP Tau G2 en HP Tau G3.
Het hoogtepunt van deze opname is echter een bescheiden oranje stipje linksonder: een pasgeboren protoster, perfect zijdelings (edge-on) gezien. De ster is ingebed in een donkere, stofrijke schijf waaruit in de toekomst mogelijk planeten zullen vormen. Deze ongeëvenaarde detailopname biedt astronomen een frontrow seat bij de chaotische geboorte van sterren die lijken op onze eigen zon. Lees alle bevindingen na in ons artikel uit juli.
Nummer 4: De verfijnde sluier van een ster
De vierde plaats is voor een iconisch object dat opnieuw verbluft met nieuwe details. Het is de Sluiernevel in het sterrenbeeld Zwaan, het uitdijende overblijfsel van een supernova die zo’n 5.000 tot 8.000 jaar geleden plaatsvond. Hubble’s nieuwste close-up toont een klein segment van deze nevel in adembenemende finesse.
De afbeelding, samengesteld aand e hand van verschillende filters, legt de emissie van waterstof (rood), zuurstof (blauw) en zwavel (groen) apart vast. Het resultaat is een weefsel van verfijnde, gekleurde gasfilamenten. Deze structuren worden gevormd door schokgolven die door het interstellaire medium razen en vertellen het verhaal van de gewelddadige dood van een massieve ster en de daaropvolgende terugkeer van zijn verrijkte materiaal naar de kosmos. Je leest er hier het fijne over terug in ons artikel van maart, inclusief tal van extra foto’s (details) van deze nevel.
Nummer 3: een hoogenergetisch kwartet
Voor de dagen met het minste daglicht presenteerde het team achter NASA’s Chandra röntgentelescoop een collage van vier adembenemende composietbeelden (optisch/radio/IR+röntgen) die een kosmisch winterboeket vormen. Van vallende bladeren van gas tot een supernova-pompoen en een sterrentrui. Jullie genoten ervan, want de vierluik is verkozen tot de op-twee-na-beste ruimtefoto van 2025 (eigenlijk een viervoudig gedeelde derde plaats dus) met een score van 8,29:
Bekijk elke afbeelding afzonderlijk en lees er alles over in ons artikel ‘Kosmisch winterboeket: Chandra’s blik op de donkere dagen‘ van 21 december of bekijk de foto’s in video:
(tekst gaat door onder video)
Nummer 2 – petje af voor alweer de sombrero
We schreven er over in het artikel ‘Ruimtefoto van de week: Hubble viert 35 jaar met (nog eens) drie gloednieuwe beelden‘. Die andere twee zijn ook zeker het bekijken waard, maar alleen deze foto maakte de selectie en scoorde op basis van alle stemmen een 8,40. Het 35-jarig bestaan van de Hubble ruimtetelescoop op 24 april van dit jaar was sowieso voor Scientias alle reden stil te staan bij 3,5 decennia aan opmerkelijke historie en wetenschappelijk opbrengsten van deze orbitale telescoop, zonder welke we deze top 10 ruimtefoto’s – elk jaar weer eigenlijk – voor een flink deel schrappen konden. Hoe dan ook, de tot nummer twee verkozen ruimtefoto van 2025 is geworden … wederom: de Sombreronevel, maar nu zoals bezien door Hubble:
Kijk de nummers 8 en 2 uit de top 10 ruimtefoto’s van het jaar 2025 (het sombrero stelsel door de ogen van Webb respectievelijk Hubble) eventueel na in deze overgangsvideo:
(tekst gaat door onder video)
Dé winnaar ‘Ruimtefoto van het jaar 2025‘…
Helemaal bovenaan de top 10 treffen we de absolute winnaar. Dé besliste ruimtefoto van het jaar 2025, met een gemiddelde waardering van 8,64, is geworden: ‘Herbig-Haro 49/50‘, een foto gemaakt door de James Webb-ruimtetelescoop van een in infrarood lichtende stuwnevel op 625 lichtjaar afstand die een ver gelegen spiraalstelsel lijkt te kussen:
Lees ons artikel ‘James Webb onthult ware aard van spiraalstelsel dat ook wel de ‘kosmische tornado’ wordt genoemd’ van maart dit jaar er gerust nog eens op na, of bekijk deze verbluffende visualisatie van hetgeen je in Webb’s Herbig-Haro 49/50 aanschouwt:
(tekst gaat door onder video)
Bedankt aan een ieder die heeft meegestemd! Naast ieders jurering ontvingen wij drie quotes van stemmers ik kort aanhaal: “Bijna teveel foto’s. Maar zijn allen bijzonder.”, “Ooit zal dit alles verdwijnen🙈 of plaats maken voor iets nog mooiers“, “Bedankt voor jullie interessante artikelen en de geweldige podcasts van Krijn en Diederik.“. Het waren er inderdaad veel, alles evolueert maar niet perse catastrofaal, en veel dank retour namens Krijn en Diederik!
Op naar 2026
Dat was het alweer; de top 10 ruimtefoto’s van 2025. Evenzo 2025 zelf.
Je zag het waarschijnlijk niet aankomen, maar volgend jaar vervolgen wij onze verslaggeving van de nieuwste en interessantste ontwikkelingen in de wetenschap, achtergronden, podcasts, maar ook foto’s van(uit) het heelal. Hopelijk blijf jij ons ook volgen komend jaar, we kunnen dit niet zonder jouw lezende aandeel, anders het luisterende, kijkende of stemmende.
Namens de redactie van Scientias; een gezond, gelukkig en inzichtvol 2026 gewenst!
Wil je de uitslagen van eerdere jaren eens nakijken? Klik voor het betreffende artikel:
– Uitslag mooiste ruimtefoto’s van 2024!
– Dit is de mooiste ruimtefoto van 2023 (volgens jullie)
– Dit zijn de 10 mooiste ruimtefoto’s van 2022: door jullie gekozen!
– Dit zijn de 10 mooiste ruimtefoto’s van 2021
– Dit zijn de mooiste ruimtefoto’s van de jaren ’10
– Dit zijn de 10 mooiste ruimtefoto’s van 2019
– De 10 allermooiste ruimtefoto’s van 2018
– Het stemformulier van 2025, om alle genomineerden na te zien
Ga begin 2026 mee met Artemis II rond de maan! Lees hier hoe.
