Ruim 1 miljoen jongeren in Nederland ervaren chronische pijn – continue of terugkerende pijn die niet weggaat met een paracetamolletje. En dat aantal lijkt steeds verder toe te nemen. Pijnspecialist Mienke Rijsdijk (Utrecht UMC) legt uit hoe chronische pijn ontstaat en hoe het kan dat steeds meer jongeren hier last van hebben.
Scientias: Jeetje, dat was wel een schokkende video en de reacties onder de video laten ook zien dat velen helaas aan chronische pijn lijden en ook veel adviezen onder de video. Aan het eind van het verhaal geef je zelf tips zoals afleiding zoeken, sporten en gezond eten. Heb je daarvoor wat links waar mensen op kunnen zoeken?
Mienke Rijsdijk: “Op de website van het voedingscentrum staat betrouwbare informatie gebaseerd op de laatste wetenschappelijke inzichten. Op dit moment zijn er ook veel nieuwe ideeën rond voeding, maar daarvan weten we vaak nog niet of het echt helpt bij chronische pijn. Onderzoek naar het effect van voeding op chronische pijn is namelijk uitdagend, want het is lastig om mensen langdurig aan een heel specifiek dieet te houden. Wat we wel weten is dat het belangrijkste is en blijft: voldoende groente en fruit en weinig suikers en zout. Veel vlees eten en veel suikers zijn niet bevorderlijk voor de gezondheid. Wendy Walrabenstein heeft bijvoorbeeld bewezen dat bepaalde plantaardige diëten echt blijken te werken. Wat wij in de praktijk zien is dat een groot deel van de mensen echt te weinig beweegt, te veel suikers eet of drinkt en essentiële voedingstoffen mist.”
Is het lastig om dat te zeggen tegen mensen ‘je eet niet goed’?
“In de spreekkamer geven we persoonlijk op maat leefstijladvies en dat kan heel erg uiteenlopen. Naast mensen die verkeerd eten heb je bijvoorbeeld ook mensen die te veel doen. Die groep overbelast hun lijf en dat is ook niet goed, bijvoorbeeld door veel te weinig koolhydraten te eten om juist slank te blijven of veel te veel sporten. Ik probeer zo genuanceerd mogelijk te blijven. Je kunt niet één profiel schetsen. De een doet veel te weinig, fysiek gezien, en de ander veel te veel.”
Wat is de belangrijkste boodschap aan kijkers?
“We hebben het over de lastige relatie gehad tussen psychische problemen en chronische pijn. Vaak denken mensen dat chronische pijn te maken heeft met ‘iets tussen de oren’. Maar zoals we in het filmpje zeggen, het is niet iets dat je verzint, de pijn is er echt, en ja de hersenen zitten tussen de oren maar daarin en in het ruggenmerg vinden wezenlijke veranderingen plaats bij mensen met chronische pijn. Het hebben van angsten of stress helpt alleen niet bij pijn en ze kunnen pijn erger maken. Je ziet dat veel jongeren daar last van hebben. Ze moeten te veel, hebben te veel stress. Ze zetten zich schrap en krijgen allerlei klachten. Kortom, chronische pijn heeft verschillende oorzaken en soms verergeren psychische klachten de pijn. Mensen moeten zich niet weggezet voelen. Maar het is wel belangrijk om psychische klachten te herkennen. Stress vermijden en gezond eten. Dat zijn de basisregels.”
Er zijn heel veel mensen die dat wel doen en klachten houden
“Het is goed dat je dit noemt. Want gezond leven helpt, maar is niet altijd de oplossing. Dus moeten we voorzichtig zijn om niet de indruk te wekken dat het aan jezelf ligt. ‘jij leeft niet gezond genoeg, doet niet genoeg je best!’ Chronische ziektes kun je ook krijgen zonder dat dit door een verkeerde leefstijl komt, Die overkomen je en zijn onder andere genetisch bepaald, zoals de ziekte van Crohn, reuma, etc.
Bij sommige mensen kun je met gezond leven iets verbeteren, maar mensen met een dwarslaesie kunnen zo gezond eten als ze willen, daar wordt de pijn vaak niet veel minder door. Dat zijn de mensen die advies zouden kunnen krijgen op een pijnpoli. We hebben ook een kinderpijnpoli die kijkt naar wat je kunt inzetten om langdurig pijn te verlichten. We beoordelen de bijwerkingen die medicijnen kunnen hebben in relatie tot het effect. Langdurig diclofenacgebruik kan bijvoorbeeld voor nierproblemen zorgen. Kijken naar een duurzame oplossing is belangrijk. Het verlichten van de pijn voor langere tijd. En daar kunnen veel verschillende behandelingen bij horen zoals medicatie, fysiotherapie, psychische ondersteuning, maar ook je dagelijkse leven aanpassen”
Zijn er zo veel jongeren met een dwarslaesie?
“Veel gelukkig niet, maar het komt helaas wel voor. Bijvoorbeeld door duiken in ondiep water, ski-ongevallen of verkeersongevallen met fatbikes, dan kunnen kinderen ernstig gewond raken.
Sommige slachtoffers hebben complexe pijn die we niet helemaal weg kunnen nemen en er daardoor moeten leren leven met hun pijn. Het is heel verdrietig dat we de pijn niet helemaal weg kunnen nemen. Moet je voorstellen dat je altijd pijn voelt, dat is echt onaangenaam. Je moet een psychisch rouwproces door. Accepteren dat je dagelijks pijn gaat voelen, dat is een rouwproces.”
Even terug naar de video. Het waren best grote naalden in het filmpje!
“Ja klopt, ik voel daar niks meer bij, maar dat is mijn dagelijks werk. Die lange naalden heb je voornamelijk nodig bij zenuwblokkades in de rug en dan zie je de naalden niet omdat je op je buik ligt. Dat scheelt een hoop.
We hebben natuurlijk vaak patiënten die het eng vinden. We werken gelukkig met anesthesiemedewerkers die helemaal getraind zijn om mensen hier doorheen te loodsen. Soms door af te leiden met muziek of een gesprek. Het komt eigenlijk nooit voor dat het niet lukt. Meestal wordt ook een plaatselijke verdoving gegeven. Maar op zich zijn het dunne naalden en die voel je nauwelijks.
Maar vergeet niet dat mensen die bij ons komen zo veel pijn hebben dat het ze niet meer uitmaakt. Die willen van de pijn af. Er is een drempel waar mensen overheen gaan. Die denken: kom maar op met die naald! Als de pijn maar minder wordt. Om aan te geven hoe sommige mensen echt lijden eraan.”
Iemand vroeg in de comments of jongeren tegenwoordig meer pijn hebben dan ouderen?
“Hoe ouder je wordt hoe groter de kans dat je iets krijgt. Je kunt niet zeggen dat jongeren meer pijn dan ouderen hebben. We zien wel dat het veel meer voorkomt dan we met z’n allen dachten. Ik denk niet dat heel veel toegenomen is ten opzichte van vroeger. Ik denk dat toename deels te verklaren is doordat we er meer aandacht voor hebben. We kunnen niet stellig zeggen of het vroeger meer of minder was omdat er geen cijfers zijn van vroeger. We denken dat het iets is toegenomen door maatschappelijke veranderingen en doordat we er beter op letten.
Het aantal jongeren met chronische ziekten is niet per se veranderd. Welvaartsziekten zijn wel toegenomen onder jongeren, de zeldzamere dingen niet.”
