Sporten is goed voor lijf en leden. En voor je geest: een half uur bewegen is al genoeg voor een beter humeur. Maar wil je de echte runner’s high ervaren dan zul je harder aan de bak moeten.
Lichaamsbeweging zet een hele reeks biologische processen in gang. Tijdens inspanning komen zogenoemde exerkines vrij: signaalstoffen die door verschillende weefsels worden afgegeven en via het bloed door het lichaam circuleren. Wetenschappers denken dat deze stoffen een belangrijke rol spelen bij de positieve effecten van beweging op onze hersenen en mentale gezondheid.
Twee van de bekendste exerkines zijn de endocannabinoïden AEA en 2-AG en het eiwit BDNF. Endocannabinoïden binden aan dezelfde receptoren als de werkzame stoffen in cannabis en helpen onder meer bij het reguleren van stemming, pijn en stress. BDNF ondersteunt het overleven van zenuwcellen en stimuleert de vorming van nieuwe verbindingen in de hersenen.
Die biologische mechanismen zijn ook interessant voor de psychiatrie. Zo onderzoeken wetenschappers of een korte inspanning direct na een therapiesessie de vorming van nieuwe, veilige herinneringen kan versterken, bijvoorbeeld bij de behandeling van ernstige angststoornissen.
Leestip: Zo belangrijk is sporten: het verkleint de kans op maar liefst 19 chronische ziektes
Vier soorten beweging vergeleken
Om te onderzoeken hoe verschillende vormen van beweging lichaam en geest beïnvloeden, lieten Amerikaanse onderzoekers 88 jonge volwassenen deelnemen aan een experiment. Ze werden willekeurig verdeeld over twee groepen. De ene groep fietste twee keer een half uur op een hometrainer, de andere deed even lang een vorm van yoga.
De fietsers deden één keer een matig intensieve training waarbij ze 70 tot 75 procent van hun maximale hartslag bereikte. Tijdens de andere sessie fietsten ze rustig met een hartslag onder de 50 procent van het maximum. De andere groep volgde eveneens twee verschillende programma’s: een rustige yogasessie met aandacht voor ademhaling, mindfulness en ontspanning en een sessie met uitsluitend eenvoudige rekoefeningen. Voor en direct na elke sessie beoordeelden alle deelnemers hun angstniveau en stemming. Daarnaast namen onderzoekers bloed af om de concentraties AEA, 2-AG en BDNF te meten.
Alleen intensief fietsen verhoogde AEA
Uit de bloedanalyses bleek dat alleen de matig intensieve fietstraining leidde tot een duidelijke stijging van AEA. Rustig fietsen, yoga en rekken hadden geen meetbaar effect.
Voor 2-AG zagen de onderzoekers helemaal geen veranderingen, ongeacht de bewegingsvorm. Ook BDNF bleef in alle vier de omstandigheden onveranderd. Dat was opvallend, omdat eerdere studies juist meldden dat matig intensieve inspanning het BDNF-gehalte snel kan verhogen.
Volgens de onderzoekers kan de duur van de inspanning daarbij een rol hebben gespeeld. De dertig minuten onafgebroken matige belasting waren mogelijk te kort om de processen op gang te brengen die nodig zijn voor de afgifte van BDNF.
Mentaal profiteerde vrijwel iedereen
Hoewel de biologische reacties verschilden, waren de psychologische voordelen opvallend consistent. Alle vier de activiteiten verminderden gevoelens van angst en negatieve emoties. Ook de stemming verbeterde na de matig intensieve fietstraining, yoga en de rekoefeningen. Alleen rustig fietsen leverde geen verbetering van positieve gevoelens op. Opmerkelijk genoeg rapporteerden deelnemers met de grootste stijging van AEA ook de sterkste toename in positieve emoties.
Geen effect op geheugen
De onderzoekers testten verder nog of de vrijgekomen exerkines het geheugen verbeterden. De deelnemers leerden vooraf bepaalde afbeeldingen te koppelen aan een milde elektrische schok en moesten die associaties na de bewegingssessie herkennen. Er bleek echter geen verband tussen de concentraties AEA, 2-AG of BDNF en de prestaties op de geheugentest. Mogelijk kwam dat doordat de test te kort na het leerproces plaatsvond. Geheugenconsolidatie verloopt vaak over dagen in plaats van uren.
Maar al met al waren de uitkomsten dus verrassend positief: een half uur bewegen is al genoeg om je humeur te verbeteren en je angsten te verminderen.
Wil je niets van Scientias missen? Voeg Scientias toe als voorkeursbron op Google dan zie je al onze verhalen!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
