Terwijl de Italiaanse LICIACube de crash van dichtbij in beeld bracht, deed het Les Makes Observatorium dat vanaf de aarde. En beide foto-reeksen zijn werkelijk spectaculair.

Het was een bijzonder moment, toen het DART-ruimtevaartuig in de nacht van maandag op dinsdag met succes ruimtesteen Dimorphos ramde. Mensen over de hele wereld konden live meekijken en waren getuige van het abrupte einde van de livestream, wat betekende dat de missie was geslaagd: DART was opzettelijk tegen het kleine maantje te pletter geslagen. Langzaam druppelen nu de eerste beelden van de nasleep binnen. Kijk je mee?

Beelden van LICIACube
Tijdens de reis van DART naar Dimorphos werd de sonde vergezeld door de Italiaanse CubeSat LICIACube. Dit vaartuig – ten grootte van een broodrooster – had de belangrijke taak toebedeeld gekregen om beelden te vervaardigen van de directe nasleep van de crash. En dat is gelukt. Ongeveer drie uur na de fatale inslag arriveerden in het controlecentrum in Turijn de eerste historische foto’s die bevestigen dat DART zijn doel heeft geraakt. De foto’s zijn hieronder te bewonderen.

Afbeelding: ASI/NASA

Op de hierboven getoonde animatie is zowel het maantje Dimorphos als de veel grotere ruimtesteen Didymos – waar Dimorphos omheen draait – te zien. De afstand tussen Dimorphos en LICIACube is zo’n 1020 kilometer. Wat met name opvalt is de verandering in helderheid van Dimorphos, kort na de botsing.

Afbeelding: ASI/NASA

Op de eerste afbeelding is de afstand tussen Dimorphos en LICIACube zo’n 80 kilometer en op de tweede nog geen 57 kilometer. Op beide beelden is de pluim van puin en stof die na de crash opwaaide, duidelijk afgebeeld.

Afbeelding: ASI/NASA

Hierboven zie je verschillende uitsneden van foto’s die de LICIACube op 56,7 kilometer afstand van Dimorphos vervaardigde. Met name op de laatste foto is de opwaaiende pluim goed te zien.

Vanaf de aarde
Maar niet alleen de Italiaanse LICIACube is erin geslaagd de crash op beeld te vereeuwigen. Ook vanaf een klein stukje van het oppervlak van onze planeet, een gebied dat zich uitstrekt van zuidelijk en oostelijk Afrika tot de Indische Oceaan en het Arabisch Schiereiland, kon men de fatale inslag met behulp van telescopen aanschouwen. Een half dozijn stations hadden dan ook hun telescopen op de nachtelijke hemel gericht. En met name het observatorium Les Makes, op het Franse eiland La Réunion in de Indische Oceaan, was in staat de crash spectaculair vast te leggen.

Beelden van het Les Makes Observatorium
De reeks beelden die het observatorium heeft afgeleverd, is indrukwekkend. Te zien is hoe Dimorphos onmiddellijk na de crash – na slechts luttele seconden – helderder werd. Binnen minder dan een minuut werd een wolk van uitgestoten materiaal zichtbaar. Deze stofpluim kon worden gevolgd terwijl deze naar het oosten afdreef en langzaam oploste. Hieronder is een video te bewonderen, gemaakt dankzij de observaties door het Les Makes Observatorium. Het laat in een paar seconden zien wat er in minder dan een half uur plaatsvond.

Je kunt je opmaken voor meer. Want in de komende weken zullen onderzoeksteams met tientallen telescopen over de hele wereld én in de ruimte de nasleep van de botsing observeren. Er bestaan namelijk een tal van vragen die onderzoekers hopen te beantwoorden. Hoeveel gesteente is er bijvoorbeeld losgekomen bij de impact? En vooral: in welke mate is Dimorphos exact van koers veranderd? Met andere woorden: hoe effectief was DART precies? De antwoorden op die vragen leiden weer tot een betere versie van DART, die we kunnen inzetten als er écht een planetoïde de aarde dreigt te rammen. “De missie heeft belangrijke gegevens opgeleverd die astronomen nu gaan analyseren,” vertelt Dora Föhring, astronoom bij NEOCC van ESA. “We hopen waardevolle wetenschappelijke informatie te verkrijgen over de effecten van de impact.”

Tevreden
Voor nu zijn astronomen erg tevreden met de vervaardigde beelden van de directe nasleep van de fatale inslag van DART: een missie waar jarenlang aan is gewerkt. “Zoiets is nog nooit eerder gedaan en we wisten niet helemaal zeker wat we konden verwachten,” legt Marco Micheli, tevens astronoom bij NEOCC van ESA, uit. “Het was een emotioneel moment voor ons toen de beelden binnenkwamen.”

Met het einde van de DART-missie is een nieuw hoofdstuk geopend voor ESA’s Hera-missie die over enkele jaren gelanceerd zal worden om gedetailleerd onderzoek te doen bij Dimorphos. “De resultaten van DART zullen ons voorbereiden op Hera’s bezoek aan het binaire systeem,” zegt missie-manager van Hera Ian Carnelli. “Hera zal ons helpen begrijpen wat er is gebeurd met Dimorphos, het eerste hemellichaam dat opzettelijk door de mens is geramd en afgebogen. Uiteindelijk zal dit ons beter kunnen vertellen hoe we ons moeten beschermen tegen toekomstige aardscheerders.”