Diederik legt uit hoe het kan dat in Nederland sneeuw altijd van de vieze zwarte smurrie wordt.
Wie in de winter wel eens langs een stapel opgehoopte sneeuw loopt, kent het beeld: eerst oogt alles fris en wit, maar na een paar dagen en zeker als het gaat dooien blijft er een vieze, zwarte smurrie over. Waar komt dat vandaan?
-40 graden Celsius, brrr
Om dat te snappen, helpt het om even naar het begin te kijken. Veel wolkendruppels bevriezen niet zodra de temperatuur onder nul zakt. Ze kunnen zelfs vloeibaar blijven tot ongeveer −40 graden. Dat komt doordat piepkleine waterdruppeltjes moeite hebben om een eerste ijskristal te vormen. Ze hebben een soort ‘startpunt’ nodig. In de atmosfeer zijn dat vaak minuscule deeltjes zoals stof, zoutkristalletjes of zelfs bacteriën. Vrijwel elke sneeuwvlok groeit rondom zo’n kern die kleiner kan zijn dan een honderdste millimeter.
Toch is dat níét de reden dat smeltende sneeuw zo vies wordt. Die deeltjes zijn namelijk minuscuul vergeleken met de hoeveelheid sneeuw waar ze in terechtkomen. Dat zie je goed in schone natuurgebieden, ver van verkeer en industrie. Daar blijft smeltwater vaak verrassend helder.
Luchtfilter
De echte boosdoener is wat er daarna gebeurt. Sneeuw is poreus en werkt als een luchtfilter. Dagenlang vangt het vervuiling uit de omgeving: roet uit uitlaten, fijnstof van remmen, rubberdeeltjes van banden, plus opspattend zand en straatvuil. Terwijl de sneeuw langzaam wegsmelt, blijft die rommel achter. Je houdt steeds minder sneeuw over, maar bijna al het vuil blijft geconcentreerd achter. Resultaat: een zwarte brij.
En soms is het nog extremer. In de Russische regio Kuzbass, waar veel steenkool wordt gewonnen, is de luchtvervuiling zo hoog dat sneeuw al donker uit de lucht kan vallen. Eet die zwarte sneeuw in elk geval niet.
