Het mooie lenteweer is terug. Maar met de zon komen ook de niesbuien, tranende ogen en verstopte neuzen. Voor veel scholieren komt het hooikoortsseizoen precies op het verkeerde moment: midden in de eindexamenstress. En dat blijkt geen onschuldige samenloop van omstandigheden.
Een grootschalige Finse studie laat namelijk zien dat de hoeveelheid pollen in de lucht samenhangt met lagere eindexamencijfers. Vooral bij vakken als wiskunde, natuurkunde en scheikunde lijken scholieren slechter te scoren op dagen met veel pollen.
Het blijft niet bij alleen niezen
Hooikoorts, officieel allergische rhinitis, is meer dan alleen niezen. Wie gevoelig is voor pollen, kan last krijgen van tranende ogen, een verstopte neus en vermoeidheid. Maar daar blijft het niet bij: hooikoorts kan ook de slaap verstoren, de concentratie verminderen en invloed hebben op je stemming. Precies die dingen die je hard nodig hebt tijdens het blokken voor een examen.
Daar komt nog bij dat luchtvervuiling en extreem weer de hoeveelheid pollen in de lucht kunnen verhogen en ze mogelijk zelfs agressiever maken. De vraag is dus: blijven die klachten beperkt tot wat ongemak of kunnen ze daadwerkelijk doorwerken in je prestaties, zoals je eindexamencijfer?
Pollen versus cijfers
Om dat te onderzoeken analyseerden wetenschappers van de Universiteit van Oulu de eindexamencijfers van meer dan 90.000 scholieren in de regio’s rond Helsinki en Turku tussen 2006 en 2020. In totaal werden ruim 156.000 afzonderlijke examencijfers meegenomen.
Vervolgens legden de onderzoekers die cijfers naast dagelijkse metingen van pollen in dezelfde regio’s. Daarbij keken ze specifiek naar pollen van de enige bomen die in Finland rond de periode van de voorjaarsexamens bloeien: de els en de hazelaar. De hoeveelheid pollen werd uitgedrukt in het aantal pollen per kubieke meter lucht, variërend van laag (1–10 pollen) tot overvloedig (meer dan 100 pollen per kubieke meter).
Duidelijk verband
Wat bleek? Op dagen met pollen in de lucht, zowel bij lage als hoge concentraties, lagen de examencijfers gemiddeld lager dan op dagen zonder pollen. Dat effect bleef bestaan nadat de onderzoekers rekening hielden met temperatuur, regen en luchtvervuiling, zoals fijnstof en ozon.
Elke toename van tien elzenpollen per kubieke meter lucht hing samen met een kleine maar duidelijke daling van het eindexamencijfer. Voor de hazelaar was dat effect nog iets sterker. Omgerekend kwam dat neer op een daling van maximaal 0,17 punt op een schaal van 0 tot 66.
Vooral bij exacte vakken
De invloed van pollen was het duidelijkst zichtbaar bij vakken waarbij wiskundige vaardigheden centraal staan, zoals wiskunde, natuurkunde en scheikunde. Volgens de onderzoekers kan dat komen doordat deze vakken veel concentratie en nauwkeurigheid vereisen en daardoor gevoeliger zijn voor kleine verstoringen in aandacht en focus.
Bij elzenpollen hing de pollenconcentratie bij zowel jongens als meisjes samen met lagere cijfers voor wiskundevakken. Voor hazelaarpollen werd dat verband alleen bij jongens gevonden.
Hooikoorts als verklaring?
Het onderzoek bewijst niet dat pollen rechtstreeks slechtere cijfers veroorzaken. Het gaat om een observationele studie, waarbij alleen verbanden kunnen worden vastgesteld. Bovendien beschikten de onderzoekers niet over informatie over welke studenten daadwerkelijk hooikoorts hadden.
Toch achten ze het aannemelijk dat hooikoortsklachten een belangrijke rol spelen. Ongeveer een op de vijf Finse middelbare scholieren heeft last van allergische rhinitis. “Het is waarschijnlijk dat de daling in examencijfers grotendeels wordt verklaard door pollengerelateerde klachten bij allergische studenten”, stellen de onderzoekers.
Gevolgen voor de toekomst?
Dat is niet onbelangrijk, benadrukken ze. Eindexamencijfers wegen vaak zwaar mee bij toelating tot vervolgonderwijs en kunnen invloed hebben op latere loopbaan- en inkomenskansen.
Daarom pleiten de onderzoekers voor meer bewustwording van de mogelijke invloed van pollen op prestaties tijdens belangrijke toetsmomenten. Denk bijvoorbeeld aan het plannen van examens buiten het pollenseizoen, betere en toegankelijkere pollenwaarschuwingen, of het tijdig starten van medicatie bij scholieren met hooikoorts.
Een niesbui tijdens het blokken lijkt misschien onschuldig, maar kan mogelijk net het verschil maken tussen een voldoende en een onvoldoende.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Laatste jaren meer last van je hooikoorts? Dit is hoe dat komt en Hooikoorts binnenkort verleden tijd: nieuw antilichaam blijkt zeer effectief. Of lees dit artikel: Stress over cijfers, toetsen en examens doet meer met tieners dan we misschien denken.
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
